ถ้ำที่ลึกที่สุดในโลก ลึก 2 กม. มนุษย์ลงไปได้ถึงไหน?

เมื่อพูดถึงสถานที่ที่ลึกที่สุดบนโลก หลายคนอาจนึกถึงมหาสมุทร แต่บนพื้นดินก็มีสถานที่ที่ลึกจนมนุษย์ต้องใช้เชือก อุปกรณ์ปีนเขา การดำน้ำ และการสำรวจทางวิทยาศาสตร์ เพื่อเดินทางลงไป สิ่งนั้นคือ ถ้ำลึก และเรื่องที่น่าสนใจก็คือ สถิติ “ถ้ำที่ลึกที่สุดในโลก” ไม่ได้เป็นตัวเลขที่หยุดนิ่งตลอดไป เพราะเมื่อมีการสำรวจใหม่ การวัดเดิมอาจถูกแก้ไข และลำดับของถ้ำก็สามารถเปลี่ยนได้

ข้อมูลปัจจุบันจากแหล่งข้อมูลด้านถ้ำบางแห่งระบุว่า Krubera–Voronya Cave ในเขตอับคาเซียอยู่ที่ประมาณ 2,224 เมตร และเป็นหนึ่งในข้อมูลล่าสุดที่ทำให้มันกลับมาอยู่ในอันดับแรกของรายการถ้ำที่ลึกที่สุด ขณะที่ Veryovkina Cave ซึ่งเคยครองสถิติ มีข้อมูลการสำรวจใหม่อยู่ราว 2,209 เมตร

▪️ถ้ำที่ลึกที่สุดอยู่ที่ไหน ?

ถ้ำเหล่านี้อยู่ในบริเวณ เทือกเขา Arabika Massif ในเขตอับคาเซีย ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีสถานะทางการเมืองซับซ้อน และเป็นดินแดนพิพาทที่เกี่ยวข้องกับจอร์เจีย ภูมิประเทศบริเวณนี้เหมาะกับการเกิดถ้ำลึก เพราะมีชั้นหินปูน และระบบภูเขาที่สามารถก่อตัวเป็นเครือข่ายทางเดินใต้ดินขนาดใหญ่ ที่แห่งนี้ไม่ใช่ถ้ำแบบที่นักท่องเที่ยวเดินเข้าไปชมได้ไม่กี่ร้อยเมตรแล้วกลับออกมา แต่เป็นระบบใต้ดินที่มีทั้งปล่องแนวดิ่งช่องแคบทางน้ำ ห้องใต้ดิน และบางส่วนต้องใช้เทคนิคการดำน้ำในถ้ำ

▪️2,224 เมตร ลึกแค่ไหน ?

ลองจินตนาการว่าเรานำตึกสูงขนาดใหญ่มาวางเรียงต่อกันในแนวดิ่ง ความลึกประมาณ 2.2 กิโลเมตรหมายความว่า จากปากถ้ำลงไปถึงจุดลึกสุดที่สำรวจได้มีระยะต่างระดับมากกว่า 2,000 เมตร

Guinness World Records เคยบันทึก Veryovkina Cave ไว้ที่ 2,212 เมตร และระบุว่า การสำรวจในปี 2018 ทำให้มันเป็นถ้ำที่ลึกที่สุดที่มีการบันทึกในเวลานั้น แต่การสำรวจถ้ำยังคงดำเนินต่อไป และการวัดใหม่ทำให้ข้อมูลเปลี่ยนแปลงได้ จึงเป็นเหตุผลว่า ทำไมบทความเกี่ยวกับ “ถ้ำที่ลึกที่สุด” บางแห่งอาจมีตัวเลขหรือชื่อถ้ำแตกต่างกัน

▪️มนุษย์ลงไปได้จริงหรือ ?

