ตาบอดสนิทแต่ทำไมยังเห็นคนเดินเต็มห้อง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คนที่สูญเสียการมองเห็นอย่างมากบางรายกลับเห็นภาพคนเดินผ่านหน้าประตู เห็นเด็กในชุดสีสด เห็นสัตว์ หรือเห็นลวดลายประหลาดเต็มห้อง ทั้งที่รอบตัวไม่มีอะไรอยู่จริง อาการนี้เรียกว่า Charles Bonnet Syndrome หรือกลุ่มอาการชาร์ลส์ บอนเนต์ และไม่ได้แปลว่าผู้ป่วยกำลังเสียสติ

ภาวะนี้มักเกิดหลังการมองเห็นลดลงจากโรคตา เช่น จอประสาทตาเสื่อม ต้อกระจก ต้อหิน หรือเบาหวานขึ้นจอประสาทตา จึงไม่จำเป็นต้องเป็นคนตาบอดสนิทเท่านั้น คนที่ยังเห็นได้บางส่วนแต่สูญเสียภาพไปมากก็อาจพบอาการนี้ได้เช่นกัน

ภาพที่ปรากฏมีตั้งแต่เส้น ลายตาราง และรูปทรงเรขาคณิต ไปจนถึงภาพซับซ้อนอย่างผู้คน สัตว์ บ้าน หรือฉากคล้ายการ์ตูน บางภาพมีสีสันสดใส บางภาพเคลื่อนไหวไปมา และบางภาพอยู่นิ่งเหมือนฉากที่ถูกฉายอยู่ตรงหน้า

นักวิจัยยังอธิบายกลไกได้ไม่ครบทุกขั้น แต่ทฤษฎีสำคัญมองว่า เมื่อดวงตาส่งข้อมูลเข้าสมองน้อยลง ระบบประมวลผลภาพที่เคยทำงานตลอดเวลาอาจเริ่มสร้างรูปแบบขึ้นเองจากความจำและการคาดเดา คล้ายเครื่องรับสัญญาณที่มีข้อมูลเข้ามาน้อยลงจนเกิดภาพที่ระบบสร้างขึ้นเอง

สิ่งที่ช่วยแยก Charles Bonnet Syndrome ออกจากอาการหลอนบางชนิดคือ ผู้ป่วยจำนวนมากยังรู้ตัวว่าภาพเหล่านั้นไม่ใช่ของจริง โดยทั่วไปจะเห็นภาพอย่างเดียว ไม่ได้ยินเสียง ไม่ได้กลิ่น และไม่ได้รู้สึกว่ามีคนมาสัมผัสตัว ถึงอย่างนั้นภาพที่เกิดขึ้นกะทันหันก็ทำให้ตกใจ กลัว หรือไม่กล้าบอกใครได้

หากภาพหลอนทำให้เครียด ผู้ป่วยอาจลองเปิดไฟให้สว่างขึ้น กะพริบตา มองไปทางอื่น ขยับศีรษะ หรือพูดคุยกับคนใกล้ตัว บางคนพบว่าอาการลดลงเมื่อได้พักผ่อนและมีสิ่งกระตุ้นรอบตัวมากขึ้น แต่ไม่ควรหยุดยาหรือปรับยาเอง การตรวจตาและประเมินโรคประจำตัวอย่างสม่ำเสมอยังเป็นเรื่องสำคัญ

การเห็นภาพหลอนครั้งแรก หรืออาการที่กลับมาเป็นถี่ขึ้น ควรแจ้งจักษุแพทย์หรือแพทย์ เพราะต้องแยกสาเหตุอื่นออกก่อน เช่น ผลข้างเคียงจากยา การติดเชื้อ ภาวะสับสนเฉียบพลัน หรือความผิดปกติของสมอง หากมีอาการสับสน พูดไม่ชัด แขนขาอ่อนแรง ปวดศีรษะรุนแรง หรือมีไข้ร่วมด้วย ควรไปโรงพยาบาลทันที

การมองเห็นคนเดินเต็มห้องทั้งที่ไม่มีใครอยู่ จึงไม่ใช่หลักฐานว่าคนไข้บ้าหรือกำลังสร้างเรื่องขึ้นมาเอง Charles Bonnet Syndrome เป็นประสบการณ์ที่เชื่อมโยงกับการสูญเสียการมองเห็น และการอธิบายให้ครอบครัวเข้าใจจะช่วยลดความกลัวของผู้ป่วยได้มากที่สุด