ความเครียดรุนแรงทำให้หัวใจอ่อนแรงชั่วคราวได้

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อกหักหนักจนเจ็บหน้าอกอาจเกี่ยวข้องกับภาวะหัวใจช็อกจากความเครียด

ความเสียใจรุนแรง ความกลัว การทะเลาะครั้งใหญ่ ข่าวสูญเสีย หรือความเครียดที่พุ่งขึ้นฉับพลัน สามารถส่งผลต่อหัวใจได้จริง ภาวะหนึ่งที่แพทย์รู้จักกันในชื่อภาวะกล้ามเนื้อหัวใจจากความเครียด หรือภาวะหัวใจสลาย เกิดจากหัวใจห้องล่างซ้ายอ่อนแรงชั่วคราวหลังเผชิญแรงกระแทกทางอารมณ์หรือร่างกาย

ภาวะนี้ไม่ใช่คำเปรียบเทียบเรื่องอกหัก แต่เป็นโรคหัวใจที่ต้องตรวจในโรงพยาบาล เพราะอาการเริ่มต้นคล้ายกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลันมาก ทั้งเจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม ใจสั่น หน้ามืด คลื่นไส้ เหงื่อออกมาก และอาจเป็นลมได้ อาการจากอารมณ์เพียงอย่างเดียวจึงแยกจากภาวะฉุกเฉินด้วยความรู้สึกไม่ได้

ความเครียดส่งผลต่อกล้ามเนื้อหัวใจอย่างไร

เมื่อร่างกายรับรู้ภัยคุกคาม ระบบประสาทจะเร่งการทำงานและหลั่งฮอร์โมนความเครียด เช่น อะดรีนาลีน เพื่อเตรียมร่างกายรับมือ หัวใจเต้นเร็ว ความดันเปลี่ยนแปลง และหลอดเลือดบางส่วนหดตัว ระดับฮอร์โมนที่สูงมากในช่วงเวลาสั้นอาจทำให้เซลล์กล้ามเนื้อหัวใจทำงานผิดปกติ การไหลเวียนในหลอดเลือดเล็กของหัวใจเปลี่ยนไป และแรงบีบตัวลดลง

แพทย์ยังศึกษากลไกอย่างต่อเนื่อง จึงไม่ควรสรุปว่าฮอร์โมนเพียงตัวเดียวเป็นสาเหตุทั้งหมด ลักษณะที่พบได้บ่อยคือปลายหัวใจห้องล่างซ้ายบีบตัวน้อยลงและโป่งออก ขณะที่บริเวณฐานหัวใจยังบีบตัวได้ดี รูปร่างนี้คล้ายภาชนะดักปลาหมึกของญี่ปุ่น จึงเป็นที่มาของชื่อทาโคสึโบะ

แรงบีบหัวใจที่ลดลงทำให้เลือดส่งออกจากหัวใจได้น้อยลง บางรายจึงเกิดภาวะหัวใจล้มเหลว น้ำท่วมปอด ความดันตก ลิ่มเลือดในห้องหัวใจ หรือหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง ภาวะหัวใจหยุดเต้นอาจเกิดได้แต่ไม่ใช่สิ่งที่เกิดกับทุกคน และไม่ควรใช้ความเป็นโรคชั่วคราวมาลดความสำคัญของอาการ

อาการแบบไหนต้องไปฉุกเฉิน

หากมีอาการเจ็บแน่นหน้าอกใหม่ เจ็บต่อเนื่องนานหลายนาที เจ็บร้าวไปแขน ไหล่ หลัง คอ หรือกราม หายใจลำบาก เหงื่อเย็น หน้ามืด ใจสั่นผิดปกติ คลื่นไส้มาก หรือเป็นลม ควรโทร 1669 ทันที โดยเฉพาะเมื่ออาการเริ่มหลังเหตุการณ์สะเทือนใจหรือความเครียดอย่างหนัก

ระหว่างรอความช่วยเหลือควรหยุดกิจกรรม นั่งหรือนอนในท่าที่หายใจสะดวก และให้คนใกล้ตัวอยู่ด้วย ไม่ควรขับรถไปโรงพยาบาลเอง ไม่ควรรอดูอาการจนเช้า และไม่ควรสรุปว่าเป็นเพียงอาการแพนิก เพราะกล้ามเนื้อหัวใจตาย ภาวะหัวใจสลาย ลิ่มเลือดในปอด และโรคฉุกเฉินอื่นอาจเริ่มด้วยอาการคล้ายกัน

คนวัยหลังหมดประจำเดือนพบภาวะนี้ในสัดส่วนสูง แต่ชาย คนอายุน้อย และคนที่ไม่มีประวัติโรคหัวใจก็เกิดได้เช่นกัน ตัวกระตุ้นไม่ได้จำกัดแค่การเลิกรา อาจเป็นการสูญเสีย ปัญหาการเงิน ความกลัวอย่างฉับพลัน การผ่าตัด ไข้รุนแรง หอบหืดกำเริบ ชัก อุบัติเหตุ หรือโรคทางกายที่ทำให้ร่างกายเครียดมาก