คำตอบคือ ได้ แต่ไม่ใช่การเดินลงไปแบบธรรมดา นักสำรวจถ้ำ (Caver) ต้องใช้อุปกรณ์จำนวนมาก เช่น เชือกสำหรับโรยตัว อุปกรณ์ปีนกลับขึ้นมา หมวกนิรภัย ไฟส่องสว่าง ชุดป้องกัน อุปกรณ์สื่อสาร อุปกรณ์สำรวจ และทำแผนที่ และในบางพื้นที่ยังต้องมีอุปกรณ์ดำน้ำ การลงไปในถ้ำลึกจึงไม่ใช่กิจกรรมท่องเที่ยวทั่วไป

▪️การลงถ้ำลึกเหมือนการปีนเขากลับด้าน

National Geographic เคยอธิบายประสบการณ์การลง Krubera Cave ว่าให้ความรู้สึกคล้ายกับการ “ปีน Mount Everest กลับด้าน” เพราะแทนที่จะปีนขึ้นไปบนยอดเขา นักสำรวจต้องเคลื่อนตัวลงไปในความมืดทีละระดับ บางช่วงต้องโรยตัวลงตามปล่องแนวดิ่ง บางช่วงต้องคลานผ่านช่องแคบ บางช่วงต้องเดินลุยน้ำ และบางส่วนต้องหยุดเพื่อวางเชือก และอุปกรณ์เพิ่มเติม

▪️ยิ่งลึกยิ่งมืด

เมื่อเข้าไปในถ้ำลึก แสงธรรมชาติจะหายไปอย่างรวดเร็ว ในส่วนลึกจึงไม่มีแสงจากดวงอาทิตย์ ไม่มีสัญญาณโทรศัพท์ตามปกติ และไม่มีทางที่จะหันกลับขึ้นไปเห็นทางออกได้ง่ายๆ แสงจากไฟฉายจึงกลายเป็นสิ่งสำคัญที่สุดอย่างหนึ่ง นักสำรวจต้องพึ่งพาไฟจากอุปกรณ์ของตัวเองแทบตลอดเวลา

▪️น้ำคือทั้งอุปสรรค และเบาะแส

ถ้ำลึกจำนวนมากเกี่ยวข้องกับระบบน้ำใต้ดิน น้ำฝนที่ไหลซึมผ่านพื้นผิวสามารถค่อยๆละลายหินปูน และขยายรอยแตกให้กลายเป็นช่องทางใต้ดิน กระบวนการเหล่านี้เกิดขึ้นเป็นเวลายาวนานมาก จนในที่สุดสามารถสร้างระบบถ้ำที่มีทั้งห้อง และทางเดินจำนวนมาก แต่สำหรับนักสำรวจ น้ำก็เป็นอันตรายได้เช่นกัน หากฝนตกหนักด้านบน น้ำอาจไหลเข้าสู่ระบบถ้ำอย่างรวดเร็วทำให้ระดับน้ำเพิ่มขึ้น และกลายเป็นน้ำป่าใต้ดิน

▪️อันตรายไม่ได้มีแค่ความลึก

ความลึก 2,000 กว่าเมตรฟังดูน่ากลัว แต่สิ่งที่ทำให้การสำรวจถ้ำอันตรายจริงๆมีหลายอย่าง เช่น

• การตกจากที่สูง : ปล่องแนวดิ่งในถ้ำอาจมีความลึกหลายสิบหรือหลายร้อยเมตร นักสำรวจต้องพึ่งพาเชือก และระบบยึดที่ปลอดภัย

• น้ำท่วมฉับพลัน : ฝนที่ตกบนภูเขาสามารถส่งน้ำเข้าสู่ถ้ำได้อย่างรวดเร็ว

• อุณหภูมิ : ภายในถ้ำลึกอาจมีอุณหภูมิต่ำ และทำให้ร่างกายสูญเสียความร้อน

• การหลงทาง : ระบบถ้ำซับซ้อนมาก หากไม่มีแผนที่ และระบบนำทางที่ดี การหาทางกลับออกมาอาจยากมาก

• ความเหนื่อยล้า : การเดินทางลงไปลึกหลายกิโลเมตร และกลับขึ้นมานั้นใช้เวลานานมาก

▪️นักสำรวจไม่ได้ลงไป เพื่อสร้างสถิติอย่างเดียว

สิ่งที่น่าสนใจคือ การสำรวจถ้ำลึกไม่ได้มีเป้าหมายเพียงเพื่อทำลายสถิติ นักวิทยาศาสตร์ยังสนใจสิ่งมีชีวิตที่สามารถอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มืด และสุดขั้ว

Guinness ระบุว่า การสำรวจ Veryovkina ในปี 2018 มีการเก็บตัวอย่างสิ่งมีชีวิตในถ้ำ รวมถึงสิ่งมีชีวิตที่หาได้ยาก และบางชนิดที่ไม่เคยพบมาก่อนในเวลานั้น ทำให้ถ้ำลึกเปรียบเสมือนห้องทดลองธรรมชาติขนาดมหึมา

▪️มนุษย์เคยลงไปลึกที่สุดตรงไหน ?

