การพบจิตแพทย์ไม่ใช่เรื่องน่าอาย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนยังลังเลที่จะไปพบจิตแพทย์ เพราะกลัวถูกมองว่าอ่อนแอ เป็นบ้า หรือมีปัญหารุนแรงเกินกว่าจะเล่าให้ใครฟัง ทั้งที่จริงแล้วจิตแพทย์คือแพทย์ที่ช่วยประเมินความคิด อารมณ์ การนอน พฤติกรรม และอาการทางกายที่เกี่ยวข้องกับความเครียดหรือสุขภาพจิต

การไปพบแพทย์ไม่จำเป็นต้องรอให้ชีวิตพังจนทำงานไม่ได้หรือควบคุมตัวเองไม่ไหว หากช่วงหนึ่งรู้สึกเศร้า กังวล หวาดกลัว หงุดหงิด นอนไม่หลับ หมดแรง ไม่มีสมาธิ หรือไม่อยากทำสิ่งที่เคยชอบจนกระทบชีวิตประจำวัน การขอคำปรึกษาก็เป็นเหตุผลที่เพียงพอแล้ว

การพบครั้งแรกมักเริ่มจากการพูดคุยถึงสิ่งที่ทำให้ตัดสินใจมาหาแพทย์ แพทย์อาจถามว่าอาการเริ่มเมื่อไร เกิดบ่อยแค่ไหน รบกวนการนอน การเรียน งาน หรือความสัมพันธ์อย่างไร รวมถึงสอบถามโรคประจำตัว ยาที่ใช้ การดื่มแอลกอฮอล์ การใช้สารเสพติด และประวัติสุขภาพจิตของคนในครอบครัว

ไม่จำเป็นต้องเล่าให้เก่งหรือเรียบเรียงทุกอย่างให้เป็นระเบียบ แค่บอกตามที่จำได้ก็พอ หากกลัวลืม สามารถจดอาการไว้ล่วงหน้า เช่น เวลาที่นอนหลับ อารมณ์ในแต่ละวัน เหตุการณ์ที่กระตุ้นอาการ และสิ่งที่ทำให้อาการดีขึ้นหรือแย่ลง การพาคนที่ไว้ใจไปด้วยก็ทำได้ หากรู้สึกไม่พร้อมไปคนเดียว

หลังประเมิน แพทย์อาจให้คำแนะนำ นัดติดตาม ส่งต่อเพื่อทำจิตบำบัด หรือพิจารณายาตามความเหมาะสม ไม่ใช่ทุกคนที่ไปพบจิตแพทย์จะต้องกินยา และไม่ควรหยุดยา ลดยา หรือเพิ่มยาเอง เพราะการรักษาแต่ละคนขึ้นอยู่กับอาการ สุขภาพกาย และการตอบสนองต่อการรักษา

การรักษาอาจต้องใช้เวลาและอาจมีการปรับแผนระหว่างทาง หากยาบางชนิดทำให้ง่วง คลื่นไส้ ใจสั่น หรือมีอาการผิดปกติ ควรแจ้งแพทย์แทนการหยุดยาเอง การตั้งคำถามเรื่องผลข้างเคียง ระยะเวลารักษา ค่าใช้จ่าย และทางเลือกอื่นเป็นสิทธิของผู้ป่วย

มีสัญญาณบางอย่างที่ไม่ควรรอคิวนัดตามปกติ เช่น คิดอยากตาย คิดทำร้ายตัวเอง วางแผนทำร้ายตัวเอง ได้ยินเสียงหรือเห็นสิ่งที่คนอื่นไม่เห็น สับสนรุนแรง ควบคุมพฤติกรรมไม่ได้ หรือไม่ได้นอนหลายวันจนมีอาการผิดปกติ หากมีความเสี่ยงเฉียบพลัน อย่าอยู่ตามลำพัง เก็บสิ่งของที่อาจใช้ทำร้ายตัวเองให้ห่าง และให้คนใกล้ชิดพาไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669

สำหรับการพูดคุยและขอคำปรึกษาเรื่องความเครียด ความเศร้า ความกังวล หรือความสูญเสีย สามารถติดต่อสายด่วนสุขภาพจิต 1323 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง การยอมรับว่าตัวเองกำลังลำบากไม่ใช่ความพ่ายแพ้ แต่เป็นก้าวแรกที่ช่วยให้ได้รับการดูแลตรงกับปัญหาเร็วขึ้น