หม่อน มัลเบอร์รี่ (Mulberry) ผลไม้สร้างมูลค่า

        หม่อน หรือที่หลายคนรู้จักกันในชื่อภาษาอังกฤษว่า มัลเบอร์รี่ (Mulberry) เป็นพืชยืนต้นขนาดกลางที่มีความสำคัญทางเกษตรกรรมและวิถีชีวิตไทยมาอย่างยาวนาน

        ใบของต้นหม่อนมีลักษณะคล้ายรูปหัวใจ มีหยักบริเวณขอบใบ และมีสีเขียวสด หม่อนไม่ได้เป็นเพียงแค่ต้นไม้ธรรมดาตามรั้วบ้าน แต่ถือเป็นหัวใจหลักและเป็นจุดเริ่มต้นของกระบวนการผลิต "เส้นไหม" ทั้งหมด

        ความสัมพันธ์ระหว่างต้นหม่อน กับเส้นไหมนั้นแยกออกจากกันไม่ได้เลยแม้แต่น้อย เพราะใบหม่อนคือ อาหารเพียงชนิดเดียว ของ "หนอนไหม" (Silkworm) ซึ่งเป็นแมลงที่ผลิตรังไหมสำหรับนำมาปั่นเป็นเส้นไหมนั่นเอง

        กระบวนการเชื่อมโยงตั้งแต่ต้นหม่อนไปจนถึงเส้นไหม มีขั้นตอนสำคัญดังนี้ค่ะ

• อาหารบำรุงหนอนไหม: ตั้งแต่ตอนที่หนอนไหมฟักออกจากไข่ตัวเล็กๆ เท่าปลายเข็ม จนกระทั่งโตเต็มที่ มันจะกินเพียงใบหม่อนสดเท่านั้น สารอาหารในใบหม่อนจะถูกเปลี่ยนเป็นโปรตีนในร่างกายของหนอนไหม เพื่อนำไปใช้สร้างต่อมไหมภายในตัว

• การสร้างรังไหม: เมื่อหนอนไหมโตเต็มวัย (ระยะสุก) มันจะหยุดกินใบหม่อนและเริ่มพ่นเส้นใยโปรตีนออกมาห่อหุ้มตัวเองเพื่อเข้าสู่ระยะดักแด้ เส้นใยนี้แหละค่ะคือสิ่งที่เราเรียกว่า "รังไหม"

• การสาวเส้นไหม: ชาวบ้านจะนำรังไหมสีเหลืองหรือสีขาวที่ได้ไปต้มในน้ำร้อน เพื่อให้สารกาวธรรมชาติที่ยึดเส้นใยละลายตัว จากนั้นจึงสะกิดและดึงเส้นใยออกมาดึงรวมกันเป็น "เส้นไหม" นำไปปั่นเป็นหลอดแล้วนำไปทอเป็นผืนผ้าไหมอันสวยงาม

        หากไม่มีต้นหม่อน ก็จะไม่มีอาหารให้หนอนไหมเติบโต และจะไม่มีวันเกิดเป็นรังไหม หรือเส้นไหมที่ทรงคุณค่าขึ้นมาได้เลย การปลูกหม่อนจึงต้องอาศัยความเอาใจใส่เป็นอย่างมาก ต้องดูแลให้ใบหม่อนมีความสมบูรณ์ สดใหม่ และปลอดสารเคมี เพื่อให้หนอนไหมได้กินอาหารที่ดีที่สุดและผลิตเส้นไหมที่เหนียว นุ่ม เงางามออกมาค่ะ