เจาะ 5 สุสานโบราณ ทางตัน ห้องปิดตาย และกลไกซ่อนทาง

เผยแพร่: 2 สิงหาคม 2569 เวลา 12:29 น.
อัปเดตล่าสุด: 2 สิงหาคม 2569 เวลา 16:09 น.เขียนโดย Mind Matter

สุสานโบราณหลายแห่งไม่ได้สร้างขึ้นมาเพียงเพื่อฝังพระศพเท่านั้น แต่ยังออกแบบให้เข้าถึงห้องฝังพระศพได้ยาก ทั้งการซ่อนทางเข้า สร้างทางเดินวกวน ใช้หินขนาดมหึมาปิดช่องทาง และถมบันไดจนมองไม่เห็นเส้นทางเดิม

อย่างไรก็ตาม โครงสร้างที่ดูเหมือน “ทางหลอก” บางแห่งอาจมีหน้าที่ด้านวิศวกรรม พิธีกรรม หรือการระบายน้ำ ไม่ได้สร้างขึ้นเพื่อดักโจรโดยตรงทุกจุด ต่อไปนี้คือ 5 สุสานและกลุ่มสุสานโบราณที่มีโครงสร้างภายในซับซ้อนจนนักสำรวจต้องใช้แผนผังช่วยนำทาง

1. มหาพีระมิดแห่งคูฟู เมืองกีซา ประเทศอียิปต์

มหาพีระมิดแห่งคูฟูสร้างขึ้นราว 2580–2560 ปีก่อนคริสตกาล ภายนอกดูเป็นทรงเรขาคณิตเรียบง่าย แต่ภายในประกอบด้วยทางเดินลาดขึ้นและลง ห้องใต้ดิน ห้องพระราชา ห้องที่เรียกกันว่าห้องพระราชินี และแกรนด์แกลเลอรีขนาดใหญ่

ทางเดินลดระดับจะพาลงไปยังห้องใต้ดินที่สร้างไม่เสร็จ ขณะที่ทางเดินขึ้นนำไปสู่ห้องด้านบน โดยเส้นทางเข้าสู่ห้องพระราชาถูกปิดด้วยหินแกรนิตขนาดใหญ่ การเปลี่ยนระดับและทิศทางของทางเดินทำให้ผู้ที่ไม่มีแผนผังสับสนได้ง่าย

ในปี ค.ศ. 2023 ทีมนักวิจัยรายงานการตรวจพบโครงสร้างคล้ายทางเดินบริเวณด้านเหนือของพีระมิดด้วยเทคนิคถ่ายภาพอนุภาคมิวออน ทางเดินดังกล่าวมีความยาวอย่างน้อย 5 เมตร แต่ยังไม่ทราบหน้าที่แน่ชัด นักวิชาการเสนอว่าอาจเกี่ยวข้องกับการกระจายน้ำหนักเหนือทางเข้า ไม่ควรสรุปว่าเป็นทางหลอกโจรจนกว่าจะมีหลักฐานเพิ่มเติม

2. พีระมิดของฟาโรห์อเมนเอมฮัตที่ 3 เมืองฮาวารา ประเทศอียิปต์

ฟาโรห์อเมนเอมฮัตที่ 3 แห่งราชวงศ์ที่ 12 ทรงสร้างพีระมิดแห่งแรกที่ดาห์ชูร์ ก่อนจะสร้างพีระมิดอีกแห่งที่ฮาวาราในช่วงปลายรัชสมัย ราวกลางศตวรรษที่ 19 ก่อนคริสตกาล

ทางเข้าสู่ส่วนฝังพระศพของพีระมิดฮาวารามีเส้นทางหักมุม ห้องตัน และเครื่องกีดขวางจากหินขนาดใหญ่ ส่วนห้องฝังพระศพสร้างจากควอตไซต์ก้อนมหึมา พร้อมระบบปิดผนึกที่ทำให้เข้าถึงได้ยากหลังเสร็จสิ้นพิธีฝังพระศพ

บริเวณด้านใต้ของพีระมิดยังเคยมีวิหารประกอบพิธีขนาดใหญ่ ซึ่งนักเขียนชาวกรีกเรียกว่า “ลาบิรินท์” เฮโรโดตัสบรรยายว่ามีห้องมากถึง 3,000 ห้องและมีทางเดินคดเคี้ยว แต่ตัวเลขดังกล่าวมาจากบันทึกโบราณ ไม่ใช่จำนวนห้องที่นักโบราณคดียืนยันได้ในปัจจุบัน

สิ่งสำคัญคือ “ลาบิรินท์” ที่นักเขียนกรีกกล่าวถึงหมายถึงกลุ่มวิหารทางใต้ของพีระมิด ไม่ใช่เขาวงกตทั้งหมดภายในตัวพีระมิดอย่างที่มักเข้าใจกัน

3. สุสาน KV17 และ KV5 ในหุบผากษัตริย์ ประเทศอียิปต์

สุสาน KV17 ของฟาโรห์เซติที่ 1 สร้างขึ้นในช่วงปลายศตวรรษที่ 13 ก่อนคริสตกาล เป็นหนึ่งในสุสานที่ยาวและตกแต่งละเอียดที่สุดในหุบผากษัตริย์ ทางเดินทอดลึกเข้าไปในภูเขา สลับระหว่างบันได ทางลาด โถงเสา และห้องต่าง ๆ ก่อนถึงห้องฝังพระศพ

