"หูดับ" คำเปรียบเปรย หรืออาการที่พบจากการรับประทานอาหารสุกๆ ดิบๆ

"หูดับ" เป็นคำที่เราได้ยินกันบ่อยมาก ซึ่งในความเป็นจริงคำนี้ถูกนำมาใช้เรียกทั้งใน ทางภาษาพูด (อาการหูอื้อ/ดับชั่วคราว) และ ทางแพทย์ (โรคไข้หูดับ) ซึ่งมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิงค่ะ

1. ทำไมถึงมีคำพูดนี้และที่มาของความหมาย

คำว่า "หูดับ" เกิดจากการเปรียบเปรยถึงระดับการได้ยินที่ลดลงอย่างกะทันหันจนเหมือน "สวิตช์ไฟที่ถูกดับ" แบ่งออกเป็น 2 บริบทหลัก ๆ คือ:

• บริบททั่วไป (อาการหูดับชั่วคราว): มักใช้เรียกเวลาที่อยู่ ๆ หูเกิดอื้อ อื้ออึง หรือไม่ได้ยินไปแวบหนึ่ง เช่น หลังได้ยินเสียงดังมาก ๆ หรือตอนเครื่องบินขึ้น
• บริบททางการแพทย์ (โรคไข้หูดับ) มาจากชื่อโรคติดเชื้อจากแบคทีเรียในหมู ซึ่งผู้ป่วยที่ติดเชื้อมักเกิดภาวะเยื่อหุ้มสมองอักเสบและลามไปทำลายเส้นประสาทหูอย่างรุนแรงจนสูญเสียการได้ยินถาวร คนไทยจึงเรียกโรคนี้ติดปากว่า "โรคไข้หูดับ" ค่ะ

2. สาเหตุของอาการหูดับ

หากแยกตามสาเหตุทางการแพทย์ จะสามารถเกิดได้จากปัจจัยเหล่านี้

• การติดเชื้อแบคทีเรีย (Streptococcus suis) เกิดจากการกินหมูดิบ ลาบ ลู่ ก้อย หรือหมูกระทะที่ปิ้งย่างไม่สุก รวมถึงการสัมผัสเนื้อหมูดิบผ่านบาดแผล เชื้อนี้จะเข้าไปทำลายระบบประสาทหูชั้นในโดยตรง
• การสูญเสียการได้ยินเฉียบพลัน (Sudden Sensorineural Hearing Loss) อยู่ ๆ หูขวาหรือซ้ายก็ดับไปเฉียบพลัน มักเกิดจากไวรัสไข้หวัดใหญ่, การอุดตันของเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงหู หรือความเครียดสะสม
• สิ่งอุดตันหรือแรงดันเปลี่ยน เช่น ขี้หูตัน, น้ำเข้าหู หรือแรงดันอากาศเปลี่ยนฉับพลันขณะดำน้ำหรือขึ้นที่สูง
• มลพิษทางเสียง การอยู่ในที่ที่มีเสียงดังมาก ๆ เช่น คอนเสิร์ต โรงงาน หรือใส่หูฟังเสียงดังเกินไปเป็นเวลานาน

3. อาการที่แสดงออก

อาการของหูดับจะขึ้นอยู่กับสาเหตุหลัก หากเป็น โรคไข้หูดับจากการกินหมูดิบ จะมีไข้สูงเฉียบพลัน ปวดศีรษะรุนแรง อาเจียน คอแข็ง และภายใน 1-3 วัน การได้ยินจะลดลงอย่างรวดเร็วจนดับสนิททั้งสองข้าง และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

แต่หากเป็น อาการหูดับเฉียบพลันทั่วไป จะรู้สึกหูอื้อทันทีทันใด เหมือนมีอะไรมาอุดหูไว้ มีเสียงวิ้ง ๆ หรือเสียงซ่าคล้ายสัญญาณทีวีในหู (Tinnitus) บางรายอาจมีอาการเวียนหัว บ้านหมุน หรือทรงตัวไม่ได้ร่วมด้วย

4. การดูแลรักษาและป้องกัน

หากมีอาการหูดับหรือการได้ยินลดลงอย่างรวดเร็ว ห้ามปล่อยทิ้งไว้เด็ดขาดค่ะ ควรรีบไปพบแพทย์หู คอ จมูก ทันที เพราะหากเป็นสาเหตุจากประสาทหูอักเสบเฉียบพลัน การได้รับยาพ่นหรือยาสเตียรอยด์ภายใน 48-72 ชั่วโมงแรก จะมีโอกาสหายขาด และกู้การได้ยินกลับมาได้สูงมาก ส่วนการป้องกันโรคไข้หูดับที่ดีที่สุดคือ การเลือกทานเนื้อหมูที่ปรุงสุกผ่านความร้อนเท่านั้น แยกตะเกียบระหว่างหมูดิบกับหมูสุก และล้างมือทุกครั้งหลังสัมผัสเนื้อสัตว์ค่ะ