ทำไมเขตพญาไทจึงไม่มีพื้นที่ติดกับถนนพญาไท
หากลองเปิดแผนที่กรุงเทพมหานครแล้วค้นหา เขตพญาไท หลายคนอาจพบเรื่องชวนสงสัยว่า พื้นที่ของเขตนี้กลับไม่มีส่วนใดติดกับ ถนนพญาไท เลยแม้แต่น้อย แล้วเหตุใดจึงยังใช้ชื่อเดียวกันอยู่จนถึงทุกวันนี้?
คำตอบไม่ได้เกิดจากการตั้งชื่อผิด แต่เป็นผลจากประวัติศาสตร์การแบ่งเขตปกครองของกรุงเทพฯ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงหลายครั้งตามการขยายตัวของเมือง
เขตพญาไทไม่ได้อยู่ตรงถนนพญาไท
เขตพญาไทในปัจจุบันครอบคลุมพื้นที่บริเวณ สามเสนใน พหลโยธิน สะพานควาย อารีย์ และสนามเป้า เป็นหลัก ขณะที่ถนนพญาไททอดผ่านพื้นที่ของ เขตราชเทวี และเชื่อมต่อเข้าสู่เขตปทุมวัน
ภายในเขตราชเทวียังมีแขวงที่ใช้ชื่อว่า แขวงถนนพญาไท และ แขวงทุ่งพญาไท อยู่ด้วย จึงไม่แปลกที่ผู้พบเห็นชื่อเหล่านี้บนแผนที่จะรู้สึกสับสนว่าเหตุใดสถานที่ซึ่งใช้ชื่อพญาไทจึงไม่ได้อยู่ในเขตพญาไท
ความย้อนแย้งนี้มีที่มาจากการแบ่งพื้นที่ปกครองในอดีต ซึ่งเขตพญาไทเคยมีอาณาเขตกว้างกว่าที่เห็นในปัจจุบันมาก
เดิมเขตพญาไทมีพื้นที่กว้างกว่านี้
ชื่อ “พญาไท” มีความผูกพันกับพื้นที่บริเวณ พระราชวังพญาไท และย่านโดยรอบ ก่อนจะถูกนำมาใช้เป็นชื่อพื้นที่ปกครองในเวลาต่อมา
ในปี พ.ศ. 2509 มีการนำพื้นที่ตำบลสามเสนใน ตำบลมักกะสัน ตำบลทุ่งพญาไท ตำบลถนนเพชรบุรี และตำบลถนนพญาไท รวมกับพื้นที่บางส่วนของอำเภอบางกะปิ เพื่อจัดตั้งเป็น อำเภอพญาไท
เขตพญาไทในช่วงแรกจึงครอบคลุมพื้นที่กว้างขวาง ตั้งแต่ย่านที่ปัจจุบันอยู่ในเขตราชเทวี ไปจนถึงพื้นที่ตามแนวถนนพหลโยธินและบริเวณใกล้เคียง
ต่อมาเมื่อรูปแบบการปกครองของกรุงเทพฯ เปลี่ยนจากอำเภอและตำบลมาเป็นเขตและแขวง ชื่ออำเภอพญาไทจึงเปลี่ยนมาเป็นเขตพญาไทตามโครงสร้างการบริหารใหม่
จุดเปลี่ยนสำคัญเมื่อเกิดเขตราชเทวี
เมื่อกรุงเทพฯ ขยายตัว จำนวนประชากรและชุมชนในพื้นที่เพิ่มขึ้น การบริหารเขตที่มีขนาดใหญ่จึงเริ่มซับซ้อนขึ้น กรุงเทพมหานครจำเป็นต้องแบ่งพื้นที่บางส่วนออกเพื่อให้การดูแลประชาชนและการให้บริการของหน่วยงานรัฐทำได้ทั่วถึงกว่าเดิม
ในปี พ.ศ. 2532 จึงมีการแยกพื้นที่ส่วนหนึ่งของเขตพญาไทออกไปตั้งเป็น เขตราชเทวี อย่างเป็นทางการ
พื้นที่ที่ถูกแยกออกไปนั้นครอบคลุมแขวงทุ่งพญาไท แขวงถนนพญาไท แขวงถนนเพชรบุรี และแขวงมักกะสัน ซึ่งเป็นบริเวณที่มีถนนพญาไท พระราชวังพญาไท ถนนศรีอยุธยา และพื้นที่ส่วนใหญ่รอบอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิตั้งอยู่
ผลจากการแบ่งเขตครั้งนี้ ทำให้พื้นที่ซึ่งเป็นต้นกำเนิดหรือมีความสัมพันธ์โดยตรงกับชื่อพญาไท กลายเป็นส่วนหนึ่งของเขตราชเทวี ขณะที่พื้นที่เดิมทางตอนเหนือยังคงใช้ชื่อว่าเขตพญาไทต่อไป
ทำไมไม่เปลี่ยนชื่อเขตให้ตรงกับพื้นที่
การแบ่งเขตปกครองมักพิจารณาจากจำนวนประชากร ขนาดพื้นที่ เส้นทางคมนาคม และความสะดวกในการให้บริการประชาชน มากกว่าการทำให้ชื่อเขตสัมพันธ์กับชื่อถนนทุกสายอย่างสมบูรณ์
เมื่อมีการแบ่งเขตราชเทวีออกไป จึงไม่ได้มีการเปลี่ยนชื่อพื้นที่ส่วนที่เหลือ เขตพญาไทจึงยังคงชื่อเดิม แม้จะไม่ได้ครอบคลุมถนนพญาไทหรือพระราชวังพญาไทแล้วก็ตาม
