เราใช้ชีวิตอยู่จริงหรือแค่มีชีวิตอยู่นาน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คนจำนวนมากใช้เวลาทั้งวันไปกับงาน การเดินทาง หน้าจอโทรศัพท์ และเรื่องที่ต้องรับผิดชอบ จนแทบไม่มีช่วงไหนเหลือให้ถามตัวเองว่า เรากำลังใช้ชีวิตอยู่จริงหรือแค่พยายามผ่านวันนี้ไปให้ได้ พอหันกลับมาดูอีกที เดือนหนึ่งก็หายไป ปีหนึ่งก็ผ่านไป โดยที่ความทรงจำดีๆ อาจมีน้อยกว่างานที่เราทำเสร็จเสียอีก

คำถามนี้ฟังดูเรียบง่าย แต่กลับสะกิดใจคนได้แรงมาก เพราะปัญหาอาจไม่ได้อยู่ที่ชีวิตสั้นเกินไป แต่อยู่ที่เราใช้เวลาจำนวนมากกับสิ่งที่ไม่ได้ทำให้ชีวิตมีความหมาย เซเนกา นักปรัชญาชาวโรมัน เคยเขียนถึงเรื่องนี้ไว้อย่างหนักแน่นว่า มนุษย์ไม่ได้มีเวลาน้อย เพียงแต่เราปล่อยเวลาส่วนใหญ่หลุดมือไปกับเรื่องที่ไม่จำเป็น

ลองมองชีวิตของคนทำงานคนหนึ่ง เขาตื่นเช้าด้วยเสียงปลุก รีบออกจากบ้าน ฝ่าการจราจร นั่งอยู่หน้าคอมพิวเตอร์หลายชั่วโมง รับโทรศัพท์ ตอบข้อความ แก้ปัญหา และกลับถึงบ้านในตอนที่แรงกายแทบไม่เหลือ วันต่อมาทำแบบเดิมอีกครั้ง จนการเหนื่อยกลายเป็นหลักฐานเดียวว่าตัวเองกำลังเดินหน้า

สิ่งที่น่ากลัวไม่ใช่การทำงานหนัก แต่คือการปล่อยให้ชีวิตถูกเลื่อนออกไปเรื่อยๆ เราบอกตัวเองว่าจะพักเมื่อมีเงินมากกว่านี้ จะอยู่กับครอบครัวเมื่อภาระลดลง จะเริ่มทำสิ่งที่ชอบเมื่อพร้อมกว่าเดิม ทว่าเงื่อนไขเหล่านั้นมักเพิ่มขึ้นตลอดเวลา และวันว่างที่รอคอยก็ไม่เคยมาถึงเสียที

เวลาที่หายไปมักไม่ได้ถูกใช้กับเรื่องใหญ่โตเสมอ บางครั้งมันละลายไปในช่วงเวลาสั้นๆ ที่เราเลื่อนดูหน้าจอโดยไม่มีจุดหมาย เปิดบทสนทนาเดิมซ้ำๆ กังวลกับความคิดเห็นของคนอื่น หรือมัวแต่คิดถึงอดีตกับอนาคตจนไม่ได้อยู่ในห้องเดียวกับคนที่นั่งอยู่ตรงหน้า

เซเนกาไม่ได้บอกให้ทุกคนลาออกจากงานหรือหนีความรับผิดชอบ เขากำลังชวนให้เรารู้จักเลือกมากขึ้นว่า เวลาแต่ละก้อนควรตกเป็นของใครและของอะไร งานบางอย่างจำเป็นต้องทำ แต่ไม่ใช่ทุกคำขอที่ต้องตอบรับ ไม่ใช่ทุกความขัดแย้งที่ต้องเข้าไปพิสูจน์ตัวเอง และไม่ใช่ทุกความสำเร็จที่คุ้มกับเวลาที่ต้องแลก

การทวงเวลาคืนมาอาจเริ่มจากเรื่องเล็กมาก ปิดโทรศัพท์ระหว่างกินข้าว ตั้งช่วงเวลาที่จะไม่รับงานเพิ่ม เดินเล่นโดยไม่ต้องถ่ายรูป หรือใช้เวลาสั้นๆ คุยกับคนในบ้านโดยไม่ปล่อยให้หน้าจอแทรกกลางบทสนทนา สิ่งเหล่านี้ไม่ได้ทำให้ชีวิตช้าลงจนเสียโอกาส แต่ทำให้เราได้กลับมาอยู่กับชีวิตของตัวเองอีกครั้ง

เราไม่จำเป็นต้องรอวันหยุดยาว เงินก้อนใหญ่ หรือเหตุการณ์สะเทือนใจเพื่อเริ่มใช้ชีวิต เพราะเวลาที่เหมาะสมอาจเป็นเช้าวันนี้ ตอนที่เรายังมีโอกาสโทรหาใครบางคน ยังมีแรงทำสิ่งที่อยากทำ และยังเลือกได้ว่าจะมอบชั่วโมงถัดไปให้กับอะไร

ชีวิตจึงไม่ได้วัดจากจำนวนปีที่ผ่านไปเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่จำนวนช่วงเวลาที่เรารู้ตัวว่าได้ใช้มันอย่างเต็มใจ หากวันนี้หมดไปกับสิ่งเดิมอีกวัน พรุ่งนี้ก็อาจไม่ได้ต่างจากวันนี้นัก คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เราเหลือเวลาอีกกี่ปี แต่คือเวลาที่เหลืออยู่ เราจะปล่อยให้มันผ่านไป หรือจะเริ่มเป็นเจ้าของมันเสียที?