ค่าเงินบาทแข็งหรืออ่อนต่างกันอย่างไร และส่งผลต่อค่าครองชีพคนไทยแบบไหน

เวลาที่เปิดดูข่าวเศรษฐกิจ เรามักได้ยินคำว่า “เงินบาทแข็งค่า” หรือ “เงินบาทอ่อนค่า” อยู่บ่อยครั้ง หลายคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องของตลาดเงิน ผู้ส่งออก หรือการค้าระหว่างประเทศเท่านั้น

แต่ในความเป็นจริง การเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทสามารถส่งผลต่อชีวิตประจำวันของคนไทยได้ ตั้งแต่ราคาน้ำมัน สินค้านำเข้า ค่าเดินทางไปต่างประเทศ ต้นทุนธุรกิจ ไปจนถึงรายได้ของผู้ส่งออก

แล้วค่าเงินบาทคืออะไร? เงินบาทแข็งกับเงินบาทอ่อนต่างกันอย่างไร และทำไมหลายคนจึงพูดว่า “เงินบาทอ่อนแล้วของจะแพง” มาหาคำตอบกัน

ค่าเงินบาทคืออะไร

ค่าเงินบาทในข่าวเศรษฐกิจ โดยทั่วไปหมายถึงอัตราแลกเปลี่ยนระหว่างเงินบาทกับเงินสกุลต่างประเทศ โดยเฉพาะเงินดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งถูกใช้ในการค้าและการทำธุรกรรมระหว่างประเทศอย่างแพร่หลาย

ตัวอย่างเช่น

• 1 ดอลลาร์ = 30 บาท

• 1 ดอลลาร์ = 35 บาท

ตัวเลขเหล่านี้ช่วยสะท้อนว่า เราต้องใช้เงินบาทจำนวนเท่าไรเพื่อแลกเงิน 1 ดอลลาร์

หากใช้เงินบาทน้อยลงเพื่อแลกเงิน 1 ดอลลาร์ หมายความว่า เงินบาทแข็งค่าขึ้น

แต่หากต้องใช้เงินบาทมากขึ้นเพื่อแลกเงิน 1 ดอลลาร์เท่าเดิม หมายความว่า เงินบาทอ่อนค่าลง

วิธีจำง่าย ๆ คือ

ตัวเลขเงินบาทต่อ 1 ดอลลาร์ลดลง = เงินบาทแข็ง
ตัวเลขเงินบาทต่อ 1 ดอลลาร์เพิ่มขึ้น = เงินบาทอ่อน

เงินบาทแข็งค่า หมายถึงอะไร

เงินบาทแข็งค่า หมายถึง เงินบาทมีมูลค่าเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับเงินต่างประเทศ

ยกตัวอย่าง เมื่อก่อน

1 ดอลลาร์ = 36 บาท

ต่อมาเปลี่ยนเป็น

1 ดอลลาร์ = 33 บาท

กรณีนี้หมายความว่าเงินบาทแข็งค่าขึ้น เพราะเราใช้เงินบาทเพียง 33 บาท ก็สามารถแลกเงินได้ 1 ดอลลาร์ จากเดิมที่ต้องใช้ถึง 36 บาท

ผู้ที่ต้องซื้อสินค้าจากต่างประเทศ ไปเที่ยวต่างประเทศ หรือมีค่าใช้จ่ายเป็นเงินต่างประเทศ จึงอาจได้รับประโยชน์จากเงินบาทที่แข็งขึ้น

เงินบาทอ่อนค่า คืออะไร

ในทางกลับกัน หาก

1 ดอลลาร์ จาก 33 บาท กลายเป็น 37 บาท

แสดงว่าเงินบาทอ่อนค่าลง เพราะต้องใช้เงินบาทมากขึ้นเพื่อซื้อเงินดอลลาร์จำนวนเท่าเดิม

การอ่อนค่าของเงินบาทจึงอาจทำให้ต้นทุนของสินค้าหรือบริการที่ต้องจ่ายเป็นเงินต่างประเทศเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะสินค้าที่ประเทศไทยต้องนำเข้า

ทำไมหลายคนจึงบอกว่า “เงินบาทอ่อนแล้วของจะแพง”

คำพูดนี้มีที่มาจากการที่ประเทศไทยนำเข้าสินค้า วัตถุดิบ พลังงาน เครื่องจักร และชิ้นส่วนจำนวนมากจากต่างประเทศ

เมื่อเงินบาทอ่อนลง ผู้นำเข้าต้องใช้เงินบาทมากขึ้นเพื่อแลกเงินดอลลาร์หรือเงินสกุลอื่นไปชำระค่าสินค้า ต้นทุนจึงอาจเพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าสินค้าทุกอย่างจะขึ้นราคาทันที เพราะราคาสินค้ายังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่น เช่น ราคาตลาดโลก ต้นทุนขนส่ง สต็อกสินค้า การแข่งขัน และการตัดสินใจของผู้ประกอบการด้วย