กรณีนี้ยังทำให้เห็นว่า ชื่อถนน ชื่อแขวง ชื่อย่าน และชื่อเขตของกรุงเทพฯ ไม่จำเป็นต้องมีขอบเขตตรงกัน เช่น คนทั่วไปอาจเรียกพื้นที่รอบสถานีรถไฟฟ้าบีทีเอสพญาไทว่า “ย่านพญาไท” แต่ตามเขตการปกครองแล้ว บริเวณดังกล่าวอยู่ในเขตราชเทวี
ดังนั้น เวลาตรวจสอบที่อยู่ ติดต่อราชการ หรือค้นหาสถานที่ จึงควรดูชื่อเขตและแขวงจากที่อยู่อย่างเป็นทางการ ไม่ควรอาศัยเพียงชื่อย่านหรือชื่อสถานีรถไฟฟ้า เพราะอาจเป็นคนละพื้นที่ปกครองกัน
ท้ายที่สุด การที่เขตพญาไทไม่มีพื้นที่ติดกับถนนพญาไทไม่ได้เป็นความผิดพลาดบนแผนที่ แต่เป็นร่องรอยจากการปรับขอบเขตการปกครองของกรุงเทพฯ ชื่อ “พญาไท” จึงทำหน้าที่เหมือนหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ซึ่งยังคงอยู่แม้เส้นแบ่งเขตของเมืองจะเปลี่ยนแปลงไปแล้วก็ตาม
SOURCES:
สำนักงานปกครองและทะเบียน กรุงเทพมหานคร, กรุงเทพมหานคร
REFERENCES:
https://webportal.bangkok.go.th/ard/page/sub/30989/การแบ่งพื้นที่เขตปกครอง-50-เขต
https://official.bangkok.go.th/page/19
https://webportal.bangkok.go.th/public/user_files_editor/57/ITA 2567/O5/(เล่ม) แผนปฏิบัติราชการประจำปี พ.ศ. 2567 - เขตดุสิต.pdf
ข้อมูลของกรุงเทพมหานครยืนยันว่าเขตราชเทวีแยกออกจากเขตพญาไทในปี พ.ศ. 2532 และปัจจุบันเขตราชเทวีประกอบด้วยแขวงทุ่งพญาไท แขวงถนนพญาไท แขวงถนนเพชรบุรี และแขวงมักกะสัน ส่วนเอกสารของสำนักงานเขตดุสิตระบุว่าอำเภอพญาไทจัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2509 จากหลายตำบลของอำเภอดุสิตและพื้นที่บางส่วนของอำเภอบางกะปิ
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
อาจารย์กว้าง เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 ฟันเลขวิ่ง 6 บน-ล่าง จับตา 61-69 พร้อมเลขเบิ้ล 66
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
สหรัฐฯ รัสเซียและจีนออกแถลงการณ์ร่วมว่าด้วยสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ
โรเบิร์ต มูกาเบ้ วีรบุรุษผู้กลายเป็นเงามืดแห่งซิมบับเว
แข่งเรือยาวและว่าวพนันในสมัยรัชกาลที่ 5 กีฬา ความสนุก และเงินเดิมพันของชาวสยาม
ฮูตีโจมตี PIF ตึกระฟ้าที่สูงที่สุดในกรุงริยาด
รวมเลขสัตว์นำโชค วันที่ 1 ธันวาคม 2569
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ปากแดงศักดิ์สิทธิ์ เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่นฝั่งซ้าย พร้อมสูตรลับ 3 คอลัมน์ จัดเต็มเลข 2 ตัว-3 ตัว
ต้นไม้กลายเป็นหิน (Petrified Wood) ขนาดมหึมา อยู่ที่ไหนเรามีคำตอบมาให้คุณแล้ว
ผมมหาดไทยและผมปีก ทรงผมยอดนิยมของชายหญิงสยามที่เปลี่ยนไปตามสมัย
สงครามช้างเผือกสมัยอยุธยา เหตุใดบุเรงนองจึงได้ช้างเผือกสี่เชือกไปหงสาวดี
ชื่อจริงคนไทยชายและหญิงรุ่นเก่าที่มีผู้ใช้ซ้ำและเยอะมากที่สุด
ผมมหาดไทยและผมปีก ทรงผมยอดนิยมของชายหญิงสยามที่เปลี่ยนไปตามสมัย
ตำนานทูตอังกฤษท้าทหารสยามยิงเหรียญในสมัยรัชกาลที่ 5 มีหลักฐานเพียงใด
ขุนนางอยุธยาเลี้ยงเสือและจระเข้ไว้หลังจวนเพื่ออวดบารมีจริงหรือ หลักฐานสมัยพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศบอกอะไร
