ซื้อมือถือ 256GB แต่ทำไมเปิดใช้จริงแล้วพื้นที่ไม่ครบ 256GB? ที่หายไปไม่ได้ถูกโกง

ตอนเลือกซื้อมือถือ หน้ากล่องเขียนชัด ๆ ว่า 256GB

แต่พอเปิดเครื่องแล้วเข้าไปดูพื้นที่เก็บข้อมูลจริง กลับพบว่าพื้นที่ว่างที่ใช้เก็บรูป คลิป เกม และแอปต่าง ๆ ไม่ได้มีให้ครบ 256GB

หลายคนจึงเกิดคำถามว่า

“แล้วพื้นที่หายไปไหน?”

หรือหนักกว่านั้นคือ ผู้ผลิตเอาพื้นที่ออกไปแล้วเอาตัวเลข 256GB มาหลอกขายหรือเปล่า?

คำตอบคือ โดยทั่วไป ไม่ได้มีพื้นที่หายอย่างลึกลับครับ

เพราะตัวเลข “ความจุรวมของเครื่อง” กับ “พื้นที่ว่างที่ผู้ใช้เอาไปเก็บข้อมูลได้” เป็นคนละตัวเลขกันตั้งแต่แรก

256GB บนกล่อง หมายถึงอะไร?

คำว่า 256GB หมายถึงความจุรวมของหน่วยเก็บข้อมูลที่ติดตั้งมาในเครื่องตามวิธีการวัดของผู้ผลิต

มันไม่ได้หมายความว่า

เปิดเครื่องครั้งแรกแล้วเราจะมีพื้นที่ว่าง 256GB ทั้งก้อน

เพราะโทรศัพท์ไม่ได้ถูกขายมาในสภาพเหมือนแฟลชไดรฟ์เปล่า ๆ

ทันทีที่เราเปิดเครื่อง มันก็มีข้อมูลอยู่ภายในแล้ว เช่น

• ระบบปฏิบัติการ Android หรือ iOS
• ไฟล์ระบบ
• แอปพื้นฐานที่ติดตั้งมาจากโรงงาน
• ฟอนต์ ภาษา และองค์ประกอบของระบบ
• ข้อมูลที่จำเป็นต่อการบูตและทำงานของเครื่อง
• พื้นที่สำหรับการจัดการระบบบางส่วน

ทั้งหมดนี้ต้องใช้พื้นที่ในหน่วยความจำก้อนเดียวกับที่เราจะใช้เก็บรูปและแอปนั่นเอง

ยังมีอีกเรื่องที่ทำให้ตัวเลขดูไม่ตรงกัน: GB กับ GiB

ผู้ผลิตอุปกรณ์เก็บข้อมูลโดยทั่วไปใช้การนับแบบฐานสิบ

1 GB = 1,000,000,000 bytes

ดังนั้น 256GB ตามวิธีนี้คือ

256,000,000,000 bytes

แต่ในโลกคอมพิวเตอร์ยังมีหน่วยฐานสองที่เรียกว่า GiB

1 GiB = 1,073,741,824 bytes

ถ้าเอา 256,000,000,000 bytes ไปเทียบด้วยหน่วย GiB จะได้ประมาณ 238.4 GiB

นี่คือเหตุผลว่าทำไมในอดีตเรามักเห็นอุปกรณ์ที่ขายว่า 256GB แต่ระบบบางแบบรายงานตัวเลขออกมาต่ำกว่านั้น

ไม่ได้หมายความว่าหน่วยความจำหายไป แต่เป็นเพราะ วิธีนับคนละแบบ

อย่างไรก็ตาม ระบบปฏิบัติการสมัยใหม่แต่ละตัวอาจเลือกวิธีแสดงความจุต่างกัน จึงไม่ควรเหมารวมว่าโทรศัพท์ 256GB ทุกเครื่องต้องแสดงประมาณ 238GB เสมอ

หลังจากนั้นระบบปฏิบัติการก็ต้องใช้พื้นที่ของมันอีก

ต่อให้ระบบแสดงความจุรวมเป็น 256GB เต็ม ๆ พื้นที่ว่างก็ยังน้อยกว่านั้นอยู่ดี

เพราะโทรศัพท์ต้องเก็บระบบปฏิบัติการ แอประบบ และข้อมูลพื้นฐานเอาไว้ก่อนที่เราจะเริ่มติดตั้งอะไรเสียอีก

หมายเหตุ: ตัวเลขพื้นที่ระบบ แอป และพื้นที่ผู้ใช้ในภาพเป็นตัวอย่างเพื่ออธิบายหลักการเท่านั้น พื้นที่จริงไม่มีตัวเลขตายตัว และอาจต่างกันมากตามรุ่น ยี่ห้อ ระบบปฏิบัติการ ประเทศ และเวอร์ชันซอฟต์แวร์

ทำไมมือถือ 256GB สองรุ่น ถึงเหลือพื้นที่ไม่เท่ากัน?

เพราะคำว่า 256GB บอกเพียง ความจุรวม

ไม่ได้บอกว่าระบบของแต่ละรุ่นใช้พื้นที่ไปเท่าไร

มือถือรุ่นหนึ่งอาจมีระบบขนาดเล็กกว่า ขณะที่อีกเครื่องอาจมี

• ฟีเจอร์ระบบมากกว่า
• แอปติดเครื่องมากกว่า
• ซอฟต์แวร์เฉพาะของผู้ผลิต
• ข้อมูลเฉพาะประเทศหรือผู้ให้บริการเครือข่าย

ผลคือมือถือสองเครื่องที่ระบุ 256GB เหมือนกัน สามารถมีพื้นที่ว่างวันแรกไม่เท่ากันได้

แล้วพื้นที่ที่หายหลังใช้ไปหลายเดือนล่ะ?

