เจลแอลกอฮอล์อาจเพิ่มการรับบิสฟีนอล เอจากใบเสร็จความร้อน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตัวเลข 100 เท่าต้องอ่านให้ตรงกับงานวิจัย

การฉีดเจลแอลกอฮอล์แล้วรีบจับใบเสร็จกระดาษความร้อนอาจเพิ่มการรับสัมผัสบิสฟีนอล เอ หรือ BPA ได้จริง แต่ข้อความที่บอกว่าสารจะเข้าสู่กระแสเลือดเร็วขึ้น 100 เท่าภายในไม่กี่วินาที เป็นการนำผลการทดลองหลายส่วนมารวมกันจนความหมายคลาดเคลื่อน

งานวิจัยในวารสาร PLOS ONE ปี 2014 ทดลองกับกระดาษความร้อนจากม้วนหนึ่งที่ตรวจพบ BPA ประมาณ 27.2 มิลลิกรัมต่อกรัมกระดาษ กลุ่มทดลองใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดมือสูตรหนึ่ง แล้วจับกระดาษขนาด 8 คูณ 12 เซนติเมตรในขณะที่มือยังเปียก จากนั้นทีมวิจัยเช็ดสารที่เหลือบนมือออกมาวัด

หลังจับกระดาษ 60 วินาที ปริมาณ BPA ที่เช็ดออกจากมือเปียกสูงกว่ามือแห้งประมาณ 185 เท่า ส่วนการจับเพียง 2 วินาที พบสารบนมือประมาณ 235 ไมโครกรัม หรือราว 40 เปอร์เซ็นต์ของค่าสูงสุดในชุดทดลองนั้น ตัวเลขเหล่านี้เป็นปริมาณสารที่ถ่ายโอนมายังมือ ไม่ใช่หลักฐานว่าปริมาณดังกล่าวเข้าสู่เลือดทั้งหมด

ใบเสร็จกระดาษความร้อนมีสารเคมีบนผิวเคลือบ

กระดาษความร้อนสร้างภาพพิมพ์จากชั้นเคลือบที่ไวต่อความร้อน ชั้นนี้อาจมี BPA ในรูปสารอิสระ ซึ่งถ่ายโอนไปยังผิวหนังได้ง่ายกว่าสารที่จับอยู่ในโครงสร้างพลาสติกแข็ง กระดาษแต่ละชนิดไม่ได้ใช้สารตัวเดียวกันทั้งหมด งานวิจัยชุดเดียวกันตรวจใบเสร็จ 50 ใบ พบ 22 ใบมี BPA และ 26 ใบมีบิสฟีนอล เอส หรือ BPS ซึ่งมักนำมาใช้แทน BPA

ผลดังกล่าวจึงไม่ควรนำไปเหมารวมว่าใบเสร็จทุกใบมี BPA ในปริมาณเท่ากัน หรือทุกครั้งที่แตะกระดาษจะได้รับสารในระดับเดียวกัน ปริมาณสารบนผิวกระดาษ ระยะเวลาที่จับ ความชื้น เหงื่อ ความมันบนผิว และการเสียดสี ล้วนเปลี่ยนการถ่ายโอนได้

แอลกอฮอล์ไม่ใช่ปัจจัยเดียว

ผิวชั้นนอกมีโครงสร้างเซลล์และไขมันที่ช่วยชะลอการผ่านของสารเคมี เมื่อผิวเปียก สารบางชนิดอาจละลายและเคลื่อนผ่านผิวได้ง่ายขึ้น ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดมือที่ใช้ในการทดลองมีเอทานอลประมาณ 63 เปอร์เซ็นต์ รวมถึงไอโซโพรพิลไมริสเตตและโพรพิลีนไกลคอล ซึ่งเป็นส่วนผสมที่อาจช่วยเพิ่มการซึมผ่านของสารบางประเภท

จึงไม่ควรสรุปว่าตัวแอลกอฮอล์เพียงอย่างเดียวทำลายไขมันเคลือบผิวจนเปิดทางให้ BPA เข้าสู่เลือดทันที งานวิจัยระบุว่าผลขึ้นกับสูตรของผลิตภัณฑ์ ความเปียกของมือ และลักษณะของสารเคมีที่สัมผัส โดยผู้วิจัยยังเสนอว่าต้องมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อแยกผลของแอลกอฮอล์ออกจากส่วนผสมอื่น

มีหลักฐานในเลือดแต่ไม่ใช่การทดลองจากการจับครั้งเดียวทั่วไป

การทดลองอีกส่วนมีผู้ใหญ่ 10 คน ใช้เจลทำความสะอาดมือแล้วจับกระดาษความร้อน 4 นาทีในแต่ละมือ หลังจากนั้นหยิบเฟรนช์ฟราย 10 ชิ้นด้วยมือที่สัมผัสกระดาษและรับประทาน ทีมวิจัยเก็บเลือดที่เวลา 15, 30, 60 และ 90 นาที รวมถึงตรวจปัสสาวะ

