นักทวงคืนเครื่องบินเจ็ทต้องเสี่ยงชีวิตเพื่อเงินล้าน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บนลานจอดเครื่องบินที่เงียบสนิท อากาศยานเจ็ทลำหนึ่งอาจมีมูลค่าหลายร้อยล้านบาท แต่กลับถูกจอดทิ้งไว้เพราะเจ้าของหรือสายการบินค้างชำระค่างวด เมื่อสัญญาเช่าหรือสัญญาเงินกู้เข้าสู่ภาวะผิดนัด ธนาคารและบริษัทลีสซิ่งอาจว่าจ้างผู้เชี่ยวชาญให้ตามหาและนำเครื่องบินกลับคืน

คนกลุ่มนี้ถูกเรียกว่า Airplane Repo Man หรือผู้รับจ้างทวงคืนเครื่องบิน งานไม่ใช่การขโมยทรัพย์สินแบบในหนัง แต่เป็นภารกิจที่ต้องมีสิทธิ์ตามสัญญา คำสั่งศาล หรือความยินยอมจากผู้ครอบครองเสียก่อน เพราะเครื่องบินเกี่ยวข้องกับทะเบียน ประเทศที่จดทะเบียน สนามบิน และกฎหมายการบินหลายชั้น

ภารกิจเริ่มตั้งแต่การตามพิกัดเครื่องบิน ตรวจสอบทะเบียน ดูประวัติการซ่อม และเช็กว่าอากาศยานถูกย้ายไปจอดที่ใดบ้าง เครื่องบินบางลำถูกเก็บไว้ในสนามบินเล็ก ลานส่วนตัว หรือประเทศอื่น ทำให้ทีมต้องทำงานร่วมกับทนาย เจ้าหน้าที่สนามบิน บริษัทประกัน นักบิน และช่างอากาศยาน

สิ่งที่คนทั่วไปไม่เห็นคือการตรวจสมุดบันทึกการบินและประวัติการบำรุงรักษา หากเอกสารหาย เครื่องบินอาจขายต่อหรือทำประกันได้ยาก แม้ตัวลำจะดูใหม่เอี่ยมก็ตาม ทีมจึงต้องตรวจว่าเครื่องยนต์ยังพร้อมบินหรือไม่ ระบบสำคัญครบไหม เชื้อเพลิงใช้ได้หรือเปล่า และมีชิ้นส่วนใดถูกถอดออกไปแล้วบ้าง

การนำเครื่องบินกลับไม่ใช่แค่บิดกุญแจแล้วขับออกจากลานจอด นักบินต้องมีใบอนุญาตและประสบการณ์ตรงกับเครื่องบินรุ่นนั้น ขณะที่ช่างต้องประเมินความปลอดภัยก่อนขึ้นบิน หากต้องข้ามประเทศยังมีเรื่องแผนการบิน ช่องทางการบิน เอกสารศุลกากร ใบอนุญาตลงจอด และข้อกำหนดของประเทศปลายทางเข้ามาเกี่ยวข้อง

ฉากแอบเข้าไปในห้องนักบินกลางดึกอาจดูตื่นเต้น แต่ในโลกจริงการเข้าไปในพื้นที่สนามบินโดยไม่มีสิทธิ์อาจกลายเป็นคดีบุกรุกหรือปัญหาด้านความปลอดภัยร้ายแรง การยึดคืนที่ถูกต้องจึงมักเริ่มจากหนังสือแจ้งผิดนัด คำสั่งทางกฎหมาย และการประสานงานกับผู้ดูแลสนามบิน บางกรณีเจ้าของยอมส่งมอบเอง ภารกิจจบลงด้วยการตรวจเอกสารและเคลื่อนย้ายเครื่องบินอย่างเป็นขั้นตอน

ความเสี่ยงยังมีอยู่แม้ไม่มีการปะทะ เครื่องบินที่จอดนานอาจมีแบตเตอรี่เสื่อม ยางรั่ว นกทำรังในเครื่องยนต์ หรือระบบอิเล็กทรอนิกส์มีปัญหา หากรีบสตาร์ตโดยไม่ตรวจให้ครบ ความเสียหายเพียงครั้งเดียวอาจมีมูลค่าหลายสิบล้านบาท และอาจกระทบชีวิตของทุกคนบนเครื่อง

ค่าตอบแทนของงานไม่ได้แปลว่าทุกภารกิจจะได้เงินล้านทันที รายได้ขึ้นอยู่กับชนิดเครื่องบิน ความยากของพื้นที่ ความเสี่ยงทางกฎหมาย ระยะทาง และข้อตกลงกับเจ้าหนี้ บางงานเป็นค่าจ้างประจำ บางงานคิดเป็นค่าภารกิจหรือโบนัสเมื่อส่งมอบทรัพย์สินสำเร็จ ตัวเลขสูงเกิดจากความรับผิดชอบและความเสียหายที่อาจตามมา ไม่ใช่เพราะแค่กล้าบุกเข้าไปเสี่ยง

เมื่อเครื่องบินถูกนำกลับถึงสนามบินปลอดภัย งานยังไม่จบ ทีมต้องส่งมอบกุญแจ เอกสารประจำลำ สมุดบันทึกการซ่อม และรายงานสภาพเครื่องให้เจ้าของใหม่ จากนั้นจึงเข้าสู่ขั้นตอนประเมินราคา ซ่อมบำรุง ขายต่อ หรือปล่อยเช่าอีกครั้ง

อาชีพนี้จึงเป็นส่วนผสมระหว่างนักสืบ นักเจรจา ผู้เชี่ยวชาญการเงิน และทีมการบิน คนทำงานต้องใจเย็นกว่าคนบู๊ เพราะความผิดพลาดเล็กน้อยอาจทำให้เครื่องบินราคาแพงกลายเป็นเศษโลหะกลางอากาศ ภาพของชายผู้เดินขึ้นเครื่องแล้วบินหนีอาจจำง่าย แต่เบื้องหลังจริงเต็มไปด้วยแฟ้มเอกสาร วิทยุสื่อสาร และการตรวจสอบนับไม่ถ้วน