นักดมกลิ่นตดอาชีพสุดแปลกที่เคยถูกเล่าขานในจีน?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

มีอาชีพหนึ่งที่ฟังดูเหมือนเรื่องตลก แต่เคยถูกนำเสนอว่าเกี่ยวข้องกับคลินิกแพทย์แผนจีนบางแห่ง นั่นคือผู้เชี่ยวชาญที่ใช้จมูกดมกลิ่นก๊าซจากลำไส้ของคนไข้ แล้วพยายามแยกแยะว่ากลิ่นออกไปทางคาว เปรี้ยว เหม็นเน่า หรือคล้ายกลิ่นไหม้

แนวคิดเบื้องหลังมาจากความเชื่อของแพทย์แผนจีนบางสายที่มองว่า กลิ่น เสียง สีหน้า ลิ้น ชีพจร และอาการที่ผู้ป่วยเล่า ล้วนเป็นข้อมูลประกอบการประเมินสมดุลภายในร่างกาย กลิ่นจากการผายลมจึงถูกมองว่าอาจสะท้อนอาหาร การย่อย และสภาพของระบบทางเดินอาหารได้

ผู้ที่ถูกเรียกว่า Professional Fart Smeller ไม่ได้ทำหน้าที่ดมเพื่อความสนุก แต่ต้องอาศัยประสาทสัมผัสที่ไวและประสบการณ์ในการจดจำกลิ่นแต่ละแบบ เรื่องเล่าบางแห่งอ้างว่ากลิ่นคาวจัดอาจเชื่อมโยงกับความผิดปกติในลำไส้ กลิ่นเปรี้ยวอาจเกี่ยวกับการหมักของอาหาร ส่วนกลิ่นฉุนคล้ายกำมะถันอาจเกิดจากอาหารที่มีสารประกอบกำมะถันสูง

แต่เรื่องนี้ควรแยกให้ออกระหว่างภูมิปัญญาการสังเกตอาการกับหลักฐานทางการแพทย์สมัยใหม่ กลิ่นของก๊าซในลำไส้เกิดจากส่วนผสมหลายชนิด เช่น ไฮโดรเจน มีเทน คาร์บอนไดออกไซด์ และสารกำมะถันปริมาณเล็กน้อย อาหาร แบคทีเรียในลำไส้ อาการท้องผูก รวมถึงการแพ้นมหรือย่อยน้ำตาลบางชนิด ล้วนเปลี่ยนกลิ่นได้

จนถึงตอนนี้ยังไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือพอที่จะยืนยันว่า การดมกลิ่นตดเพียงอย่างเดียวสามารถวินิจฉัยโรคตับ มะเร็งลำไส้ หรือโรคร้ายอื่นได้อย่างแม่นยำ ตัวเลขค่าตัวปีละหลักล้านจึงควรมองเป็นคำกล่าวอ้างจากเรื่องเล่าหรือข่าวงานประหลาด มากกว่าจะถือเป็นมาตรฐานอาชีพในระบบสาธารณสุข

ในชีวิตประจำวัน กลิ่นแรงเป็นครั้งคราวมักเกิดจากอาหาร เช่น ไข่ เนื้อสัตว์ หัวหอม กระเทียม หรืออาหารที่ทำให้เกิดแก๊ส หากมีกลิ่นผิดปกติต่อเนื่องร่วมกับปวดท้อง น้ำหนักลด อุจจาระดำ ถ่ายเป็นเลือด ไข้ ตัวเหลือง หรืออาเจียน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุโดยตรง ไม่ควรใช้การดมกลิ่นแทนการตรวจเลือด การส่องกล้อง หรือการตรวจทางห้องปฏิบัติการ

อาชีพนักดมกลิ่นตดจึงเป็นเรื่องเล่าที่สะท้อนความหลากหลายของวิธีสังเกตร่างกายในแพทย์แผนโบราณ และเป็นหนึ่งในงานประหลาดที่ทำให้คนฟังต้องขมวดคิ้ว แต่ถ้าถามว่าดมแล้วรู้โรคได้แน่นอนหรือไม่ คำตอบที่ปลอดภัยคือยังไม่มีหลักฐานเพียงพอ และไม่ควรนำไปใช้วินิจฉัยตัวเอง