เครื่องบินตกกลางประเทศไทย เหตุการณ์ที่ทำให้มาตรฐานความปลอดภัยการบินเปลี่ยนไป

เครื่องบินตกกลางประเทศไทย เหตุการณ์ที่ทำให้มาตรฐานความปลอดภัยการบินเปลี่ยนไป

คืนวันที่ 26 พฤษภาคม 2534 เกิดเหตุการณ์สะเทือนวงการบินครั้งใหญ่ในประเทศไทย เมื่อเครื่องบิน Lauda Air เที่ยวบิน NG004 ซึ่งเป็น Boeing 767-300ER เดินทางจากฮ่องกง แวะกรุงเทพฯ ก่อนมุ่งหน้าไปกรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย ประสบอุบัติเหตุไม่นานหลังทะยานขึ้นจากสนามบินดอนเมือง

เครื่องบินออกจากกรุงเทพฯ ในช่วงกลางคืน ก่อนจะเกิดปัญหาขณะไต่ระดับประมาณ 6 นาทีหลังขึ้นบิน ระบบแจ้งเตือนเกี่ยวกับระบบ Thrust Reverser ของเครื่องยนต์ด้านซ้ายทำงานผิดปกติ จากนั้นระบบกลับกางตัวออกในขณะที่เครื่องบินยังอยู่กลางอากาศ ทำให้แรงขับของเครื่องยนต์เปลี่ยนไปอย่างรุนแรง เครื่องบินสูญเสียการควบคุมและแตกออกกลางอากาศ ก่อนตกลงในพื้นที่ป่าบริเวณจังหวัดสุพรรณบุรี เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้ผู้โดยสารและลูกเรือทั้ง 223 คนเสียชีวิต 

ในช่วงแรก เจ้าหน้าที่บางส่วนเคยตั้งข้อสงสัยว่าเครื่องบินอาจถูกวางระเบิด เนื่องจากซากเครื่องบินกระจัดกระจายเป็นบริเวณกว้างและลักษณะความเสียหายรุนแรงมาก แต่การสอบสวนในเวลาต่อมามุ่งไปที่ความผิดปกติของระบบกลับแรงขับของเครื่องยนต์แทน 

Thrust Reverser เป็นระบบที่ใช้ช่วยลดความเร็วเครื่องบินหลังลงจอด โดยเปลี่ยนทิศทางแรงขับของเครื่องยนต์เพื่อช่วยในการเบรก ดังนั้นระบบดังกล่าวควรถูกใช้งานขณะเครื่องบินอยู่บนพื้น ไม่ใช่ขณะกำลังบินอยู่บนท้องฟ้า

การสอบสวนพบว่าการกางของระบบกลับแรงขับโดยไม่ได้รับคำสั่งทำให้เกิดการสูญเสียการควบคุมอย่างรวดเร็ว FAA ระบุว่าการทำงานดังกล่าวทำให้เกิดความผิดปกติของกระแสอากาศเหนือปีก และนำไปสู่การสูญเสียแรงยกและการแตกของโครงสร้างเครื่องบิน 

สิ่งที่ทำให้เหตุการณ์นี้มีความสำคัญมากกว่าการเป็นอุบัติเหตุครั้งหนึ่ง คือ มันเผยให้เห็นจุดอ่อนของการออกแบบระบบที่อาจเกิดขึ้นกับเครื่องบินรุ่นอื่นด้วย หลังการสอบสวน Boeing จึงต้องปรับปรุงระบบ Thrust Reverser และ FAA ได้ออกข้อกำหนดด้านความสมควรเดินอากาศเพื่อป้องกันไม่ให้ระบบสามารถกางออกเองขณะบินได้ แม้จะเกิดความขัดข้องหลายจุดพร้อมกันก็ตาม 

เหตุการณ์นี้ยังนำไปสู่การทบทวนแนวคิดด้านการรับรองความปลอดภัยของเครื่องบิน โดยมีข้อเสนอให้ระบบที่เกี่ยวข้องกับการกลับแรงขับต้องได้รับการออกแบบให้มีระบบป้องกันที่เพียงพอ และให้เครื่องบันทึกข้อมูลการบินสามารถปกป้องข้อมูลจากความร้อนและความเสียหายหลังเกิดอุบัติเหตุได้ดียิ่งขึ้น 

ที่น่าสนใจคือ ในช่วงแรกยังไม่มีใครสามารถระบุชิ้นส่วนเพียงชิ้นเดียวว่าเป็นต้นเหตุที่ทำให้ระบบกางออกได้อย่างแน่นอน แต่ผลจากการทดสอบทางวิศวกรรมแสดงให้เห็นว่าความผิดปกติบางรูปแบบของระบบไฮดรอลิกสามารถนำไปสู่การกางของ Thrust Reverser โดยไม่ได้ตั้งใจได้ 

โศกนาฏกรรม Lauda Air เที่ยวบิน NG004 จึงกลายเป็นตัวอย่างสำคัญของแนวคิด “เรียนรู้จากอุบัติเหตุเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดซ้ำ” เพราะหลังจากเหตุการณ์ครั้งนั้นไม่ได้มีเพียงการหาสาเหตุว่าเครื่องบินตกได้อย่างไร แต่ยังนำบทเรียนไปปรับปรุงการออกแบบเครื่องบิน ระบบป้องกันความผิดพลาด และมาตรฐานการรับรองความปลอดภัยของเครื่องบินโดยสารในเวลาต่อมา

จากเครื่องบินโดยสารหนึ่งลำที่ตกลงกลางป่าของจังหวัดสุพรรณบุรี เหตุการณ์ในคืนนั้นจึงไม่ได้จบลงพร้อมกับซากเครื่องบิน แต่ทิ้งบทเรียนสำคัญไว้กับอุตสาหกรรมการบินทั่วโลกว่า ระบบที่ถูกออกแบบมาเพื่อเพิ่มความปลอดภัย หากมีโอกาสทำงานผิดเวลาเพียงครั้งเดียว ก็อาจกลายเป็นจุดเริ่มต้นของโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ได้