กลางเส้นทางมีปล่องลึกซึ่งอาจมีทั้งหน้าที่ด้านพิธีกรรมและช่วยรับน้ำจากน้ำหลาก ส่วนใต้ห้องฝังพระศพยังพบทางเดินทอดลึกเข้าไปอีก การใช้งานของทางเดินนี้ยังเป็นประเด็นที่นักวิชาการศึกษากันอยู่ จึงไม่อาจยืนยันว่าเป็นเส้นทางสำหรับหลอกผู้บุกรุกโดยเฉพาะ

ไม่ไกลกันคือ KV5 สุสานหมู่ของพระโอรสในฟาโรห์รามเสสที่ 2 โครงสร้างภายในแตกแขนงเป็นทางเดินและห้องจำนวนมากคล้ายรังผึ้ง ปัจจุบันมีการค้นพบทางเดินและห้องมากกว่าหนึ่งร้อยแห่ง และบางส่วนยังอยู่ระหว่างการศึกษา

ความซับซ้อนของ KV5 อาจไม่ได้เกิดจากการวางกับดัก แต่เป็นผลจากการขยายสุสานเพื่อรองรับการฝังพระศพหลายพระองค์ ผู้ที่เข้าไปโดยไม่มีแผนผังจึงมีโอกาสหลงทิศได้ง่ายมาก

4. สุสานจิ๋นซีฮ่องเต้ เมืองซีอาน ประเทศจีน

สุสานของฉินสื่อหวงตี้หรือจิ๋นซีฮ่องเต้เริ่มสร้างขึ้นเมื่อประมาณ 246 ปีก่อนคริสตกาล ภายในพื้นที่สุสานขนาดใหญ่พบกองทัพทหารดินเผา รถม้า รูปสัตว์ และสิ่งก่อสร้างซึ่งจำลององค์ประกอบต่าง ๆ ของราชสำนักและจักรวรรดิ

บันทึกของซือหม่าเชียนกล่าวว่า ภายในห้องสุสานมีแม่น้ำและทะเลที่สร้างจากปรอท รวมถึงหน้าไม้ซึ่งติดตั้งไว้เพื่อยิงผู้ที่บุกรุกเข้ามา การตรวจวัดทางวิทยาศาสตร์พบความเข้มข้นของปรอทรอบเนินสุสานสูงผิดปกติ แต่ห้องฝังพระศพตรงกลางยังไม่เคยถูกเปิด จึงยังไม่สามารถยืนยันรายละเอียดทั้งหมดตามบันทึกโบราณได้

พื้นที่กองทัพทหารดินเผาซึ่งขุดพบตั้งแต่ปี ค.ศ. 1974 เป็นเพียงส่วนหนึ่งของกลุ่มสุสานขนาดใหญ่ ไม่ใช่ทางเดินที่ต้องผ่านเพื่อเข้าสู่ห้องพระศพโดยตรง ส่วนเนินสุสานหลักยังไม่ได้รับการขุดเปิด เพราะต้องคำนึงถึงการอนุรักษ์โครงสร้าง โบราณวัตถุ และสภาพแวดล้อมภายใน

5. วิหารแห่งศิลาจารึก เมืองปาเลงเก ประเทศเม็กซิโก

วิหารแห่งศิลาจารึกเป็นอนุสรณ์ฝังพระศพของกษัตริย์คินิช จานาบ ปากัลแห่งอาณาจักรมายา ก่อสร้างในช่วงปลายรัชสมัยของพระองค์และสร้างเสร็จหลังการสวรรคตในปี ค.ศ. 683

ภายนอกเป็นพีระมิดขั้นบันไดซึ่งมีวิหารตั้งอยู่ด้านบน ความลับสำคัญซ่อนอยู่ใต้พื้นวิหาร เมื่ออัลแบร์โต รุซ ลูยิเยร์ นักโบราณคดีชาวเม็กซิโก เริ่มสำรวจพื้นที่ในปี ค.ศ. 1949 เขาพบแผ่นหินที่สามารถยกออกได้และมีบันไดทอดลงไปภายในพีระมิด

บันไดถูกถมด้วยดินและเศษหินจำนวนมาก ทีมสำรวจต้องใช้เวลาหลายฤดูกาลจึงเคลียร์เส้นทางลงไปถึงห้องฝังพระศพในปี ค.ศ. 1952 ภายในพบโลงหินขนาดใหญ่ของกษัตริย์ปากัล โดยฝาโลงมีงานสลักเกี่ยวกับจักรวาลและความเชื่อเรื่องโลกหลังความตายของชาวมายา

การถมบันไดช่วยปิดผนึกเส้นทางเข้าสู่สุสานอย่างแน่นหนา แต่หลักฐานที่มีอยู่ไม่ได้ยืนยันว่าบันไดและห้องต่าง ๆ ถูกสร้างเป็นเขาวงกตเพื่อทำให้โจรหลงโดยเฉพาะ

สุสานทั้ง 5 แห่งสะท้อนว่าคนโบราณใช้ทั้งความรู้ด้านสถาปัตยกรรม วิศวกรรม พิธีกรรม และการปิดผนึกพื้นที่เพื่อปกป้องสถานที่ฝังพระศพ บางแห่งมีทางตันและเครื่องกีดขวางที่น่าจะช่วยสกัดผู้บุกรุก ขณะที่บางโครงสร้างซึ่งดูเหมือนกับดัก อาจมีหน้าที่ด้านอื่นซ่อนอยู่

ความน่าสนใจจึงไม่ได้อยู่แค่คำถามว่า “โจรจะหลงหรือไม่” แต่อยู่ที่การค้นหาว่าแต่ละทางเดินถูกสร้างขึ้นเพื่ออะไร และเหตุใดปริศนาบางส่วนจึงยังไม่มีคำตอบแม้เวลาจะผ่านมาหลายพันปี