ทำไมหนังสือพิมพ์และนิตยสารเก่าจึงเหลืองกรอบเมื่อเก็บไว้นาน
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
หนังสือพิมพ์เก่าที่เคยมีหน้ากระดาษสีขาวหม่น เมื่อเก็บไว้นานอาจเปลี่ยนเป็นสีเหลืองเข้ม ขอบแผ่นกรอบจนพลิกแล้วแตก สาเหตุเกี่ยวข้องกับทั้งส่วนประกอบของกระดาษและสภาพแวดล้อมที่เก็บ โดยเฉพาะแสง ความร้อน และความชื้น
กระดาษหนังสือพิมพ์จำนวนมากผลิตจากเยื่อไม้ที่ผ่านการบดเชิงกล กระบวนการนี้ยังคงเหลือ ลิกนิน ซึ่งเป็นสารธรรมชาติที่ช่วยให้เนื้อไม้แข็งแรงอยู่ในกระดาษ เมื่อลิกนินเสื่อมสภาพจากแสงและปฏิกิริยากับออกซิเจน จะเกิดสารที่ทำให้กระดาษมองเห็นเป็นสีเหลืองหรือน้ำตาล แสงแดด โดยเฉพาะรังสีอัลตราไวโอเลต จึงเร่งให้กระดาษชนิดนี้เปลี่ยนสีได้เร็วขึ้น
ทำไมเยื่อไม้ถึงมีผลมากขนาดนั้น?
เนื้อไม้ประกอบด้วยสารหลายชนิด ที่สำคัญต่อเรื่องนี้คือเซลลูโลสซึ่งเป็นส่วนประกอบหลักของเส้นใยกระดาษ และลิกนินซึ่งอยู่ร่วมกับเส้นใยในไม้ การผลิตเยื่อด้วยวิธีทางเคมีสามารถกำจัดลิกนินออกไปได้มากกว่าการบดเชิงกล ส่วนเยื่อบดเชิงกลเหมาะกับการผลิตกระดาษปริมาณมากในต้นทุนต่ำ แต่กระดาษที่ได้มักไวต่อการเสื่อมสภาพมากกว่า
นิตยสารแต่ละเล่มอาจใช้กระดาษต่างชนิดกัน กระดาษบางเล่มจึงเหลืองเร็ว ขณะที่บางเล่มยังดูขาวอยู่ได้นาน อายุเพียงอย่างเดียวจึงบอกสภาพกระดาษไม่ได้ทั้งหมด
สีเหลืองกับความกรอบเกี่ยวข้องกันอย่างไร
สีที่เปลี่ยนไปและความกรอบเกิดร่วมกันได้ แต่ไม่ได้มีสาเหตุเพียงข้อเดียว นอกจากลิกนินแล้ว ความเป็นกรดในกระดาษก็มีบทบาทสำคัญ เมื่อมีความชื้น กรดจะช่วยเร่งปฏิกิริยาที่ตัดสายโมเลกุลเซลลูโลสให้สั้นลง เส้นใยจึงสูญเสียความแข็งแรงและความยืดหยุ่น กระดาษที่เคยพลิกได้สบายอาจฉีกหรือแตกตามรอยพับง่ายขึ้น
กรดอาจมาจากวัตถุดิบ กระบวนการผลิต สารที่เกิดขึ้นระหว่างกระดาษเสื่อมสภาพ หรือมลพิษในอากาศ ความร้อนและความชื้นสูงช่วยเร่งการเสื่อม ส่วนแสงก็ทำลายกระดาษได้เช่นกัน แม้เก็บหนังสือไว้ในที่มืด ปฏิกิริยาบางอย่างภายในกระดาษก็ยังดำเนินต่อไปได้
บางครั้งขอบหน้ากระดาษเหลืองหรือน้ำตาลเข้มกว่าบริเวณกลางหน้า เพราะขอบสัมผัสอากาศและมลพิษได้มากกว่า แต่ลักษณะสีเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะบอกสาเหตุทั้งหมดหรืออายุที่แน่นอนของกระดาษแต่ละแผ่น
เก็บอย่างไรให้เสื่อมช้าลง
ถ้าเป็นหนังสือพิมพ์ฉบับที่อยากเก็บไว้ ควรวางราบในแฟ้มหรือกล่องสำหรับงานอนุรักษ์ที่ปราศจากกรดและลิกนิน เลือกบริเวณสะอาด อากาศค่อนข้างเย็นและแห้ง สภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลงน้อย และหลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง รวมถึงจุดที่เสี่ยงน้ำรั่วหรือร้อนอบ
เวลาหยิบกระดาษที่กรอบแล้ว ควรประคองทั้งแผ่นและพลิกอย่างเบามือ แทนการจับดึงที่มุม หากต้องการเก็บเนื้อหาไว้อ่าน การถ่ายภาพหรือสแกนอย่างระมัดระวังช่วยลดจำนวนครั้งที่ต้องหยิบต้นฉบับ ส่วนเอกสารสำคัญหรือกระดาษที่เปราะมาก ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านอนุรักษ์ก่อนซ่อมหรือลดความเป็นกรดด้วยตัวเอง
กระดาษที่เหลืองไปแล้วอาจไม่กลับมาแข็งแรงเหมือนเดิม แต่การลดแสง ความร้อน และความชื้น พร้อมจัดเก็บให้เหมาะสม ช่วยชะลอความเสียหายและรักษาสิ่งที่พิมพ์อยู่บนหน้ากระดาษให้อ่านต่อไปได้นานขึ้น
สูตรคำนวณหาแนวทาง งวด 1/12/69
ต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้ว
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
เลขเด็ด เลขมาเเรง เลขดัง ชุดที่ 12 งวดวันที่ 1 ธันวาคม 2569
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
เด็กชายวัย 11 ปี เหวี่ยงเบ็ดคันใหม่ครั้งแรก กลับได้ปลากระเบนยักษ์หนักเกือบ 100 กิโลกรัม!
ทำไม ตะแกรงปิ้งย่างบาร์บีคิว ถึงต้องวางเส้นลวดเหล็กเรียงขนานกันแทนการสานเป็นตาข่าย?
แม้แต่กระบองเพชรก็อาจเอาไม่อยู่! โลกร้อนกำลังคุกคามพืชที่ขึ้นชื่อเรื่องความทนแล้ง
ทำความรู้จัก "เอิญ วัดใหญ่" เจ้าพ่อคลังศัพท์ขวัญใจเจน Z เปิดลายแทงวลีฮิตติดเทรนด์
ประเทศที่นิยมปลูกทุเรียนพันธุ์ไทย มากที่สุดเป็นอันดับหนึ่งในโลก
พิธีโล้ชิงช้าครั้งสุดท้าย ที่ถูกจัดขึ้นอย่างเป็นทางการในประเทศสยาม
ทำไมสัตว์ทะเลทรายส่วนใหญ่จึงออกหากินตอนกลางคืน?
รูระบายน้ำล้นบนอ่างล้างหน้าทำงานอย่างไร และช่วยให้น้ำไหลลงท่อได้อย่างไร
ทำไมรถพยาบาลบางคันจึงเขียนตัวอักษรกลับด้านที่หน้ารถ
ห้างและคาสิโนไม่มีหน้าต่างหรือนาฬิกาจริงหรือ เบื้องหลังการออกแบบที่ไม่ได้เหมือนกันทุกแห่ง
ขนยางรถยนต์เกิดจากอะไร และใช้ยืนยันได้หรือไม่ว่ายางยังไม่เคยใช้งาน


