“ก็” อ่านว่า “ก้อ” หรือ “เก้าะ” กันแน่ คำสั้น ๆ ที่คนไทยใช้ทุกวัน แต่เบื้องหลังไม่ธรรมดา

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับคำว่า “ก็” ซึ่งเป็นคำภาษาไทยที่เราใช้กันแทบทุกวัน จนแทบไม่มีใครตั้งคำถามว่า จริง ๆ แล้วคำนี้อ่านอย่างไรกันแน่

หลายคนคุ้นตากับคำว่า “ก็” จนเวลาพูดก็ออกเสียงไปตามธรรมชาติ บางคนอาจอธิบายว่าอ่านว่า “ก้อ” ขณะที่บางแหล่งกลับระบุว่าอ่านว่า “เก้าะ” จึงเกิดข้อสงสัยขึ้นมาว่า ตกลงแล้วแบบไหนจึงจะถูกต้องตามหลักภาษาไทย

เรื่องนี้ดูเหมือนเป็นเรื่องเล็ก แต่เมื่อค้นข้อมูลจากแหล่งอ้างอิงทางภาษาแล้ว กลับพบว่ามีรายละเอียดที่น่าสนใจไม่น้อย

“ก็” เป็นคำที่มีความหมายหลายหน้าที่

คำว่า “ก็” เป็นคำที่พบได้ทั่วไปในภาษาไทย และสามารถทำหน้าที่เป็นทั้งคำสันธานและคำช่วยในประโยค เช่น

“พอถึงบ้านก็โทรหาแม่”

“ทำดีก็ได้ดี”

“ถ้าไม่อยากไปก็ไม่ต้องไป”

คำว่า “ก็” จึงเป็นคำเล็ก ๆ ที่มีบทบาทสำคัญในการเชื่อมความ แสดงความต่อเนื่อง หรือช่วยเน้นข้อความในประโยค

และนี่เองที่ทำให้คำว่า “ก็” อยู่ในชีวิตประจำวันของคนไทยอย่างแทบหลีกเลี่ยงไม่ได้

แล้วตกลง “ก็” อ่านว่าอะไร?

ประเด็นนี้ต้องระวัง เพราะมีข้อมูลเผยแพร่ในโลกออนไลน์จำนวนมากที่ระบุว่า “ก็” อ่านว่า “เก้าะ” โดยอธิบายว่าเป็นรูปที่ลดมาจากสระเอาะ และมีการใช้ไม้ไต่คู้แทนรูปสระกับวรรณยุกต์

หลักการเขียนลักษณะดังกล่าวมีพื้นฐานทางอักขรวิธีไทยจริง โดยตำราหลักภาษาไทยอธิบายว่า เมื่อสระเอาะประสมกับ “ก” และไม้โทโดยไม่มีตัวสะกด รูปสระจะลดรูปและใช้ไม้ไต่คู้จนเกิดเป็นคำว่า “ก็” ซึ่งมีการอธิบายการอ่านว่า “เก้าะ”

แต่ตรงนี้มีเรื่องสำคัญที่คนทั่วไปควรรู้ นั่นคือ การอธิบายรูปคำตามหลักอักขรวิธี กับการกำหนดคำอ่านในพจนานุกรม ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องเดียวกันเสียทั้งหมด

เมื่อตรวจสอบข้อมูลพจนานุกรม พบว่าฐานข้อมูลคำว่า “ก็” ในพจนานุกรมที่เผยแพร่โดยราชบัณฑิตยสภามีการระบุคำอ่านในรูป “ก้อ” และมีความหมาย เช่น “แล้ว, จึง, ย่อม” รวมถึงการใช้เป็นคำช่วยเพื่อเน้นความ

ดังนั้น การพูดอย่างเด็ดขาดว่า “ก็ ไม่ได้อ่านว่า ก้อ” จึงเป็นข้อความที่ควรระมัดระวัง เพราะไม่สอดคล้องกับข้อมูลคำอ่านที่ปรากฏในแหล่งพจนานุกรมอ้างอิงดังกล่าว

แล้วทำไมเราจึงเห็นคำว่า “ก็” แต่คำอ่านกลับเขียนว่า “ก้อ”?

นี่แหละครับคือเสน่ห์ของภาษาไทย

ภาษาไทยมีทั้ง “รูปเขียน” “เสียงอ่าน” และ “หลักการเปลี่ยนแปลงรูปสระ” ซึ่งไม่ได้ตรงกันแบบตัวต่อตัวทุกคำ

กรณีคำว่า “ก็” เป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัด เพราะรูปที่เราเห็นในปัจจุบันคือ “ก็” แต่เมื่อพิจารณาหลักอักขรวิธี จะพบคำอธิบายเกี่ยวกับสระเอาะและการลดรูป ขณะเดียวกันพจนานุกรมก็มีระบบกำหนดคำอ่านของคำศัพท์อีกชั้นหนึ่ง

กล่าวง่าย ๆ คือ อย่าเพิ่งตัดสินจากหน้าตาของคำเพียงอย่างเดียวว่าเสียงอ่านต้องเป็นอย่างไร

ภาษาไทยมีคำจำนวนไม่น้อยที่มีรูปเขียนซึ่งต้องอาศัยความรู้ทางอักขรวิธีจึงจะเข้าใจที่มาได้

แล้ว “ก้อ” เขียนถูกหรือไม่?

