เวลาเห็น ตะไคร้หอม มะกรูด หรือกระดังงา คนไทยอาจ

นึกถึงสวนหลังบ้าน เครื่องแกง

 หรือสเปรย์กันยุง แต่ในโลกน้ำหอม พืชเหล่านี้มีอีกบทบาทหนึ่ง

กลิ่นจากพืชบางชนิดถูกสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหย แล้วนำไปใช้สร้างกลิ่นแนว citrus, floral, green, woody และ aromatic ในผลิตภัณฑ์น้ำหอมและเวลเนส

ที่น่าสนใจคือ งานวิจัยในประเทศไทยพบว่าน้ำมันหอมระเหยจากพืชหลายชนิดมีฤทธิ์ไล่ยุง และมีการศึกษาทั้งตะไคร้หอม มะกรูด กระดังงา ไพล และพืชหอมชนิดอื่น ๆ

🍋 1. ตะไคร้หอม  จากต้นไล่ยุง สู่กลิ่นหอมราคาแพง

ตะไคร้หอม (Citronella) เป็นตัวละครเด่นที่สุดในเรื่องนี้ เพราะคนไทยคุ้นเคยกับมันในฐานะสมุนไพรไล่ยุง

น้ำมันตะไคร้หอมถูกนำไปทำทั้งเทียน สเปรย์ เครื่องหอม และน้ำหอมกลิ่นสดชื่น โดยสารสำคัญอย่าง citronellal, citronellol และ geraniol เป็นส่วนหนึ่งของเอกลักษณ์ด้านกลิ่นของมัน

มีผลิตภัณฑ์ fragrance spray ที่นำ citronella มาเป็นกลิ่นหลัก และทำตลาดในรูปแบบเครื่องหอมระดับพรีเมียมด้วย

จากต้นไม้ที่ปลูกไว้หน้าบ้าน จึงเดินทางเข้าสู่โลกของ fragrance ได้แบบไม่น่าเชื่อ

 

🌾 2. ตะไคร้บ้าน  กลิ่นที่เคยถูกผูกติดกับ “สเปรย์กันยุง”

ตะไคร้บ้านมีกลิ่นเลมอนสดชื่น จึงถูกใช้ทั้งในผลิตภัณฑ์ไล่แมลงและน้ำมันหอมระเหย

งานวิจัยจากไทยที่ตีพิมพ์ในปี 2015 ทดสอบน้ำมันตะไคร้กับยุง Aedes aegypti และ Culex quinquefasciatus โดยสูตรหนึ่งให้การป้องกันยุงชนิด Culex ได้สูงถึง 98.8% ในการทดลอง 

แต่ในโลกน้ำหอม กลิ่นตะไคร้กลับถูกตีความใหม่

ปี 2026 น้ำหอม Light of Bangkok ของ Parfums Dusita ซึ่งสร้างโดยนักปรุงน้ำหอม Pissara Umavijani ได้นำ lemongrass มาผสมกับ jasmine, ylang-ylang และ sandalwood เพื่อสร้างกลิ่นที่ได้รับแรงบันดาลใจจากกรุงเทพฯ

นี่เป็นภาพที่น่าสนใจมาก เพราะวัตถุดิบที่คนจำนวนมากเชื่อมโยงกับ “กลิ่นกันยุง” กลับถูกนำมาอยู่ในน้ำหอมระดับหรู

 

🍃 3. ใบมะกรูด  กลิ่นไทยที่โลกน้ำหอมเริ่มจำได้

ใบมะกรูดมีกลิ่นเขียวและซิตรัสที่เป็นเอกลักษณ์

งานวิจัยของนักวิจัยจาก มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช ที่เผยแพร่วันที่ 24 มกราคม 2024 ศึกษาน้ำมันจากผิวมะกรูดเพื่อใช้ไล่ยุง และพบศักยภาพของน้ำมันดังกล่าวในผลิตภัณฑ์สมุนไพรไล่ยุง

ในวงการน้ำหอม Kaffir Lime หรือ Makrut Lime ก็มีสถานะเป็น fragrance note จริง โดยฐานข้อมูล Fragrantica พบว่าน้ำหอมหลายสิบรายการใช้โน้ตนี้ รวมถึงผลงานจากแบรนด์น้ำหอมเฉพาะทางอย่าง SIAM 1928 และ Prissana 

