ก่อนตารางสีเสื้อจะดังในโซเชียล คนไทยก็เลือกสีมงคลตามวันกันมาเนิ่นนานแล้ว

เปิดตารางสีเสื้อมงคลตอนเช้า แล้วนึกว่าเป็นของใหม่จากโซเชียลหรือเปล่า?

คำตอบคือไม่ใหม่เลย คนไทยผูกสีเข้ากับวันและดาวเคราะห์มานานมาก เพียงแต่เรื่องที่เล่ากันว่า มีตารางแบบนี้มาตั้งแต่กรุงศรีอยุธยา ต้องเติมเชิงอรรถไว้นิดหนึ่ง เพราะหลักฐานลายลักษณ์อักษรที่คนยกมาอ้างกันบ่อยที่สุด คือ สวัสดิรักษาคำกลอน ของสุนทรภู่ ซึ่งแต่งในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ไม่ใช่งานที่แต่งขึ้นในกรุงศรีอยุธยาโดยตรง

รากความเชื่ออาจเก่ากว่านั้น แต่หลักฐานชัดที่เราอ่านกันทุกวันนี้อยู่ในงานของสุนทรภู่

สุนทรภู่แต่ง สวัสดิรักษา เป็นกลอนสุภาษิตถวายเจ้านายพระองค์หนึ่งในรัชกาลที่ 2 เนื้อหาไม่ใช่คู่มือเลือกเสื้อไปทำงานหรือไปเดตแบบตารางออนไลน์ แต่เป็นคำสอนเรื่องการวางตัว การกิน การนอน การเดินทาง การเข้าเฝ้า ตลอดจนการเตรียมเครื่องแต่งกายเมื่อออกศึก ความคิดหลักคือ คนมีศักดิ์ควรรู้จักระวังตน ทำสิ่งต่าง ๆ ให้เหมาะกับเวลา ทิศ วัน และฤกษ์ เพื่อรักษาสวัสดิมงคลของชีวิต

ตอนที่ทำให้คนยุคนี้สะดุดตาที่สุด เริ่มจากคำแนะนำให้เตรียมเครื่องแต่งกายครบทั้งเจ็ดสี แล้วเลือกใช้ตามวัน อาทิตย์ใช้สีแดง จันทร์ใช้สีนวลขาว อังคารใช้ม่วงหรือคราม พุธใช้สีแสดและสีเหลือบ พฤหัสใช้เขียวปนเหลือง ศุกร์ใช้สีเมฆหมอก ส่วนเสาร์ใช้สีดำ แถมยังบอกให้แต่งม้าให้เข้ากับสีของวันด้วย เพราะเชื่อว่าจะช่วยกันภัยและข่มขวัญศัตรู

จุดที่ต่างจากตารางสีเสื้อในมือถือมาก คือสีเหล่านี้ผูกกับการศึกและฐานะของผู้สวม ไม่ได้แบ่งช่องย่อยว่าเงิน งาน ความรัก หรือโชคลาภ

ถ้าเอาตารางสมัยนี้ไปวางเทียบ จะเห็นว่าหลายสีไม่ตรงกันเลย วันจันทร์ในกลอนใช้สีนวลขาว ไม่ใช่สีเหลืองสดตามภาพจำปัจจุบัน วันอังคารออกไปทางม่วงและคราม ไม่ใช่ชมพู วันพุธเป็นสีแสดกับผ้าเหลือบหลายสี ไม่ใช่เขียวล้วน ส่วนวันศุกร์ใช้สีเมฆหมอก ซึ่งตีความได้ใกล้กับสีเทาหม่นหรือสีน้ำเงินคล้ำ มากกว่าจะเป็นฟ้าแบบที่เห็นในปฏิทินสีประจำวันทั่วไป

