เปิดประวัติหน้าประวัติศาสตร์เหตุการณ์โลกเกือบดับสูญทั้งห้าครั้ง

เคยสงสัยกันไหมว่าชีวิตบนโลกของเรานั้นมีความทรหดอดทนแค่ไหน หลายคนอาจมองว่าธรรมชาติมีความสมดุลและมั่นคงจนดูเหมือนจะไม่มีวันเปลี่ยนแปลง แต่ความจริงแล้วตลอดประวัติศาสตร์อันยาวนานของโลกใบนี้

สิ่งมีชีวิตต้องเผชิญกับวิกฤตการณ์ครั้งใหญ่ที่เกือบจะล้างบางเผ่าพันธุ์ทั้งหมดบนดาวเคราะห์ดวงนี้ไปไม่ต่ำกว่าห้าครั้ง เหตุการณ์เหล่านี้ถูกเรียกว่ามหาการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ หรือ Big Five Mass Extinctions

ซึ่งแต่ละครั้งมีสาเหตุที่แตกต่างกันออกไป ไม่ว่าจะเป็นภูเขาไฟระเบิดครั้งรุนแรง การเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศอย่างเฉียบพลัน หรือแม้กระทั่งอุกกาบาตพุ่งชนโลก

การทำความเข้าใจเหตุการณ์เหล่านี้ทำให้เราเห็นภาพชัดเจนขึ้นว่าสิ่งมีชีวิตที่ยืนหยัดอยู่ได้จนถึงทุกวันนี้ผ่านอะไรมาบ้าง เหตุการณ์แรกเกิดขึ้นในช่วงปลายยุคออร์โดวิเชียนเมื่อราว 440 ล้านปีที่แล้ว

ตอนนั้นชีวิตส่วนใหญ่อยู่ในมหาสมุทร การสูญพันธุ์ครั้งนี้เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศอย่างรุนแรงจากการที่โลกเข้าสู่ยุคธารน้ำแข็ง ทำให้น้ำทะเลลดระดับลงและอากาศเย็นจัดจนสิ่งมีชีวิตในทะเลล้มตายไปเป็นจำนวนมาก

ต่อมาคือยุคดีโวเนียนเมื่อ 365 ล้านปีที่แล้ว คราวนี้ปัญหาหลักเกิดจากพืชบกที่เติบโตอย่างรวดเร็วและปล่อยสารอาหารลงสู่แหล่งน้ำมากเกินไปจนเกิดปรากฏการณ์น้ำไร้ออกซิเจน คร่าชีวิตสิ่งมีชีวิตใต้ทะเลไปมหาศาล

เหตุการณ์ที่รุนแรงที่สุดคือช่วงรอยต่อยุคเพอร์เมียนและไทรแอสซิกเมื่อ 252 ล้านปีที่แล้ว ได้รับฉายาว่าความตายครั้งยิ่งใหญ่ เพราะคราวนั้นสายพันธุ์สิ่งมีชีวิตหายไปกว่าเก้าสิบห้าเปอร์เซ็นต์

สาเหตุหลักมาจากภูเขาไฟระเบิดครั้งใหญ่ในไซบีเรียที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกมหาศาล ทำให้เกิดภาวะโลกร้อนอย่างรุนแรงและมหาสมุทรกลายเป็นกรด ถัดมาคือการสูญพันธุ์ปลายยุคไทรแอสซิกเมื่อ 200 ล้านปีที่แล้ว

ซึ่งเกิดจากการระเบิดของภูเขาไฟในเขตทวีปแพนเจีย ส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตบนบกและในทะเลจนเปิดทางให้ไดโนเสาร์ก้าวขึ้นมาครองโลกได้สำเร็จ และครั้งสุดท้ายที่คนส่วนใหญ่คุ้นหูที่สุดคือยุคครีเทเชียสเมื่อ 66

ล้านปีที่แล้ว ซึ่งเป็นการปิดฉากยุคของไดโนเสาร์ด้วยอุกกาบาตขนาดมหึมาพุ่งชนโลกที่คาบสมุทรยูกาตัน ทำให้เกิดอากาศแปรปรวนอย่างหนักจนพืชและสัตว์จำนวนมากไม่สามารถปรับตัวได้ทัน

แม้ว่าโลกจะผ่านวิกฤตที่ดูเหมือนจะเป็นจุดจบของทุกชีวิตมาหลายครั้ง แต่ธรรมชาติก็มีกลไกในการฟื้นฟูตัวเองเสมอ ทุกการสูญพันธุ์ใหญ่ไม่ได้หมายความถึงจุดสิ้นสุดของสิ่งมีชีวิตทั้งหมด

แต่กลับเป็นการเปิดโอกาสให้สิ่งมีชีวิตกลุ่มใหม่ที่แข็งแกร่งกว่าได้วิวัฒนาการและขึ้นมาสืบทอดโลกใบนี้แทนที่กลุ่มเดิมที่จากไป ข้อมูลอ้างอิง: https://www.nationalgeographic.com/science/article/mass-extinction

https://earth.org/the-five-mass-extinctions-that-shaped-our-world