ตรวจอะไรจึงแยกจากหัวใจวายได้

แพทย์มักเริ่มจากคลื่นไฟฟ้าหัวใจ เพื่อตรวจการเปลี่ยนแปลงของจังหวะและสัญญาณไฟฟ้า จากนั้นตรวจเลือดหาระดับโทรโพนิน ซึ่งเป็นโปรตีนที่เพิ่มขึ้นเมื่อกล้ามเนื้อหัวใจบาดเจ็บ รวมถึงตรวจสารบ่งชี้ภาวะหัวใจล้มเหลวตามความเหมาะสม

การตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจช่วยดูแรงบีบตัว รูปร่างของห้องหัวใจ และบริเวณที่เคลื่อนไหวผิดปกติ แพทย์อาจทำการฉีดสีดูหลอดเลือดหัวใจเพื่อค้นหาการตีบหรือตัน และใช้เอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าหัวใจในบางกรณี ภาพรวมของผลตรวจช่วยแยกภาวะหัวใจสลายจากกล้ามเนื้อหัวใจตายและกล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ

ภาวะหัวใจสลายมักไม่มีหลอดเลือดหัวใจเส้นใหญ่ตีบตันแบบหัวใจวายทั่วไป แต่การไม่มีปัจจัยเสี่ยงหรือการเริ่มอาการหลังร้องไห้ก็ไม่เพียงพอสำหรับการวินิจฉัย ต้องใช้การตรวจจากทีมแพทย์จึงจะประเมินความปลอดภัยได้

การรักษาเน้นพยุงหัวใจและเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อน

ในช่วงแรก แพทย์จะดูแลคล้ายผู้ที่มีภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายจนกว่าผลตรวจจะแยกโรคได้ การรักษาอาจประกอบด้วยการติดตามคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ให้ออกซิเจนเมื่อจำเป็น ควบคุมความดันและภาวะน้ำคั่ง รวมถึงใช้ยาช่วยลดภาระหัวใจตามอาการและโรคร่วม

ยากลุ่มยับยั้งระบบเรนิน แองจิโอเทนซิน ยากลุ่มเบตาบล็อกเกอร์ ยาขับปัสสาวะ หรือยาต้านการแข็งตัวของเลือด อาจเหมาะกับบางรายเท่านั้น โดยพิจารณาจากแรงบีบหัวใจ ความดัน ความเสี่ยงลิ่มเลือด และโรคประจำตัว ไม่ควรซื้อยากินเองหรือหยุดยาประจำโดยไม่ปรึกษาแพทย์

คนส่วนใหญ่มีแรงบีบหัวใจกลับดีขึ้นภายในหลายวันถึงหลายสัปดาห์ แต่ระยะฟื้นตัวแตกต่างกัน ภาวะแทรกซ้อนบางอย่างอาจเกิดในช่วงแรก แม้ผลตรวจเบื้องต้นดูไม่รุนแรง แพทย์จึงอาจแนะนำให้นอนโรงพยาบาลและนัดตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจซ้ำหลังกลับบ้าน

หัวใจดีขึ้นแล้วก็ยังควรติดตามต่อ

หลังอาการเฉียบพลันผ่านไป ควรรับประทานยาตามแผน มาตรวจตามนัด สังเกตอาการเหนื่อยง่าย บวม นอนราบไม่ได้ ใจสั่น หรือเจ็บหน้าอกซ้ำ และค่อยกลับไปทำกิจกรรมตามคำแนะนำ การนอนให้เพียงพอ ลดแอลกอฮอล์ งดบุหรี่ ควบคุมความดัน ไขมัน และเบาหวาน ล้วนช่วยลดภาระต่อหัวใจ แต่ยังไม่มีวิธีรับประกันว่าจะป้องกันการกลับเป็นซ้ำได้ทั้งหมด

การดูแลใจมีความสำคัญพอๆ กับการดูแลร่างกาย หากความเศร้า ความกังวล หรืออาการตื่นตระหนกยืดเยื้อจนกินไม่ได้นอนไม่หลับ ควรพูดคุยกับคนที่ไว้ใจและขอความช่วยเหลือจากบุคลากรด้านสุขภาพจิต การเข้ารับคำปรึกษาไม่ได้หมายถึงความอ่อนแอ แต่ช่วยให้จัดการแรงกดดันและสัญญาณเตือนของร่างกายได้เป็นระบบ

สรุปแล้ว อกหักหรือเครียดหนักสามารถสัมพันธ์กับภาวะหัวใจสลายได้จริง และภาวะนี้อาจรุนแรงถึงหัวใจล้มเหลวหรือหัวใจเต้นผิดจังหวะ แต่ไม่ใช่ทุกอาการเจ็บหน้าอกหลังเสียใจจะเป็นโรคนี้ หลักสำคัญคือแยกสาเหตุด้วยการตรวจอย่างเร่งด่วน หากกำลังมีอาการเจ็บหน้าอกหรือหายใจไม่ออก ให้ถือเป็นเหตุฉุกเฉินและโทร 1669