เหตุที่สีเปลี่ยนไปได้ ก็เพราะคำว่าสีประจำวันไม่ได้มีตำราเล่มเดียวครอบจักรวาล ความเชื่อไทยรับอิทธิพลเรื่องเทพประจำดาวและโหราศาสตร์จากคติพราหมณ์ แล้วแตกแขนงไปตามตำรา พิธี และยุคสมัย บางสายยึดสีกายของเทพ บางสายยึดสีเครื่องทรง บางสายเลือกสีที่เหมาะกับการศึก พอเข้ายุคสิ่งพิมพ์ โทรทัศน์ และอินเทอร์เน็ต ก็มีการจัดหมวดใหม่ให้จำง่าย ใช้ง่าย และตอบความต้องการของคนเมืองมากขึ้น

จากสีออกศึก จึงค่อย ๆ กลายเป็นสีไปประชุม สีเรียกเงิน และสีเสริมเสน่ห์

เรื่องเข้าเฝ้าพระมหากษัตริย์ก็ต้องแยกให้ชัด ใน สวัสดิรักษา มีคำสอนเกี่ยวกับมารยาทของผู้มีอิสริยยศและการประพฤติตัวในราชสำนักจริง แต่บทสีเจ็ดวันที่โด่งดังนั้นกล่าวถึง ภูษาผ้าทรงณรงค์รบ หรือเครื่องแต่งกายสำหรับออกศึกอย่างตรงไปตรงมา การสรุปว่าเป็นกฎบังคับให้ทุกคนแต่งสีตามวันเวลาเข้าเฝ้า จึงแรงเกินหลักฐานที่มีอยู่

แล้วกรุงศรีอยุธยาเกี่ยวตรงไหน? ตัวกลอนของสุนทรภู่บอกว่าแต่งตามพระบาลี ซึ่งชวนให้เห็นว่าท่านไม่ได้คิดระบบทั้งหมดขึ้นใหม่จากศูนย์ อีกทั้งคติเรื่องดาวพระเคราะห์ สี และฤกษ์ยามแพร่หลายในราชสำนักไทยมาก่อนสมัยของท่าน จึงมีเหตุผลพอจะพูดว่า รากความเชื่อเก่าแก่กว่าสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น แต่ถ้าจะฟันธงว่าตารางสีแบบครบชุดนี้ใช้กันทั่วกรุงศรีอยุธยา ก็ยังต้องระวัง เพราะหลักฐานที่คนทั่วไปเข้าถึงและตรวจสอบได้ชัดที่สุดยังเป็นบทประพันธ์ยุครัตนโกสินทร์

มองอีกมุมหนึ่ง ตารางสีเสื้อในโซเชียลไม่ได้ปลอมเสียทีเดียว มันเป็นญาติห่าง ๆ ของความเชื่อเก่า เพียงผ่านการตัดต่อ เติมช่อง และเปลี่ยนคำอธิบายให้เข้ากับชีวิตคนสมัยใหม่ จากนักรบเลือกสีเพื่อความฮึกเหิม กลายเป็นพนักงานออฟฟิศเลือกสีเพื่อความมั่นใจก่อนพรีเซนต์งาน จากสีเมฆหมอกก่อนออกสงคราม กลายเป็นสีเรียกทรัพย์ก่อนออกจากบ้าน

ประโยคที่แม่นที่สุดจึงไม่ใช่ ตารางสีเสื้อมงคลมีมาตั้งแต่กรุงศรีฯ แบบเดียวกับวันนี้ แต่ควรพูดว่า คนไทยมีความเชื่อเรื่องสีประจำวันและสีมงคลสืบมาแต่โบราณ หลักฐานเด่นชัดปรากฏใน สวัสดิรักษาคำกลอน ของสุนทรภู่ช่วงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ส่วนตารางแยกสีการเงิน ความรัก งาน และกาลกิณีที่แชร์กันทุกปีนั้น เป็นฉบับปรับแต่งของคนรุ่นหลัง

จะใส่ตามความเชื่อก็ไม่ผิด แต่อย่าลืมว่าเสื้อสีมงคลที่ช่วยได้ทันทีที่สุด คือสีที่ใส่แล้วเรามั่นใจและเหมาะกับกาลเทศะ