เขตเศรษฐกิจที่มีพื้นที่กว้างที่สุดในไทย ครอบคลุมพื้นที่จังหวัดใดบ้าง?

หากพูดถึง “เขตเศรษฐกิจ” ที่มีพื้นที่กว้างที่สุด ต้องแยกประเภทกันก่อน เพราะประเทศไทยมีทั้งเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก เขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดน และ “ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษ” ที่ครอบคลุมหลายจังหวัด

หนึ่งในกลุ่มที่มีพื้นที่กว้างมากคือ ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคกลาง–ตะวันตก หรือ CWEC ซึ่งครอบคลุมถึง 4 จังหวัด ได้แก่ พระนครศรีอยุธยา นครปฐม สุพรรณบุรี และกาญจนบุรี โดยรัฐบาลกำหนดให้เป็นพื้นที่ส่งเสริมเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมเป้าหมาย เช่น เกษตรและอาหาร เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงการท่องเที่ยวและอุตสาหกรรมมูลค่าสูง 

แต่ถ้าวัดจาก พื้นที่รวมของจังหวัดทั้งกลุ่ม จะพบว่ากลุ่มอื่นก็มีขนาดใหญ่มากเช่นกัน โดยเฉพาะ ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือ NeEC ซึ่งประกอบด้วย นครราชสีมา ขอนแก่น อุดรธานี และหนองคาย และถูกวางเป้าหมายให้เป็นฐานเศรษฐกิจชีวภาพและเกษตรอาหารของประเทศ 

ขณะที่ ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคเหนือ หรือ NEC ครอบคลุม เชียงใหม่ เชียงราย ลำปาง และลำพูน โดยมุ่งพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ดิจิทัล การท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ รวมถึงเกษตรและอาหาร 

ส่วนเขตที่คนไทยคุ้นชื่อมากที่สุดอย่าง EEC หรือเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ครอบคลุมเพียง 3 จังหวัด ได้แก่ ฉะเชิงเทรา ชลบุรี และระยอง แต่มีบทบาททางเศรษฐกิจสูงมาก โดยข้อมูลสำนักงานสถิติแห่งชาติระบุว่า EEC มีผลิตภัณฑ์มวลรวมของพื้นที่ 2.698 ล้านล้านบาทในปี 2565 สูงกว่ากลุ่มเขตเศรษฐกิจพิเศษกลุ่มอื่นในข้อมูลชุดดังกล่าว 

อีกกลุ่มที่มีลักษณะแตกต่างคือ เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษชายแดน (SEZs) ซึ่งไม่ได้ครอบคลุมทั้งจังหวัด แต่กำหนดเป็นพื้นที่ระดับตำบลใน 10 จังหวัด ได้แก่ ตาก มุกดาหาร สระแก้ว ตราด สงขลา หนองคาย นราธิวาส เชียงราย นครพนม และกาญจนบุรี 

ดังนั้น หากมองคำว่า “เขตเศรษฐกิจขนาดใหญ่” ในประเทศไทย จะไม่มีคำตอบเดียวว่าเขตไหนใหญ่ที่สุด เพราะต้องกำหนดก่อนว่าจะวัดจากพื้นที่จริง พื้นที่จังหวัดที่อยู่ในโครงการ หรือประเภทของเขตเศรษฐกิจ แต่ภาพรวมปัจจุบันไทยแบ่งพื้นที่เขตเศรษฐกิจสำคัญออกเป็น 6 กลุ่มหลัก คือ EEC, NEC, NeEC, CWEC, SEC และ SEZs ซึ่งรวมพื้นที่สำคัญจากหลายภูมิภาคของประเทศเข้าด้วยกัน 

และสิ่งที่น่าสนใจคือ พื้นที่กว้างที่สุดไม่ได้หมายความว่าจะมีเศรษฐกิจใหญ่ที่สุดเสมอไป เพราะบางเขตมีพื้นที่กว้างจากภูเขา ป่าไม้ หรือพื้นที่ชนบทจำนวนมาก ขณะที่ EEC มีพื้นที่เพียง 3 จังหวัด แต่เป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรม การลงทุน และโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ของประเทศ