กลิ่นที่คนไทยคุ้นจากแกง ต้มยำ และน้ำพริก จึงสามารถกลายเป็นกลิ่นซิตรัสในน้ำหอมได้เช่นกัน

 

🌼 4. กระดังงา  จากดอกไม้ริมบ้าน สู่หัวใจของน้ำหอม

กระดังงา (Ylang-ylang) มีกลิ่นหวาน ออกดอกไม้ และมีความเย้ายวน จึงเหมาะกับการทำ fragrance มากกว่าที่หลายคนคิด

งานวิจัยของ Mayura Soonwera และ Siriporn Phasomkusolsil ซึ่งศึกษาน้ำมันกระดังงาและตะไคร้กับยุง เผยแพร่ในปี 2015 และพบว่าน้ำมันกระดังงาผสมกับน้ำมันมะพร้าวให้การป้องกันยุง Aedes aegypti ได้ 98.9% ในช่วงเวลาที่ทดสอบ

ขณะเดียวกัน กระดังงาก็เป็นวัตถุดิบในน้ำหอมระดับสูง เช่น YSL Le Vestiaire des Parfums Gold ซึ่งใช้ ylang-ylang ร่วมกับ tuberose และ jasmine sambac โดยขนาด 125 มล. มีราคาปกติ 11,800 บาท ในไทย 

จากดอกไม้ที่คนไทยอาจเห็นตามสวน กลายเป็นส่วนหนึ่งของน้ำหอมขวดละหลายพันบาทได้เลย

 

🌿 5. พิมเสนและพืชกลุ่มกลิ่นหอม  ภูมิปัญญาเก่าที่ต่อยอดเป็นกลิ่นร่วมสมัย

ภูมิปัญญาไทยมีการใช้พืชและสมุนไพรหอมหลายชนิดร่วมกันเพื่อทำเครื่องหอมและผลิตภัณฑ์ไล่แมลง

งานวิจัยด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นในประเทศไทยพบการใช้พืชหลายชนิด เช่น ไพล ขมิ้น กานพลู มะกรูด ตะไคร้หอม และกระดังงา ในสูตรไล่ยุงแบบพื้นบ้าน

เมื่อวัตถุดิบเหล่านี้ถูกนำมาสกัดและผสมกับกลิ่นอื่น ก็สามารถเปลี่ยนจาก “กลิ่นสมุนไพร” ให้กลายเป็น aromatic accord ที่มีความซับซ้อนขึ้น

 

🌱 6. พิมเสนไพลและขมิ้น  กลิ่นสมุนไพรที่ถูกตีความใหม่

ไพลและขมิ้น เป็นสมุนไพรไทยที่อยู่ในสูตรผลิตภัณฑ์ไล่ยุงพื้นบ้านบางพื้นที่ โดยมีการผสมกับน้ำมันพืช การบูร และเมนทอล

กลิ่นของพืชกลุ่มนี้มีความเผ็ด อุ่น และ earthy จึงเหมาะกับผลิตภัณฑ์ที่ต้องการสื่อภาพ สมุนไพร เอเชีย และ wellness

โลกน้ำหอมสมัยใหม่เองก็ให้คุณค่ากับกลิ่นแนว earthy และ herbal มากขึ้น โดยเฉพาะน้ำหอม niche ที่ต้องการสร้างกลิ่นแปลกและแตกต่างจากน้ำหอมดอกไม้ทั่วไป

💰 จากสมุนไพรไล่ยุง สู่ขวดน้ำหอมหลักพันหลักหมื่น

จุดเปลี่ยนไม่ได้เกิดจากต้นไม้มีราคาแพงขึ้นทันที แต่เกิดจาก การสกัด การปรุงกลิ่น การสร้างสูตร แบรนด์ บรรจุภัณฑ์ และเรื่องราวของวัตถุดิบ

ตัวอย่างชัดเจนคือโลกน้ำหอม niche ที่ให้คุณค่ากับวัตถุดิบและเรื่องเล่ามากขึ้น ขณะที่แบรนด์ไทยอย่าง Parfums Dusita ก็กำลังได้รับการพูดถึงในระดับนานาชาติ