ความลับของคำว่า "ช้า" ในป่าใหญ่

เย็นวันหนึ่ง "พบ" เด็กชายช่างสงสัย กำลังเดินเล่นไปตามทางชายป่ากับ "ตาบุญ" ผู้ใจดี ทั้งคู่เดินผ่านป้ายไม้เก่าๆ ที่เขียนว่า "ป่าช้า" พบหยุดกึกแล้วแหงนหน้ามองป้ายนั้นด้วยความสงสัย เขาจูงมือตาบุญแล้วเอ่ยถามขึ้นมาว่า "ตาครับ ทำไมที่นี่ถึงเรียกว่าป่าช้าล่ะครับ? เป็นเพราะคนตายเขาเดินช้าหรือเปล่า?"

พอพูดจบ พบก็ลองทำท่าเดินเลียนแบบที่เขาคิด เขาค่อยๆ ยกเท้าขึ้นช้าๆ แล้วก้าวออกไปอย่างเชื่องช้าเหมือนภาพสโลว์โมชั่น "แบบนี้ใช่ไหมครับตา กว่าจะถึงที่พัก พวกเขาเลยต้องเดินช้าๆ กันทุกคน" พบพูดพลางหัวเราะคิกคัก ทำให้บรรยากาศที่ดูเงียบสงบกลับดูสนุกสนานขึ้นมาทันที

ตาบุญหัวเราะเบาๆ แล้วลูบหัวพบอย่างเอ็นดู "ไม่ใช่หรอกเจ้าหลานชาย คำว่าช้าในที่นี้ไม่ได้แปลว่าเดินไม่เร็วหรอกนะ" ตาบุญเริ่มอธิบายด้วยน้ำเสียงที่นุ่มนวล "ความจริงแล้ว คำว่า 'ช้า' ในชื่อนี้ มีที่มาจากคำที่ยาวกว่านั้น คือคำว่า 'ชั่วช้า' ยังไงล่ะ"

พบทำตาโต "หา! ชั่วช้าเหรอครับตา? ฟังดูน่ากลัวจังเลย" ตาบุญพยักหน้าแล้วอธิบายต่อ "ในสมัยก่อน คนเราเรียกสิ่งที่ไม่เป็นมงคล หรือสิ่งที่ไม่ดีว่าความชั่วช้า ป่าช้าจึงหมายถึงป่าที่เป็นที่รวมของสิ่งที่ไม่เป็นมงคล หรือสิ่งที่คนมีชีวิตไม่อยากนำเข้าบ้าน เพื่อให้หมู่บ้านของเรามีแต่ความร่มเย็นยังไงล่ะ"

"มันเป็นวิธีการตั้งชื่อเพื่อแยกสถานที่พักผ่อนสุดท้ายออกไปจากที่พักอาศัย" ตาบุญพูดต่อ "ไม่ใช่ที่ที่น่ากลัว แต่เป็นที่ที่ใช้เก็บความทรงจำและแสดงความเคารพต่อผู้ที่จากไป เพื่อให้จิตใจของคนในหมู่บ้านรู้สึกสบายใจและสะอาดสะอ้าน"

"แล้วที่อื่นๆ เขาเรียกเหมือนเราไหมครับตา?" พบถามต่อด้วยความสนใจ ตาบุญยิ้มแล้วตอบว่า "ภาษาไทยเรามีเสน่ห์มากนะหลาน ถ้าหลานไปทางภาคเหนือ เขาจะไม่เรียกว่าป่าช้า แต่เขาจะเรียกว่า 'ป่าเฮ่ว' ซึ่งมีความหมายคล้ายกัน คือเป็นพื้นที่เฉพาะสำหรับผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว"

พบจินตนาการถึงภูเขาสูงและหมอกยามเช้าในภาคเหนือ "ป่าเฮ่ว... ชื่อฟังดูขลังจังเลยนะครับ" เขาพึมพำกับตัวเอง ตาบุญเสริมว่า "ใช่แล้ว เป็นคำโบราณที่แสดงถึงความเป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่นนั้นๆ ซึ่งแต่ละคำล้วนมีที่มาและเรื่องราวของมันเอง"

"แล้วทางใต้ล่ะครับ?" พบถามอีก ตาบุญตอบทันทีว่า "ทางภาคใต้เขาก็มีคำเท่ๆ เหมือนกันนะ เขาเรียกว่า 'เปรว' หรือ 'ป่าเปรว' คำนี้สั้นๆ ง่ายๆ แต่คนใต้ทุกคนเข้าใจดีว่าหมายถึงที่ไหน มันเป็นคำที่สื่อถึงความสงบเงียบเช่นเดียวกัน"

พบยิ้มกว้าง "โห... ทั้งป่าช้า ป่าเฮ่ว แล้วก็เปรว ทุกคำล้วนมีความหมายและประวัติศาสตร์ทั้งนั้นเลยนะครับ พอรู้ความหมายจริงๆ แบบนี้แล้ว ผมก็ไม่รู้สึกกลัวเหมือนตอนแรกเลยครับตา" พบรู้สึกภูมิใจที่เขาได้เรียนรู้ความลับของภาษาไทย

ตาบุญโอบไหล่พบแล้วพากันเดินกลับบ้าน "ดีมากเจ้าหลานชาย ความรู้ทำให้ความกลัวหายไป ต่อไปนี้ถ้าใครถาม หลานก็บอกเขาได้แล้วนะว่า 'ช้า' ไม่ได้แปลว่าเดินไม่ไว แต่คือบทเรียนเรื่องภาษาที่อยู่คู่กับเรามานาน" ทั้งคู่เดินลับหายไปในแสงสายัณห์ ทิ้งไว้เพียงความเงียบสงบและงดงามของป่าใหญ่