คืนสยองปี 2533 เมื่อรถแก๊สคว่ำเปลี่ยนถนนเพชรบุรีตัดใหม่เป็นทะเลเพลิง

คืนเดียว ถนนทั้งสายกลายเป็นกับดักที่ไม่มีใครตั้งตัวทัน

เวลาประมาณสี่ทุ่มของคืนวันจันทร์ที่ 24 กันยายน 2533 ถนนเพชรบุรีตัดใหม่ยังเต็มไปด้วยรถ คนกลับบ้าน และร้านรวงที่กำลังปิดกิจการตามปกติ ไม่มีใครรู้ว่ารถบรรทุกก๊าซ LPG ซึ่งกำลังลงจากทางด่วน จะพาเหตุร้ายครั้งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์กรุงเทพฯ ลงมาด้วย

รถบรรทุกคันนั้นเลี้ยวลงมาด้วยความเร็ว ก่อนเสียหลักพลิกคว่ำและไถไปกับพื้นถนน ถังบรรจุก๊าซทรงแคปซูลสองถัง ถังละประมาณ 3,770 ลิตร หลุดออกจากตัวรถ ก๊าซเหลวที่อยู่ภายใต้แรงดันเริ่มรั่วและระเหยเป็นไออย่างรวดเร็ว สิ่งที่น่ากลัวคือไอก๊าซ LPG หนักกว่าอากาศ มันจึงไม่ได้ลอยหนีขึ้นฟ้าในทันที แต่แผ่คลุมไปตามผิวถนน ซอกอาคาร และใต้ท้องรถ เหมือนหมอกที่มองแทบไม่เห็น

ประกายไฟเพียงจุดเดียว ก็พอจะจุดเชื้อเพลิงที่กระจายเต็มพื้นที่

เมื่อก๊าซติดไฟ เปลวเพลิงไม่ได้ลุกอยู่แค่ตรงรถบรรทุก แต่ไล่ไปตามแนวก๊าซที่แผ่ทั่วถนน เกิดเสียงระเบิดดังต่อเนื่อง ลูกไฟพุ่งสูงเหนืออาคาร รถที่หยุดอยู่บริเวณสัญญาณไฟและรถที่ผ่านอยู่ใกล้จุดเกิดเหตุแทบไม่มีเวลาถอยหนี บางคันถูกไฟคลุมทั้งคันในเวลาไม่กี่อึดใจ กระจกแตก ยางระเบิด สีรถไหม้จนเหลือแต่โครงเหล็ก

คำว่า ทะเลเพลิง ที่คนในยุคนั้นใช้เล่าเหตุการณ์ ไม่ใช่ถ้อยคำแต่งให้ดูน่ากลัว ภาพข่าวเผยให้เห็นแนวไฟทอดยาวไปตามสองฝั่งถนน ตึกแถว ป้ายโฆษณา หม้อแปลงไฟฟ้า และชุมชนด้านหลังถูกเพลิงลามถึง ผู้คนวิ่งหนีออกจากบ้านทั้งชุดนอน บางคนกลับเข้าไปตามหาญาติ บางคนยืนมองทรัพย์สินทั้งชีวิตไหม้ต่อหน้าต่อตาโดยทำอะไรไม่ได้

ตัวเลขที่เล่าต่อกันมา ทำไมไม่ตรงกัน

สิ่งที่แน่นอนกว่าตัวเลขคือความเสียหายกินพื้นที่กว้าง ไฟไหม้ต่อเนื่องหลายชั่วโมงและต้องใช้เวลาราวหนึ่งวันจึงควบคุมสถานการณ์ได้เต็มที่ เจ้าหน้าที่ดับเพลิงเข้าใกล้จุดเกิดเหตุได้ยาก เพราะยังมีความเสี่ยงจากก๊าซที่ค้างอยู่และถังที่ถูกความร้อนเผา การฉีดน้ำในเวลานั้นไม่ได้มีไว้ดับเปลวไฟอย่างเดียว แต่ต้องลดอุณหภูมิของถัง ป้องกันไม่ให้เกิดการปะทุซ้ำด้วย

อุบัติเหตุไม่ได้เริ่มจากระเบิด แต่มาจากความเสี่ยงหลายชั้นที่ถูกปล่อยให้ซ้อนกัน

หลังเหตุการณ์สงบ คำถามสำคัญจึงไม่ได้หยุดอยู่ที่คนขับใช้ความเร็วหรือไม่ รถบรรทุกและถังบรรจุก๊าซมีสภาพได้มาตรฐานเพียงใด การยึดถังกับตัวรถแข็งแรงพอหรือเปล่า เส้นทางขนส่งวัตถุไวไฟผ่านพื้นที่หนาแน่นควรมีข้อจำกัดแบบไหน รวมถึงบริษัทเจ้าของรถต้องรับผิดชอบต่อผู้เสียหายมากน้อยเพียงใด เรื่องนี้กลายเป็นคดีสำคัญและถูกพูดถึงในวงการกฎหมาย ความปลอดภัยในการขนส่ง และงานกู้ภัยอีกนานหลายปี

สำหรับคนกรุงเทพฯ ที่อยู่ทันยุคนั้น ความทรงจำไม่ได้อยู่แค่ในหน้าหนังสือพิมพ์ หลายคนจำเสียงระเบิดที่ได้ยินไกลหลายกิโลเมตร จำท้องฟ้าสีแดงกลางคืน จำกลิ่นไหม้ที่ลอยค้าง และจำภาพรถบนถนนซึ่งเหลือเพียงซาก เหตุการณ์รุนแรงจนภาพยนตร์เรื่อง ดิ อาย คนเห็นผี นำบรรยากาศของโศกนาฏกรรมไปใช้ในฉากสำคัญ ทำให้คนรุ่นหลังจำนวนไม่น้อยรู้จักคืนเพชรบุรีตัดใหม่ผ่านหนัง ก่อนจะรู้ภายหลังว่าฉากนั้นมีรากจากเรื่องจริง

บทเรียนที่ไม่ควรถูกจำแค่วันครบรอบ

รถบรรทุกก๊าซหนึ่งคันอาจดูเหมือนยานพาหนะธรรมดาเมื่อวิ่งปะปนกับรถอื่น แต่ของเหลวภายในถูกเก็บด้วยแรงดันและพร้อมเปลี่ยนเป็นไอปริมาณมหาศาลเมื่อรั่วออกมา การตรวจสภาพถัง วาล์ว ระบบยึด การจำกัดความเร็ว การเลือกเส้นทาง และการฝึกคนขับจึงเป็นเรื่องเดียวกัน ขาดข้อใดข้อหนึ่ง ความผิดพลาดเล็กน้อยอาจขยายตัวจนเกินกำลังของคนทั้งเมืองจะรับมือ

คืนวันที่ 24 กันยายน 2533 จึงไม่ใช่เพียงเรื่องเล่าสยองของถนนสายหนึ่ง และไม่ควรถูกย่อเหลือแค่ภาพว่าไฟเผารถหลายสิบคัน มันคือหลักฐานราคาแพงว่า เมืองใหญ่ต้องวางระบบรับมือวัตถุอันตรายก่อนเกิดเหตุ ไม่ใช่รอให้ได้ยินเสียงระเบิดแล้วค่อยหาว่าใครผิด

เพราะบนถนนที่มีคนหลายร้อยชีวิต ความประมาทหนึ่งครั้งอาจไม่มีโอกาสให้แก้ตัว