เงินบาทอ่อนค่า ส่งผลอย่างไรกับคนไทย

1. ราคาน้ำมันมีโอกาสสูงขึ้น

ประเทศไทยต้องนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ และการซื้อขายน้ำมันในตลาดโลกมักอ้างอิงเงินดอลลาร์

เมื่อเงินบาทอ่อน ประเทศไทยต้องใช้เงินบาทมากขึ้นในการซื้อน้ำมันในจำนวนเท่าเดิม ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นจึงอาจสะท้อนไปยังราคาน้ำมันในประเทศ

แต่ราคาน้ำมันไม่ได้ขึ้นอยู่กับค่าเงินบาทเพียงอย่างเดียว ยังมีปัจจัยอื่น เช่น ราคาน้ำมันดิบในตลาดโลก ค่าการกลั่น ภาษี และนโยบายด้านพลังงาน

2. สินค้านำเข้ามีโอกาสแพงขึ้น

สินค้าที่อาจได้รับผลกระทบ เช่น

• โทรศัพท์มือถือ

• คอมพิวเตอร์

• รถยนต์นำเข้าบางรุ่น

• เครื่องใช้ไฟฟ้า

• เครื่องจักร

• วัตถุดิบและชิ้นส่วนจากต่างประเทศ

เมื่อผู้นำเข้ามีต้นทุนเพิ่มขึ้น ราคาขายอาจถูกปรับตาม แต่ผลกระทบอาจไม่เกิดขึ้นทันที เพราะผู้ประกอบการบางรายมีสินค้าคงเหลือ หรืออาจบริหารความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนไว้ล่วงหน้า

3. ค่าเดินทางไปต่างประเทศสูงขึ้น

หากกำลังวางแผนไปเที่ยวญี่ปุ่น เกาหลี ยุโรป หรือสหรัฐฯ เงินบาทที่อ่อนลงอาจทำให้ต้องใช้เงินบาทมากขึ้นในการแลกเงินต่างประเทศ

ค่าโรงแรม ค่าอาหาร ค่าเดินทาง และค่าซื้อสินค้าจึงอาจแพงขึ้นเมื่อคำนวณกลับมาเป็นเงินบาท

ตัวอย่างเช่น หากค่าโรงแรมราคาเท่าเดิมในสกุลเงินต่างประเทศ แต่เงินบาทอ่อนลง ค่าใช้จ่ายที่จ่ายจริงในรูปเงินบาทก็อาจเพิ่มขึ้น

4. ค่าเรียนและค่าใช้จ่ายในต่างประเทศอาจเพิ่มขึ้น

ผู้ที่ส่งลูกไปเรียนต่างประเทศ หรือมีค่าเล่าเรียน ค่าที่พัก และค่าใช้จ่ายเป็นเงินต่างประเทศ อาจต้องเตรียมเงินบาทมากขึ้น

โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายระยะยาว การเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้ยอดรวมต่างกันได้

5. เงินเฟ้ออาจได้รับแรงกดดันเพิ่มขึ้น

เมื่อราคาสินค้านำเข้า วัตถุดิบ หรือพลังงานสูงขึ้น ผู้ประกอบการบางรายอาจปรับราคาสินค้าและบริการเพื่อชดเชยต้นทุน

ผลกระทบอาจส่งต่อไปยังค่าอาหาร ค่าขนส่ง หรือสินค้าอุปโภคบริโภคบางประเภท ทำให้ค่าครองชีพมีโอกาสเพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตาม ค่าเงินบาทเป็นเพียงปัจจัยหนึ่ง ราคาสินค้าไม่ได้เปลี่ยนแปลงตามค่าเงินแบบทันทีหรือเท่ากันทุกประเภท

แล้วใครได้ประโยชน์จากเงินบาทอ่อน

แม้เงินบาทอ่อนอาจทำให้ต้นทุนนำเข้าสูงขึ้น แต่ก็มีบางกลุ่มที่อาจได้รับประโยชน์เช่นกัน

ผู้ส่งออก

ผู้ส่งออกจำนวนมากขายสินค้าและได้รับรายได้เป็นเงินดอลลาร์

เมื่อแลกเงินกลับมาเป็นเงินบาท อาจได้รับเงินบาทมากขึ้น หากปัจจัยอื่นยังคงเดิม

ตัวอย่าง

ขายสินค้าได้ 100,000 ดอลลาร์

หากอัตราแลกเปลี่ยนอยู่ที่

• 33 บาทต่อดอลลาร์ = ได้ 3.3 ล้านบาท

• 36 บาทต่อดอลลาร์ = ได้ 3.6 ล้านบาท

รายได้เมื่อแปลงเป็นเงินบาทจึงเพิ่มขึ้น 300,000 บาท

อย่างไรก็ตาม ไม่ได้หมายความว่าผู้ส่งออกทุกบริษัทจะมีกำไรเพิ่มขึ้น เพราะบางธุรกิจต้องนำเข้าวัตถุดิบ เครื่องจักร หรือมีหนี้เป็นเงินต่างประเทศเช่นกัน

ผลกระทบที่แท้จริงจึงขึ้นอยู่กับโครงสร้างรายได้ ต้นทุน และการบริหารความเสี่ยงของแต่ละธุรกิจ

