คำว่า Bug ในคอมพิวเตอร์ มีที่มาจากแมลงตัวจริงที่ทำเครื่องพังเมื่อปี 1947

คำว่า Bug ที่ใช้กันทุกวัน เคยเป็นแมลงตัวเป็นๆ มาก่อน

เวลาคอมพิวเตอร์ค้าง โปรแกรมเด้ง หรือแอปทำงานแปลกๆ หลายคนก็มักพูดติดปากว่า "มีบั๊ก" จนกลายเป็นคำธรรมดาในโลกไอที แต่รู้หรือไม่ว่าคำนี้ไม่ได้ถูกตั้งขึ้นมาลอยๆ เพราะมันมีเหตุการณ์จริงที่ถูกบันทึกไว้ในหน้าประวัติศาสตร์ และต้นเหตุของปัญหาก็คือ แมลงเม่า ตัวเล็กๆ ที่บินเข้าไปผิดที่ผิดทาง

เรื่องเกิดขึ้นในห้องคอมพิวเตอร์เมื่อปี 1947

วันที่ 9 กันยายน ค.ศ. 1947 ทีมวิศวกรกำลังตรวจสอบการทำงานของคอมพิวเตอร์ขนาดมหึมาที่ชื่อว่า Harvard Mark II ซึ่งในยุคนั้นถือเป็นเครื่องจักรล้ำสมัย ใช้รีเลย์ไฟฟ้าจำนวนมหาศาลในการคำนวณข้อมูล

ระหว่างที่เครื่องเกิดอาการทำงานผิดปกติ ทีมงานก็เริ่มไล่ตรวจทีละส่วน จนพบว่ารีเลย์ตัวหนึ่งไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ เพราะมี แมลงเม่า ตัวหนึ่งบินเข้าไปติดอยู่ระหว่างหน้าสัมผัสของวงจร เมื่อเอาออกแล้ว เครื่องก็กลับมาทำงานได้ตามเดิม

แมลงตัวนั้นถูกแปะไว้ในสมุดบันทึก พร้อมข้อความว่า
'First actual case of bug being found.'

ทีมงานไม่ได้โยนแมลงทิ้ง แต่ใช้เทปกาวแปะมันลงในสมุดบันทึกการซ่อม พร้อมจดรายละเอียดของเหตุการณ์เอาไว้ เอกสารชิ้นนั้นยังคงถูกเก็บรักษาอยู่จนถึงปัจจุบัน และกลายเป็นหนึ่งในของสะสมทางประวัติศาสตร์ด้านคอมพิวเตอร์ที่โด่งดังที่สุด

แต่จริงๆ แล้วคำว่า Bug เก่ากว่านั้นอีก

แม้เหตุการณ์นี้จะโด่งดังมาก แต่ความจริงแล้วคำว่า Bug ถูกใช้ในวงการวิศวกรรมมานานก่อนยุคคอมพิวเตอร์หลายสิบปีแล้ว โดยหมายถึงปัญหา ความขัดข้อง หรือข้อบกพร่องของเครื่องจักร มีหลักฐานว่าทั้งวิศวกรและนักประดิษฐ์หลายคน รวมถึงโทมัส เอดิสัน ก็เคยใช้คำนี้ในบันทึกของตัวเอง

เหตุการณ์ปี 1947 จึงไม่ได้เป็นการกำเนิดคำว่า Bug แต่เป็นเหตุการณ์ที่ทำให้คำนี้มีเรื่องเล่าที่จับต้องได้ เพราะครั้งนั้นมีแมลงจริงๆ เป็นสาเหตุของปัญหา

แล้วคำว่า Debug มาจากไหน

เมื่อมี Bug ก็ย่อมมีคำว่า Debug ซึ่งหมายถึงการค้นหาและแก้ไขข้อผิดพลาดของระบบ เดิมทีความหมายตรงตัวคือการเอา "แมลง" ออกจากเครื่อง แต่เมื่อเวลาผ่านไป ความหมายก็ขยายไปถึงการตรวจสอบโปรแกรม ซอฟต์แวร์ และฮาร์ดแวร์ทุกชนิด

• หาเหตุที่ทำให้ระบบผิดปกติ

• วิเคราะห์ต้นตอของปัญหา

• แก้ไขและทดสอบจนระบบกลับมาทำงานได้

ทุกวันนี้นักพัฒนาซอฟต์แวร์ทั่วโลกยังใช้คำว่า Debug อยู่เหมือนเดิม แม้ว่าปัญหาส่วนใหญ่จะไม่ได้เกิดจากแมลงอีกแล้วก็ตาม

เรื่องเล็กๆ ที่กลายเป็นตำนานของวงการไอที

น่าสนใจตรงที่คำศัพท์คำเดียวสามารถเดินทางข้ามยุคมาได้เกือบ 80 ปี จากปัญหาที่เกิดขึ้นกับเครื่องจักรขนาดใหญ่ กลายมาเป็นคำที่เด็กนักเรียน โปรแกรมเมอร์ เกมเมอร์ และคนใช้คอมพิวเตอร์ทั่วโลกพูดกันทุกวัน

ครั้งหน้าถ้าโปรแกรมเด้ง เกมค้าง หรือแอปเปิดไม่ติด แล้วมีคนบอกว่า "มีบั๊ก" ก็อาจนึกถึงแมลงเม่าตัวเล็กๆ ที่เคยบินเข้าไปหยุดซูเปอร์คอมพิวเตอร์เมื่อปี 1947 เพราะมันคือหนึ่งในเหตุการณ์ที่ทำให้ศัพท์ทางเทคโนโลยีคำนี้มีเรื่องราวน่าจดจำกว่าที่หลายคนคิด