นี่เป็นอีกเรื่องหนึ่งครับ

หลังใช้งานไปเรื่อย ๆ พื้นที่อาจเพิ่มขึ้นจากสิ่งที่เราไม่ค่อยทันสังเกต เช่น

• Cache ของแอป
• ไฟล์จากแชต
• วิดีโอและรูปที่ดาวน์โหลด
• ข้อมูลออฟไลน์
• Thumbnail
• ไฟล์อัปเดต
• ข้อมูลเกม
• ไฟล์ชั่วคราว

แอปหนึ่งอาจมีขนาดเพียงไม่กี่ร้อย MB ตอนติดตั้ง

แต่เมื่อใช้งานไปหลายเดือน ข้อมูลของแอปอาจโตเป็นหลาย GB ได้

ดังนั้นต้องแยกให้ออกระหว่าง

“พื้นที่ที่ระบบใช้ตั้งแต่เครื่องใหม่”

กับ

“พื้นที่ที่เพิ่มขึ้นจากการใช้งานของเราเอง”

แล้วพื้นที่สำหรับอัปเดตระบบล่ะ?

เวลามีการอัปเดต โทรศัพท์อาจต้องดาวน์โหลดไฟล์ใหม่ เตรียมไฟล์สำหรับติดตั้ง และใช้พื้นที่ชั่วคราวระหว่างกระบวนการ

แต่กลไกของแต่ละระบบและผู้ผลิตแตกต่างกัน

จึงไม่ควรพูดว่า

“มือถือทุกเครื่องกันพื้นที่ไว้ X GB สำหรับอัปเดต”

เพราะไม่มีตัวเลขสากลแบบนั้น

งั้นเวลาเลือก 128GB, 256GB หรือ 512GB ควรดูอะไร?

อย่าคิดแค่จากปริมาณไฟล์ที่เรามีอยู่วันนี้ครับ

ควรดูพฤติกรรมในระยะยาวด้วย

หมายเหตุ: ตัวเลขพื้นที่ว่างและปริมาณรูป วิดีโอ หรือเกมที่แสดงในภาพเป็นเพียงตัวอย่างประกอบการตัดสินใจ ไม่ใช่ค่ามาตรฐานสำหรับโทรศัพท์ทุกเครื่อง

128GB อาจยังเพียงพอสำหรับคนที่ถ่ายรูปไม่มาก ไม่ลงเกมใหญ่หลายเกม และสำรองข้อมูลขึ้นคลาวด์เป็นประจำ

256GB เป็นช่วงที่ยืดหยุ่นขึ้นสำหรับคนที่ใช้มือถือหลายปี ถ่ายรูปและวิดีโอพอสมควร และติดตั้งแอปหรือเกมหลายตัว

512GB ขึ้นไป จะมีประโยชน์มากขึ้นสำหรับคนที่ถ่ายวิดีโอความละเอียดสูงจำนวนมาก ทำงานกับไฟล์ใหญ่ เล่นเกมหลายเกม หรือไม่ต้องการจัดการพื้นที่บ่อย ๆ

แต่ไม่มีความจุใดที่ “ดีที่สุดสำหรับทุกคน”

สิ่งสำคัญกว่าคือ

ดูว่าเราใช้พื้นที่อย่างไร แล้วเผื่ออนาคตไว้ด้วย

เพราะไฟล์มือถือสมัยนี้โตขึ้นเรื่อย ๆ

กล้องมือถือมีความละเอียดสูงขึ้น

วิดีโอ 4K สามารถกินพื้นที่ได้รวดเร็ว

เกมบางเกมมีขนาดหลายสิบ GB

แอปและระบบเองก็สามารถมีขนาดเพิ่มขึ้นเมื่อมีการอัปเดต

ถ้าวันนี้เครื่อง 128GB ของคุณเหลือพื้นที่เพียงไม่กี่ GB อยู่ตลอด การขยับเป็น 256GB ในเครื่องถัดไปจึงอาจสมเหตุสมผลกว่า

แต่ต้องจำไว้ว่า

การขยับจาก 128GB เป็น 256GB ไม่ได้หมายความว่าจะได้พื้นที่ว่างเพิ่มเต็ม 128GB แบบเป๊ะ ๆ

เพราะเครื่องใหม่ก็ยังต้องมีระบบและข้อมูลพื้นฐานของมันเหมือนเดิม

ครั้งต่อไปเห็นคำว่า “256GB” ลองอ่านตัวเลขนี้ใหม่

มันไม่ได้หมายถึง

“คุณมีพื้นที่ว่าง 256GB”

แต่หมายถึง

“อุปกรณ์เก็บข้อมูลภายในมีความจุรวมตามที่ผู้ผลิตระบุ 256GB”

จากนั้นส่วนหนึ่งจึงถูกใช้กับระบบปฏิบัติการ แอปพื้นฐาน และข้อมูลที่จำเป็นต่อการทำงานของเครื่อง

พื้นที่ไม่ได้หายไปอย่างลึกลับครับ

ส่วนหนึ่งเป็นเรื่องของ วิธีนับหน่วย

อีกส่วนหนึ่งคือ ข้อมูลที่ทำให้โทรศัพท์เครื่องนั้นทำงานได้ตั้งแต่วินาทีแรก

ดังนั้นตัวเลขสองตัวที่ควรแยกให้ออกคือ

ความจุรวม ≠ พื้นที่ว่าง

แค่เข้าใจความต่างนี้ คำถามว่า

“256GB แล้วอีกหลาย GB หายไปไหน?”

ก็แทบจะหายไปพร้อมกันเลยครับ