สาเหตุที่สมองสั่งการข้ามชื่อคนรู้จักไปชั่วขณะ

เคยไหมที่เดินสวนกับคนที่รู้จักดี จู่ๆ ก็จําชื่อไม่ได้ขึ้นมาทันที ทั้งที่ใบหน้าและเรื่องราวของเขาเราจําได้ขึ้นใจ

อาการที่ชื่อคนลอยหายไปจากสมองเพียงชั่วครู่นี้เป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน

ไม่ใช่สัญญาณของความเสื่อมถอยของสมองในวัยชราเสมอไป แต่เป็นกลไกการทํางานของระบบความจําที่ซับซ้อนภายในหัวของเราเอง

การเรียกชื่อคนนั้นต้องอาศัยการทํางานที่ประสานกันของหลายส่วนในสมอง

ไม่ใช่แค่การจดจําข้อมูลเพียงอย่างเดียว สมองต้องดึงข้อมูลจากส่วนที่เก็บภาพใบหน้า ส่วนที่เก็บข้อมูลความสัมพันธ์ และส่วนที่ควบคุมการออกเสียงมารวมกันในเสี้ยววินาทีเดียว

หากส่วนใดส่วนหนึ่งติดขัดเพียงเล็กน้อย

ชื่อที่ควรจะพูดออกมาก็อาจจะค้างอยู่แค่ปลายลิ้นแล้วหายไประหว่างทาง ความเครียดหรือความเหนื่อยล้าเป็นปัจจัยหลักที่ทําให้กระบวนการนี้ทํางานผิดพลาด

เมื่อสมองรับภาระหนักเกินไป

พลังงานที่ใช้ในการประมวลผลคําศัพท์เฉพาะเจาะจงมักจะถูกลดทอนลงไปเพื่อรักษาฟังก์ชันการทํางานพื้นฐานอื่นๆ เอาไว้

ทําให้การนึกชื่อบุคคลกลายเป็นภาระที่สมองเลือกจะมองข้ามไปก่อน นอกจากนี้

การที่ไม่ได้เรียกชื่อใครคนนั้นมาเป็นเวลานาน ก็ทําให้เส้นประสาทที่เชื่อมโยงระหว่างใบหน้ากับชื่อเรียกอ่อนกําลังลงไปตามกาลเวลา เหมือนทางเดินที่ไม่ได้ใช้งานนานๆ

จนเริ่มมีวัชพืชขึ้นรกชัฏ

การจะเดินผ่านทางนั้นอีกครั้งจึงต้องใช้เวลามากกว่าปกติในการถางทางนั่นเอง งานวิจัยด้านระบบประสาทวิทยาชี้ให้เห็นว่า

การที่เรามองเห็นหน้าคนแล้วจําไม่ได้ทันทีแต่ยังจําได้ว่าเขาคือใคร มีงานอดิเรกอะไร

หรือเคยเจอกันที่ไหน นั่นเป็นหลักฐานยืนยันว่าหน่วยความจําระยะยาวของเรายังคงทํางานได้ปกติดี การที่ชื่อหายไปเป็นเพียงปัญหาเรื่องการเข้าถึงข้อมูลที่เก็บไว้

ไม่ใช่ข้อมูลสูญหายไป

หากต้องการเลี่ยงเหตุการณ์กระอักกระอ่วนใจเช่นนี้ การฝึกทวนชื่อคนที่ได้เจอใหม่ๆ หรือการเรียกชื่อคนใกล้ตัวบ่อยๆ

จะช่วยกระตุ้นให้เส้นทางสัญญาณประสาทมีความแข็งแรงและเรียกใช้งานได้รวดเร็วขึ้นกว่าเดิมอีกด้วย

ดังนั้นหากวันหนึ่งนึกชื่อใครไม่ออกก็ไม่ต้องตระหนกไป ขอให้ลองหยุดคิดสักพักแล้วปล่อยให้สมองได้พักจากความกดดัน

แล้วชื่อที่หายไปมักจะเด้งกลับมาในเวลาที่เราผ่อนคลายที่สุดอยู่เสมอ