ผลพบระดับ BPA รูปที่ยังออกฤทธิ์ทางชีวภาพในเลือดและปริมาณรวมในปัสสาวะเพิ่มขึ้น การรับสารในชุดนี้เกิดจากทั้งการผ่านผิวหนังและการนำสารจากมือเข้าปากผ่านอาหาร จึงไม่อาจใช้ยืนยันว่าแค่แตะใบเสร็จ 2 วินาทีแล้ว BPA จะเข้าสู่กระแสเลือดในระดับเดียวกันทุกคน

การทดลองที่ใช้มือแห้งกับผู้ใหญ่ 24 คนให้ภาพอีกด้านหนึ่ง หลังจับกระดาษ 4 นาที ยังพบ BPA เหลือบนผิวมือในปริมาณเล็กน้อย แต่การตรวจปัสสาวะหลัง 60 นาทีไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากค่าก่อนทดลอง ข้อมูลนี้ไม่ได้แปลว่ามือแห้งไม่มีการรับสาร เพียงชี้ว่าความเปียกและสูตรผลิตภัณฑ์มีผลต่อการถ่ายโอน

BPA เป็นสารรบกวนฮอร์โมนแต่การสัมผัสครั้งเดียวไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็ง

BPA เป็นสารที่มีฤทธิ์รบกวนระบบฮอร์โมน งานวิจัยในสัตว์ทดลองและงานระบาดวิทยาบางส่วนเชื่อมโยงการรับสารกับผลต่อระบบสืบพันธุ์ การพัฒนาของทารก การทำงานของต่อมไทรอยด์ ภูมิคุ้มกัน และโรคเรื้อรังบางชนิด แต่หลักฐานแต่ละประเภทมีข้อจำกัดต่างกัน การตรวจพบสารในเลือดหรือปัสสาวะหมายถึงมีการรับสัมผัส ไม่ได้ยืนยันว่าจะเกิดมะเร็งหรือโรคทันที

ข้อมูลจากสถาบันวิทยาศาสตร์สุขภาพสิ่งแวดล้อมแห่งสหรัฐอเมริการะบุว่า แหล่งรับ BPA หลักของคนส่วนใหญ่ยังมาจากอาหารและเครื่องดื่ม ส่วนใบเสร็จกระดาษความร้อนเป็นแหล่งสัมผัสที่ควรพิจารณาเป็นพิเศษในผู้ที่จับกระดาษซ้ำหลายชั่วโมง เช่น พนักงานแคชเชียร์

วิธีลดการรับสัมผัสในชีวิตประจำวัน

• ใช้เจลแอลกอฮอล์ต่อได้เมื่อจำเป็น เพราะการป้องกันเชื้อโรคยังมีความสำคัญ แต่ควรรอให้มือแห้งสนิทก่อนจับใบเสร็จ หากเลือกได้ควรรับใบเสร็จก่อนทำความสะอาดมือ

• อย่ารับประทานอาหารทันทีหลังจับใบเสร็จ โดยเฉพาะอาหารที่ใช้มือหยิบ ควรล้างมือด้วยสบู่และน้ำก่อนกิน

• ลดเวลาสัมผัสกระดาษ จับบริเวณขอบหรือด้านหลังเมื่อทำได้ ไม่ขยำเล่น และไม่วางใบเสร็จปะปนกับอาหาร ภาชนะ หรือของใช้เด็ก

• เลือกใบเสร็จดิจิทัล เมื่อต้องการเก็บหลักฐานการซื้อ เพื่อลดการสัมผัสกระดาษซ้ำและลดการสะสมในกระเป๋าหรือกระเป๋าสตางค์

• ผู้ที่ทำงานหน้าเครื่องคิดเงิน ควรสนับสนุนการใช้กระดาษที่ไม่มีบิสฟีนอล ระบบใบเสร็จดิจิทัล การหมุนเวียนงาน และอุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะกับงาน

สรุปให้ตรงกับหลักฐาน

ส่วนที่มีหลักฐาน: มือที่ยังเปียกจากผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดบางสูตรอาจรับ BPA จากใบเสร็จความร้อนได้สูงกว่ามือแห้ง และมีงานทดลองขนาดเล็กที่ตรวจพบ BPA ในเลือดหลังสัมผัสกระดาษพร้อมรับประทานอาหาร

ส่วนที่เกินจริง: ตัวเลข 100 เท่าไม่ได้หมายถึง BPA เข้ากระแสเลือดเร็วขึ้น 100 เท่าในทุกคนภายในไม่กี่วินาที และไม่ใช่ผลที่ใช้แทนเจลแอลกอฮอล์ทุกยี่ห้อ

สิ่งที่ทำได้ทันที: รอให้มือแห้งก่อนจับใบเสร็จ แยกกระดาษออกจากอาหาร ล้างมือก่อนกิน และเลือกใบเสร็จดิจิทัลเมื่อสะดวก วิธีเหล่านี้ลดการสัมผัสได้โดยไม่จำเป็นต้องเลิกใช้เจลแอลกอฮอล์ในสถานการณ์ที่ต้องป้องกันเชื้อโรค