คำตอบต้องระบุให้ชัดว่า “ลึกที่สุด” หมายถึงจุดที่มีการสำรวจ และวัดได้ ไม่ใช่ว่ามนุษย์รู้ว่าถ้ำสิ้นสุดตรงนั้นจริงๆ จุดนี้จึงเป็นประเด็นที่สำคัญมาก เพราะใต้พื้นโลกยังมีทางเดิน และระบบน้ำที่เราไม่สามารถสำรวจได้ทั้งหมด ดังนั้น ตัวเลขความลึกจึงหมายถึง “จุดที่มนุษย์สำรวจไปถึง และมีข้อมูลการวัดรองรับ” ไม่ใช่ความลึกทั้งหมดของโลกใต้ดิน

▪️สถิติสามารถเปลี่ยนได้

กรณี Veryovkina เป็นตัวอย่างที่ดี ในปี 2017–2018 มีการสำรวจจนได้ตัวเลข 2,212 เมตร และ Guinness บันทึกตัวเลขดังกล่าวไว้เป็นสถิติโลกในเวลานั้น แต่ข้อมูลการสำรวจ และการประเมินใหม่ในเวลาต่อมาทำให้ตัวเลขของถ้ำต่างๆถูกปรับ

แหล่งข้อมูลล่าสุดบางแห่งระบุว่า Krubera–Voronya อยู่ที่ประมาณ 2,224 เมตร ขณะที่ Veryovkina อยู่ราว 2,209 เมตร จึงเป็นตัวอย่างที่ดีว่า สถิติทางวิทยาศาสตร์ไม่ใช่สิ่งที่ต้องยึดจากตัวเลขเก่าเพียงตัวเดียว เมื่อมีการวัดใหม่ ข้อมูลก็สามารถเปลี่ยนได้

▪️ใต้เท้าของเราอาจมีโลกอีกใบ

สิ่งที่น่าทึ่งที่สุดของถ้ำลึกอาจไม่ใช่ตัวเลข 2,000 กว่าเมตร แต่คือการที่มนุษย์ยังรู้น้อยมากเกี่ยวกับโลกใต้พื้นดิน ขณะที่เราสำรวจอวกาศ และส่งยานไปดาวเคราะห์ต่างๆใต้พื้นโลกเองก็ยังมีระบบถ้ำ และแหล่งน้ำใต้ดินที่ซับซ้อน บางแห่งอาจยังไม่มีมนุษย์เคยเข้าไป บางแห่งอาจมีสิ่งมีชีวิตที่เรายังไม่รู้จัก และบางแห่งอาจรอการสำรวจอีกหลายสิบปี

▪️โดยสรุป ถ้าถามว่า “ถ้ำที่ลึกที่สุดในโลกอยู่ที่ไหน ?” คำตอบต้องระบุปี และฐานข้อมูลที่ใช้อ้างอิง เพราะสถิติสามารถเปลี่ยนจากการสำรวจ และการวัดใหม่

ข้อมูลการจัดอันดับช่วงล่าสุดที่มีการอ้างถึงในปี 2024–2026 ทำให้ Krubera–Voronya Cave มีตัวเลขประมาณ 2,224 เมตร ขณะที่ Veryovkina อยู่ประมาณ 2,209 เมตร ในข้อมูลการสำรวจที่ปรับปรุงใหม่  ไม่ว่าตัวเลขสุดท้ายจะเป็นเท่าไร สิ่งหนึ่งที่แน่นอนคือ มนุษย์สามารถลงไปสำรวจโลกใต้พื้นดินได้ลึกกว่า 2 กิโลเมตรแล้ว และทุกครั้งที่นักสำรวจลงไปลึกกว่าเดิม พวกเขาอาจไม่ได้เพียงค้นพบจุดที่ลึกที่สุด แต่อาจค้นพบข้อมูลใหม่เกี่ยวกับโลกที่อยู่ใต้เท้าของเราด้วย