ถ้าพูดถึงการเขียนภาษาไทยมาตรฐาน คำที่ใช้คือ “ก็” ไม่ใช่ “ก้อ”

ส่วน “ก้อ” ที่เห็นตามการสนทนาในอินเทอร์เน็ต การแชต หรือการเขียนเลียนเสียงพูด มักเป็นการเขียนแบบไม่เป็นทางการ

คล้ายกับการเติมตัวอักษรเพื่อให้สื่ออารมณ์หรือจังหวะการพูด เช่น “ก็ได้” อาจมีคนเขียนเล่น ๆ เป็น “ก้อได้” แต่การเขียนลักษณะนี้ไม่ควรนำไปใช้ในงานเขียนทางการ

กล่าวให้ชัดก็คือ

เขียนมาตรฐาน = “ก็”

ส่วนคำว่า “ก้อ” อาจพบในการเขียนไม่เป็นทางการ แต่ไม่ใช่รูปมาตรฐานที่ควรใช้แทน “ก็”

สิ่งที่น่าสนใจกว่าการเถียงว่า “ก้อ” หรือ “เก้าะ”

ผู้เขียนมองว่า เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นอย่างหนึ่งว่า ภาษาไทยเป็นภาษาที่มีรายละเอียดมากกว่าที่เราคิด

บางครั้งคำหนึ่งคำที่เราใช้มาตลอดชีวิต เมื่อหยิบมาพิจารณาอย่างจริงจังกลับพบทั้งเรื่องสระ การลดรูป วรรณยุกต์ การออกเสียง และหลักการจัดทำพจนานุกรมเข้ามาเกี่ยวข้อง

ดังนั้น หากพบข้อมูลในอินเทอร์เน็ตที่บอกว่า

“ก็ อ่านว่าเก้าะเท่านั้น”

หรือ

“ก็ อ่านว่าก้อเท่านั้น”

ผู้เขียนเห็นว่า ไม่ควรรีบด่วนสรุปโดยไม่ตรวจสอบแหล่งอ้างอิง

เพราะเรื่องภาษา โดยเฉพาะเรื่องคำอ่าน ควรยึดหลักฐานจากพจนานุกรมและตำราภาษาไทยที่เชื่อถือได้ มากกว่าการส่งต่อข้อมูลจากเว็บไซต์หนึ่งไปยังอีกเว็บไซต์หนึ่ง

ที่สำคัญคือ เราควรแยกให้ออกระหว่าง หลักการเกิดรูปคำ กับ คำอ่านที่พจนานุกรมกำหนด

สองเรื่องนี้เกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ใช่เรื่องเดียวกันเสียทีเดียว

ในมุมมองของผู้เขียน เรื่อง “ก็” เป็นตัวอย่างที่ดีมากว่า อย่าเพิ่งเชื่อข้อมูลภาษาไทยที่นำเสนอแบบฟันธงเพียงเพราะมีคำอธิบายทางหลักภาษาแนบมาด้วย

การบอกว่า “ก็” เกิดจากการลดรูปของสระเอาะนั้นมีหลักภาษาอธิบายรองรับจริง และพบคำอธิบายในตำราหลักภาษาไทยอย่างชัดเจน

แต่ถ้าจะบอกต่อว่า “เพราะฉะนั้นคำว่า ก็ จึงต้องอ่านว่า เก้าะ และไม่ใช่ ก้อ” ตรงนี้ต้องตรวจสอบให้ละเอียดขึ้น เพราะข้อมูลคำอ่านในพจนานุกรมอ้างอิงไม่ได้สนับสนุนการฟันธงเช่นนั้น

ผู้เขียนจึงเห็นว่า เรื่องภาษาไทยไม่ควรเอาชนะกันด้วยความรู้สึกว่า “เราใช้คำนี้มาตั้งแต่เด็ก เราก็ต้องพูดถูก” หรือ “เห็นในเว็บไซต์หนึ่งเขียนแบบนี้ แสดงว่าถูกแน่นอน”

ทางที่ดีที่สุดคือกลับไปดูแหล่งอ้างอิง

เพราะภาษาเป็นเรื่องของหลักเกณฑ์ และหลักเกณฑ์ก็ต้องมีที่มา

คำว่า “ก็” จึงอาจดูเป็นเพียงคำสั้น ๆ ธรรมดา แต่เมื่อขุดลงไปแล้วกลับทำให้เราเห็นความละเอียดอ่อนของภาษาไทยได้อย่างชัดเจน

และนี่อาจเป็นเหตุผลว่า ทำไมภาษาไทยที่เราใช้กันทุกวัน ถึงยังมีเรื่องให้เรียนรู้อีกมากมาย แม้แต่คำเพียงคำเดียวอย่าง “ก็”

แหล่งที่มาของข้อมูล :

• พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 — ฐานข้อมูลพจนานุกรมของสำนักงานราชบัณฑิตยสภา ซึ่งเป็นแหล่งอ้างอิงหลักสำหรับคำศัพท์ภาษาไทย
• ข้อมูลคำว่า “ก็” ที่แสดงคำอ่านและความหมายตามพจนานุกรมอ้างอิง
• หลักภาษาไทยเรื่องการลดรูปสระเอาะเมื่อประสมกับ “ก” และไม้โท ซึ่งอธิบายรูปคำ “ก็”
• DLTV มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ซึ่งมีบทเรียนอธิบายเรื่องสระเอาะและรูปคำ “ก็” ในแนวเดียวกัน