จากคนตกงาน สู่เศรษฐีเงินล้าน ด้วยการเพาะ "แมลงสาบ" ขาย!

 ธุรกิจที่คนยี้ แต่กลับขายได้ทั้งเป็นยา อาหารสัตว์ และเครื่องกำจัดขยะ

สำหรับคนทั่วไป แค่เห็นแมลงสาบหนึ่งตัววิ่งผ่านพื้นบ้านก็แทบอยากย้ายหนี แต่ชายชาวจีนคนหนึ่งกลับยอมลงทุนหลายล้านบาท เพื่อสร้างห้องมืด อบอุ่น และชื้นสำหรับเลี้ยงพวกมันพร้อมกันนับล้านตัว

เขาไม่ได้เลี้ยงไว้เป็นสัตว์แปลก และไม่ได้เพาะเพื่อกำจัดศัตรูพืช

ทุก ๆ สามเดือน แมลงสาบจำนวนหนึ่งจะถูกนำออกจากฟาร์ม ทำให้ตาย ตากแห้ง และส่งขายต่อให้โรงงานยา ฟาร์มหมู ฟาร์มปลา รวมถึงร้านอาหารบางแห่ง

ชายคนนี้ชื่อ หลี่ ปิงไฉ หรือ Li Bingcai อดีตพ่อค้าร้านโทรศัพท์มือถือจากมณฑลเสฉวน ผู้ตัดสินใจทิ้งอาชีพเดิม แล้วหันมาสร้างรายได้จากสัตว์ที่คนส่วนใหญ่ไม่กล้าแม้แต่จะมองใกล้ ๆ

ครั้งหนึ่ง ฟาร์มของเขามีแมลงสาบอยู่ประมาณ 3.4 ล้านตัว และเขาเคยลงทุนในกิจการนี้ถึงประมาณ 1 ล้านหยวน หรือราว 4–5 ล้านบาทในเวลานั้น 

 

เขาไม่ได้ตกงาน แต่ยอมทิ้งร้านมือถือเพื่อเดิมพันกับสัตว์ที่ทุกคนรังเกียจ

เรื่องของหลี่มักถูกเล่าต่อกันว่า เขาเป็นคนตกงานที่เริ่มเลี้ยงแมลงสาบจากศูนย์จนกลายเป็นเศรษฐี

แต่ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ระบุว่า ก่อนเข้าสู่ธุรกิจนี้ เขาเคยเปิดร้านจำหน่ายโทรศัพท์มือถือ และมีเงินลงทุนก้อนใหญ่พอจะสร้างฟาร์มแมลงสาบของตัวเอง

ดังนั้น เรื่องนี้ไม่ใช่นิทานของคนไม่มีเงินที่รวยขึ้นในชั่วข้ามคืน

แต่มันคือเรื่องของคนที่มองเห็นตลาดในสิ่งที่คนอื่นพยายามกำจัด และกล้าเสี่ยงเงินจำนวนมากกับธุรกิจที่แทบไม่มีใครอยากทำตาม 

 

ทำไมเขาถึงเลือกเลี้ยงแมลงสาบ ทั้งที่มีสัตว์อีกมากมายให้เพาะขาย?

แมลงสาบโตเร็ว กินอาหารได้หลากหลาย ใช้พื้นที่ไม่มาก และสามารถเลี้ยงซ้อนกันในแนวตั้งภายในอาคารได้

หลี่จึงดัดแปลงพื้นที่ในชนบทให้กลายเป็นห้องเลี้ยงขนาดใหญ่ ภายในเต็มไปด้วยชั้นไม้ แผ่นกระดาษ และช่องแคบ ๆ ที่เหมาะกับการหลบซ่อนของแมลงสาบ

ห้องเลี้ยงต้องรักษาความอบอุ่น ความชื้น และความมืดเอาไว้ เพราะเป็นสภาพแวดล้อมที่ช่วยให้พวกมันกินอาหาร โต และขยายพันธุ์ได้อย่างรวดเร็ว

สำหรับผู้มาเยือน ภาพแมลงสาบนับล้านตัวคลานทับกันอาจเหมือนฉากในภาพยนตร์สยองขวัญ

แต่สำหรับเจ้าของฟาร์ม ทุกช่องบนชั้นไม้คือพื้นที่ผลิตสินค้าที่กำลังเพิ่มจำนวนอยู่ตลอดเวลา

 

อาหารของแมลงนับล้าน กลับเป็นของที่มนุษย์กำลังจะโยนทิ้ง

หนึ่งในเหตุผลที่ธุรกิจนี้ถูกจับตามอง คือแมลงสาบสามารถกินเศษอาหารได้หลายชนิด

ผักที่ช้ำ
ผลไม้ที่ขายไม่หมด
เศษอาหารจากร้าน
หรือวัตถุดิบที่มนุษย์ไม่ต้องการแล้ว

ฟาร์มขนาดใหญ่แห่งหนึ่งในเมืองจี่หนานเคยเลี้ยงแมลงสาบประมาณหนึ่งพันล้านตัว เพื่อช่วยกำจัดขยะอาหารจากร้านอาหารได้ราว 50 ตันต่อวัน

เศษอาหารถูกนำมาบด ก่อนส่งผ่านท่อเข้าไปยังพื้นที่เลี้ยง จากนั้นแมลงสาบจะค่อย ๆ กินของเหล่านั้นจนเหลือปริมาณน้อยมาก 

สัตว์ที่เคยถูกมองว่าเป็นตัวแทนของความสกปรก จึงถูกเปลี่ยนบทบาทให้กลายเป็นเครื่องกำจัดขยะที่มีชีวิต

พวกมันกินของเสีย
เปลี่ยนของเสียเป็นน้ำหนักตัว
ขยายพันธุ์เพิ่มจำนวน
ก่อนถูกนำไปแปรรูปเป็นวัตถุดิบชนิดใหม่

 

ใครกันที่ยอมเสียเงินซื้อแมลงสาบเหล่านี้?

คำตอบคือ ลูกค้าไม่ได้ซื้อไปเพื่อเลี้ยงเล่น

แมลงสาบแห้งบางส่วนถูกส่งให้โรงงานผลิตยาจีน บางส่วนถูกบดเป็นวัตถุดิบโปรตีนสำหรับหมู ปลา หรือสัตว์เลี้ยงอื่น ๆ

หลี่ยังเคยขายแมลงสาบให้ร้านอาหารบางแห่ง ซึ่งนำไปทอดและปรุงด้วยเครื่องเทศเสฉวนสำหรับลูกค้าที่ต้องการลองอาหารแปลก 

ในช่วงหนึ่ง เขาเปิดเผยว่าสามารถขายแมลงสาบแห้งประมาณหนึ่งตันให้โรงงานยาได้เกือบ 90,000 หยวน หรือหลายแสนบาท

 

โรงงานยาไม่ได้ต้องการแมลงสาบที่จับได้จากท่อระบายน้ำ

แมลงสาบในอุตสาหกรรมไม่ได้ถูกจับมาจากครัว ห้องน้ำ หรือกองขยะริมถนน

ฟาร์มจะเลือกเพาะสายพันธุ์เฉพาะในพื้นที่ควบคุม พร้อมจัดการอาหาร อุณหภูมิ ความชื้น และขั้นตอนการเก็บเกี่ยวอย่างเป็นระบบ

หนึ่งในสายพันธุ์ที่นิยมใช้คือแมลงสาบอเมริกัน หรือ Periplaneta americana ซึ่งถูกนำไปเป็นวัตถุดิบสำหรับสารสกัดและผลิตภัณฑ์บางประเภทในอุตสาหกรรมยาจีน

จีนเคยมีโรงงานขนาดใหญ่ที่เพาะแมลงสาบได้ถึงประมาณ 6 พันล้านตัวต่อปี สำหรับใช้ในอุตสาหกรรมดังกล่าว

 

แมลงสาบหนึ่งตัวแทบไม่มีราคา แต่สิบล้านตัวกลับเปลี่ยนสมการทั้งหมด

ความลับของธุรกิจนี้ไม่ได้อยู่ที่การขายแมลงสาบแต่ละตัวในราคาแพง

แต่อยู่ที่การผลิตในปริมาณมหาศาล

แมลงสาบมีวงจรขยายพันธุ์เร็วและสามารถอาศัยอยู่รวมกันอย่างหนาแน่น พื้นที่อาคารหนึ่งหลังจึงรองรับแมลงได้ตั้งแต่หลักล้านไปจนถึงหลักพันล้านตัว

หวัง ฟู่หมิง หรือ Wang Fuming ผู้เพาะแมลงสาบรายใหญ่อีกรายในจีน เคยมีฟาร์มถึงหกแห่ง รวมแมลงสาบประมาณ 10 ล้านตัว

เขาเคยอธิบายว่า ในช่วงที่ราคารับซื้อดี เงินลงทุนประมาณ 20 หยวนอาจสร้างรายรับกลับมาได้ประมาณ 150 หยวน

ราคาของแมลงสาบแห้งในจีนยังเคยเพิ่มจากราว 2 ดอลลาร์ต่อปอนด์ เป็นประมาณ 20 ดอลลาร์ต่อปอนด์ เมื่อความต้องการจากโรงงานยาเพิ่มสูงขึ้น

ตัวเลขเหล่านี้ทำให้ผู้เพาะรายใหม่จำนวนมากเริ่มมองแมลงสาบไม่ใช่ศัตรูในบ้าน แต่เป็นสัตว์เศรษฐกิจชนิดหนึ่ง

 

เหตุการณ์สยองที่พิสูจน์ว่า ธุรกิจนี้พลาดเพียงครั้งเดียวไม่ได้

แม้แมลงสาบจะเลี้ยงง่าย แต่มันมีความเสี่ยงที่ทำให้ชุมชนรอบข้างหวาดระแวง

ในปี 2013 ฟาร์มแห่งหนึ่งในมณฑลเจียงซูถูกทำลาย ส่งผลให้แมลงสาบอย่างน้อย หนึ่งล้านตัว หลุดออกจากพื้นที่เลี้ยงและกระจายไปยังบริเวณรอบ ๆ

เจ้าหน้าที่ควบคุมโรคต้องส่งทีมเข้าไปตรวจสอบและวางแผนกำจัดพวกมัน

เหตุการณ์นี้ทำให้ฟาร์มขนาดใหญ่ต้องออกแบบระบบป้องกันหลายชั้น เช่น

ประตูสองตอน
ผนังผิวเรียบ
ตาข่ายปิดช่องระบายอากาศ
ร่องน้ำรอบอาคาร
และระบบควบคุมอุณหภูมิ

ฟาร์มแห่งหนึ่งถึงขั้นทำคูน้ำที่มีปลาอยู่รอบพื้นที่เลี้ยง เพื่อให้ปลากินแมลงสาบที่อาจพยายามหลุดออกมา

เพราะหากแมลงสาบนับล้านตัวหลุดออกพร้อมกัน เจ้าของอาจไม่ได้สูญเสียเพียงผลผลิต แต่ยังอาจสูญเสียความไว้วางใจจากชุมชนทั้งหมดในคืนเดียว

 

จากฟาร์มสัตว์แปลก สู่โรงงานกำจัดขยะที่ทำงานตลอด 24 ชั่วโมง

ในช่วงแรก ฟาร์มแมลงสาบถูกมองว่าเป็นเพียงธุรกิจขายวัตถุดิบให้โรงงานยา

แต่ภายหลัง หลายบริษัทเริ่มมองเห็นความสามารถอีกด้านหนึ่ง นั่นคือการกำจัดขยะอาหาร

แมลงสาบสามารถกินเศษอาหารได้ต่อเนื่อง โดยไม่ต้องใช้เครื่องจักรขนาดใหญ่ทุกขั้นตอน และหลังจากโตเต็มที่ ตัวของมันยังสามารถนำไปทำอาหารสัตว์หรือผลิตภัณฑ์ชนิดอื่นได้

จึงเกิดระบบที่มีรายได้และประโยชน์หลายต่อพร้อมกัน

เมืองลดปริมาณขยะ
ฟาร์มได้อาหารต้นทุนต่ำ
แมลงเปลี่ยนอาหารเหลือทิ้งเป็นโปรตีน
และผลผลิตถูกขายต่อสู่อุตสาหกรรม

จากสัตว์ที่คนพยายามกำจัด มันจึงกลายเป็นแรงงานขนาดจิ๋วที่กินขยะอยู่ตลอดทั้งวัน

 

เจ้าของฟาร์มแมลงสาบ เขารวย?

หลี่เคยขายโทรศัพท์มือถือ ก่อนนำเงินประมาณหนึ่งล้านหยวนไปลงทุนสร้างฟาร์มแมลงสาบที่มีสัตว์อยู่ประมาณ 3.4 ล้านตัว

เขาขายผลผลิตให้ทั้งโรงงานยา ฟาร์มหมู ฟาร์มปลา และร้านอาหารบางแห่ง 

แต่ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่าเขาเริ่มจากการเป็นคนตกงาน หรือกลายเป็นมหาเศรษฐีหลายสิบล้านจากกิจการนี้แล้ว

เขาเป็นอดีตเจ้าของร้านมือถือที่ยอมเสี่ยงลงทุนหลายล้านบาท เพื่อเข้าสู่ธุรกิจเลี้ยงแมลงสาบในตลาดเฉพาะทาง

ถึงจะไม่ใช่เรื่อง “เริ่มจากศูนย์แล้วรวยในคืนเดียว” ความจริงก็ยังน่าทึ่งพออยู่แล้ว

เพราะสัตว์ที่คนทั่วโลกยอมจ่ายเงินเพื่อกำจัด กลับสร้างรายได้ให้ชายคนหนึ่ง และถูกเลี้ยงในปริมาณนับล้านเพื่อป้อนให้หลายอุตสาหกรรม

สิ่งที่ทำให้เขามีรายได้ไม่ใช่เพราะแมลงสาบหายาก

แต่เพราะเขารู้ว่า ใครต้องการซื้อพวกมัน และต้องเลี้ยงให้ได้มากเพียงใดจึงจะกลายเป็นธุรกิจ