ปลาตีน ตัวตึงแห่งโคลน ปลาที่ลาออกจากการเป็นปลา แล้วมาทำงานบนบก

ใครว่าปลาต้องอยู่ในน้ำตลอดชีวิต? จริงๆ มีปลาหลายชนิดที่แอบหนีขึ้นบกเก่งมาก

อย่าง ปลาปอด มีปอดจริงๆ อยู่น้ำนานๆ จมน้ำตายได้, ปลาดุกปลาไหล ก็กระโดดจากโคลนไปงับแมลงบนบก, ส่วน ปลากรูเนียน ที่แคลิฟอร์เนีย ถึงฤดูผสมพันธุ์ก็ขึ้นมาวางไข่บนหาดทรายเลย

แต่ถ้าจะให้พูดถึงตัวท็อปสุด ต้องยกให้ ปลาตีน (Mudskipper)

ปลาตีนคือใคร?

มี 25 สายพันธุ์ อยู่ตามป่าชายเลน โคลนตม จากแอฟริกาไปถึงเอเชีย นักวิทยาศาสตร์ชอบศึกษามันมาก เพราะมันเหมือนภาพจำลองตอนที่สัตว์มีกระดูกสันหลังพยายามขึ้นจากน้ำมาอยู่บนบกครั้งแรกเมื่อ 400 ล้านปีก่อน

แล้วมันอยู่บนบกได้ไง?

1. หายใจ 2 ระบบ

• หายใจทางผิวหนัง ปาก และคอ ที่ต้องเปียกตลอดเวลา เลยชอบกลิ้งโคลนให้ตัวชุ่มๆ
• อมน้ำไว้ในเหงือก เหมือนพกขวดน้ำติดตัว เดินไปไหนก็อมน้ำแจ่มๆ ไว้หายใจ

2. เดินและกระโดดได้

• ใช้ครีบอกเป็นแขนเล็กๆ มีข้อศอก ข้อไหล่ด้วยนะ วิดพื้นเดินทีละก้าวได้
• ส่วนท่ากระโดด ใช้หางงอแล้วดีดตัวเหมือนสปริง ที่จริงท่านี้ปลาทั่วไปก็ใช้หนีศัตรูในน้ำ แต่ปลาตีนเอามาใช้กระโดดบนโคลนซะเลย

3. วิศวกรขุดรู
เบื่อๆ ก็ขุดรูซับซ้อนในโคลน เอาปากคาบโคลนออกมาทิ้ง ทำเป็นบ้านหลบร้อน หลบศัตรู แถมตอนน้ำขึ้นก็เก็บฟองอากาศไว้ในรูหายใจได้อีก บางตัวทำคันดินหน้าบ้านไว้เป็นหอคอยส่องสาว ส่องศัตรูด้วย

4. ตาอยู่บนหัว แถมกระพริบตาได้!
ตาอยู่บนหัวเหมือนเรือดำน้ำ มองได้รอบทิศ แยกกันกลอกได้ แถมกระพริบตาได้เหมือนคน! เพราะต้องคอยล้างโคลนและทำตาให้ชุ่มชื้น วิธีกระพริบคือดึงลูกตาเข้าไปในเบ้าตาที่มีน้ำอยู่ เท่จัด

สรุปคือปลาตีนเป็นปลาที่บอกว่า "เป็นปลานอกน้ำ" ไม่ได้แปลว่าแย่เสมอไป แต่มันคือตัวตึงที่ปรับตัวจนอยู่บนบกได้เกินครึ่งชีวิตไปแล้ว

ถ้าโลกเปลี่ยนไปมากๆ ในอนาคต นักวิทยาศาสตร์บอกว่า บางทีปลาพวกนี้แหละ อาจจะเป็นรุ่นบุกเบิกการขึ้นบกครั้งใหม่ก็ได้