ทำไมบางคนจึงมองเห็นเสียงเป็นสีและชิมรสชาติเป็นรูปทรง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนได้ยินเสียงเปียโนแล้วเห็นเป็นเส้นสีทองลอยอยู่ในอากาศ ขณะที่เสียงหัวเราะของคนหนึ่งอาจมีสีฟ้า หรือเสียงพัดลมอาจกลายเป็นลวดลายหยักๆ ในความรู้สึกของอีกคน ประสบการณ์เหล่านี้ไม่ได้เกิดจากการแกล้งทำและไม่ได้หมายความว่าคนคนนั้นกำลังฝันอยู่

ภาวะนี้เรียกว่า Synesthesia หรือซินเนสทีเซีย เป็นลักษณะการรับรู้ที่ประสาทสัมผัสหนึ่งไปกระตุ้นประสบการณ์ของอีกช่องทางโดยอัตโนมัติ เจ้าตัวไม่ได้ตั้งใจจะจินตนาการสี รูปทรง หรือรสชาติขึ้นมา และหลายคนรับรู้แบบนี้มาตั้งแต่เด็กจนคิดว่าทุกคนเห็นโลกเหมือนตัวเอง

รูปแบบที่พบได้มีหลายชนิด บางคนเห็นตัวอักษรหรือตัวเลขแต่ละตัวมีสีประจำตัว บางคนได้ยินเสียงดนตรีแล้วเห็นสีหรือรูปทรง ส่วนบางคนเชื่อมคำพูดกับรสชาติ เช่น ได้ยินชื่อบางคำแล้วรู้สึกเหมือนมีรสหวาน ขม หรือเผ็ดเกิดขึ้นในปาก ความรู้สึกของแต่ละคนจึงไม่เหมือนกัน และอาจอธิบายให้คนที่ไม่มีประสบการณ์แบบเดียวกันเข้าใจได้ยาก

นักวิจัยเสนอว่า สมองของคนกลุ่มนี้อาจมีการเชื่อมโยงหรือการส่งต่อสัญญาณระหว่างเครือข่ายประสาทที่เกี่ยวข้องกับการรับรู้มากกว่าปกติ โดยเฉพาะบริเวณที่ประมวลผลสี เสียง ภาษา และรสชาติ แต่กลไกที่แท้จริงยังมีหลายแบบจำลอง ภาวะนี้มักไม่ใช่โรคและไม่จำเป็นต้องรักษา หากไม่ได้ทำให้ใช้ชีวิตลำบาก

สิ่งที่ควรระวังคือ การมองเห็นสีหรือรูปทรงร่วมกับเสียงที่เพิ่งเกิดขึ้นอย่างฉับพลัน โดยเฉพาะถ้ามีอาการปวดศีรษะรุนแรง ชัก สับสน อ่อนแรง หรือเกิดหลังใช้ยาและสารเสพติด อาการลักษณะนั้นอาจไม่ใช่ Synesthesia ที่มีมาตั้งแต่เดิม ควรพบแพทย์เพื่อแยกสาเหตุทางระบบประสาทและประเมินอย่างเหมาะสม