งูกัดต้องทำอย่างไร? สิ่งที่ควรทำทันที และสิ่งที่ห้ามทำ

หากถูกงูกัด สิ่งแรกที่หลายคนมักคิดเป็นอันดับแรก คือ “งูตัวนั้นมีพิษหรือเปล่า?” แต่ในสถานการณ์จริง อย่าเสียเวลาเข้าไปจับงูหรือพยายามดูให้แน่ชัด เพราะอาจถูกกัดซ้ำได้

ให้ทำตามขั้นตอนนี้

1. ถอยออกจากงูก่อน

พาตัวเองออกจากบริเวณนั้นและอย่าเข้าไปจับหรือไล่งู เพราะงูอาจกัดซ้ำได้ หากถ่ายรูปงูได้โดยไม่ต้องเข้าใกล้ สามารถเก็บไว้ให้แพทย์ช่วยระบุชนิดได้ แต่ถ้าหางูไม่เจอก็ไม่ควรเสี่ยงกลับไปถ่ายรูป

2. อยู่นิ่งและลดการเคลื่อนไหว

ให้นั่งหรือนอนพัก และพยายามขยับบริเวณที่ถูกกัดให้น้อยที่สุด โดยเฉพาะถ้าสงสัยว่าเป็นงูพิษ เพราะการเคลื่อนไหวมากอาจช่วยให้พิษกระจายเข้าสู่ร่างกายเร็วขึ้น

3. ถอดแหวน นาฬิกา หรือของรัดออก

หากถูกกัดที่มือ แขน เท้า หรือขา ควรถอดสิ่งของที่รัดบริเวณนั้นออกตั้งแต่เนิ่น ๆ เพราะแผลอาจบวมขึ้นภายหลัง

4. รีบไปโรงพยาบาล

อย่ารอดูว่าเดี๋ยวจะมีอาการหรือเปล่า โดยเฉพาะเมื่อไม่ทราบว่างูชนิดใดกัด เพราะงูพิษบางชนิดอาจทำให้เกิดอาการสำคัญภายหลังได้ การรักษาที่โรงพยาบาลจะช่วยประเมินว่าจำเป็นต้องได้รับเซรุ่มต้านพิษหรือการรักษาอื่นหรือไม่

หากมีอาการฉุกเฉิน เช่น หายใจลำบาก อ่อนแรง หมดสติ เลือดออกผิดปกติ หรืออาการรุนแรงขึ้น ให้โทร 1669

5. ทำความสะอาดแผลอย่างเหมาะสม

หากเป็นแผลจากงูไม่มีพิษหรือยังไม่ทราบชนิด ควรล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและให้แพทย์ประเมิน เพราะแผลจากสัตว์กัดมีความเสี่ยงติดเชื้อได้

6. เช็กเรื่องวัคซีนบาดทะยัก

นี่เป็นเรื่องที่หลายคนสงสัยมาก

งูไม่มีพิษก็ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องฉีดบาดทะยัก

การจะฉีดวัคซีนบาดทะยักกระตุ้นหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับลักษณะบาดแผลและประวัติการได้รับวัคซีน หากเป็นแผลจากสัตว์กัดซึ่งถือเป็นแผลที่มีความเสี่ยง และเข็มล่าสุดผ่านมานาน แพทย์อาจแนะนำให้ฉีดกระตุ้น

ถ้าจำไม่ได้ว่าเคยฉีดครบหรือไม่ ก็ควรบอกแพทย์ตามจริงเพื่อให้ประเมินว่าต้องได้รับวัคซีนหรือภูมิคุ้มกันเพิ่มเติมหรือไม่

7. สิ่งที่ห้ามทำ

อย่ากรีดแผล

อย่าดูดพิษด้วยปาก

อย่าใช้ไฟจี้แผล

อย่าพอกสมุนไพรหรือสารต่าง ๆ

อย่าประคบน้ำแข็งโดยตรง

และ อย่าขันชะเนาะแน่น ๆ เอง

วิธีเหล่านี้ไม่ได้ช่วยเอาพิษออกจากร่างกาย และบางอย่างอาจทำให้เนื้อเยื่อภายในเสียหายเพิ่มขึ้น

แล้วถ้าเป็นงูไม่มีพิษ?

ก็ยังควรให้แพทย์ประเมิน โดยเฉพาะถ้าแผลลึก เลือดออกมาก บวมแดง ปวดมาก หรือไม่แน่ใจว่างูชนิดนั้นไม่มีพิษจริงหรือไม่

เพราะงูไม่มีพิษก็ไม่ได้แปลว่าแผลไม่มีความเสี่ยง

ส่วนเรื่องบาดทะยัก แพทย์จะดูทั้งชนิดของแผลและประวัติวัคซีน ไม่ใช่ตัดสินจากการที่งูไม่มีพิษเพียงอย่างเดียว

จำง่าย ๆ ว่า

เห็นงู → ให้ถอยออกมา

ถูกกัด → พาตัวเองอยู่ห่างจากงูแล้วอยู่นิ่ง

ถอดของที่รัดบริเวณที่ถูกกัด → ให้รีบทำ

อย่ากรีด อย่าดูด อย่าขันชะเนาะ

รีบไปโรงพยาบาล → ให้แพทย์ประเมิน

เรื่องงูกัดไม่ใช่เวลาที่เราต้องมาลองเป็นหมองูจำเป็น เพราะยิ่งพยายามพิสูจน์ด้วยตัวเองมากเท่าไร ก็ยิ่งเพิ่มโอกาสเกิดอันตรายมากขึ้นเท่านั้น