ภาคการท่องเที่ยว

สำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ เงินของพวกเขาอาจแลกเป็นเงินบาทได้มากขึ้นเมื่อเงินบาทอ่อน

ประเทศไทยจึงอาจดูมีค่าใช้จ่ายคุ้มค่าขึ้นในมุมมองของนักท่องเที่ยวบางกลุ่ม ซึ่งอาจเป็นผลดีต่อธุรกิจ เช่น

• โรงแรม

• ร้านอาหาร

• แหล่งท่องเที่ยว

• ร้านค้าท้องถิ่น

• ธุรกิจบริการ

แต่จำนวนนักท่องเที่ยวยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่นด้วย เช่น ภาวะเศรษฐกิจ ค่าเดินทาง ความปลอดภัย และความเชื่อมั่นในการเดินทาง

ผู้ที่มีรายได้เป็นเงินต่างประเทศ

คนไทยที่ทำงานกับบริษัทต่างประเทศ รับค่าจ้างเป็นดอลลาร์ หรือมีรายได้จากต่างประเทศ อาจได้รับเงินบาทมากขึ้นเมื่อนำรายได้กลับมาแลกเป็นเงินบาท

อย่างไรก็ตาม หากมีค่าใช้จ่ายเป็นเงินต่างประเทศอยู่ด้วย ผลประโยชน์ที่ได้รับอาจลดลง

เงินบาทแข็งค่า ส่งผลอย่างไร

ในอีกด้านหนึ่ง หากเงินบาทแข็งขึ้น ผลกระทบโดยทั่วไปจะอยู่ในทิศทางตรงกันข้าม

ข้อดี

• สินค้านำเข้ามีโอกาสถูกลง

• ต้นทุนนำเข้าน้ำมันและวัตถุดิบอาจลดลง

• ค่าใช้จ่ายในการเรียนต่างประเทศลดลง

• ไปเที่ยวต่างประเทศอาจประหยัดขึ้น

• ธุรกิจที่นำเข้าสินค้ามีโอกาสได้ต้นทุนต่ำลง

ข้อเสีย

ผู้ส่งออกอาจได้รับผลกระทบ เพราะเมื่อแลกเงินรายได้จากต่างประเทศกลับมา อาจได้รับเงินบาทน้อยลง

ยิ่งบริษัทที่พึ่งพารายได้จากการส่งออกเป็นหลัก อาจเผชิญแรงกดดันต่อรายได้หรือกำไร โดยเฉพาะหากไม่สามารถปรับราคาสินค้าได้

เงินบาทที่แข็งขึ้นยังอาจทำให้สินค้าจากไทยดูมีราคาแพงขึ้นในสายตาผู้ซื้อจากต่างประเทศ ซึ่งอาจกระทบความสามารถในการแข่งขันของผู้ส่งออกบางกลุ่ม

เงินบาทแข็งหรืออ่อน ไม่มีด้านไหนดีทั้งหมด

เรื่องที่หลายคนมักเข้าใจผิดคือ การมองว่าเงินบาทแข็งเป็นเรื่องดี หรือเงินบาทอ่อนเป็นเรื่องแย่เสมอไป

ในความเป็นจริง ค่าเงินมีทั้งผู้ที่ได้ประโยชน์และผู้ที่ได้รับผลกระทบ

เงินบาทอ่อนอาจช่วยผู้ส่งออกหรือผู้ที่มีรายได้เป็นเงินต่างประเทศ แต่เพิ่มต้นทุนให้ผู้นำเข้าและผู้ที่ต้องใช้เงินในต่างประเทศ

ส่วนเงินบาทแข็งอาจช่วยลดต้นทุนนำเข้าและค่าใช้จ่ายต่างประเทศ แต่ทำให้รายได้เมื่อแปลงกลับเป็นเงินบาทของผู้ส่งออกลดลง

จึงต้องพิจารณาทั้งรายได้ ต้นทุน และลักษณะการใช้จ่ายของแต่ละคนหรือแต่ละธุรกิจ

ค่าเงินบาทเปลี่ยนเพราะอะไร

ค่าเงินบาทสามารถเปลี่ยนแปลงได้จากหลายปัจจัย เช่น

• ภาวะเศรษฐกิจไทยและเศรษฐกิจโลก

• อัตราดอกเบี้ยของแต่ละประเทศ

• นโยบายของธนาคารกลาง

• ราคาน้ำมันและราคาสินค้าโลก

• สถานการณ์สงครามหรือความขัดแย้ง

• การลงทุนจากต่างชาติ

• เงินทุนที่ไหลเข้าและออกจากประเทศ

• ความเชื่อมั่นของนักลงทุน

• ความต้องการซื้อและขายเงินแต่ละสกุล

ปัจจัยเหล่านี้สามารถเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา จึงทำให้อัตราแลกเปลี่ยนเคลื่อนไหวขึ้นลงในแต่ละวัน

คนทั่วไปควรรับมืออย่างไร

แม้เราอาจควบคุมค่าเงินบาทไม่ได้ แต่สามารถวางแผนเพื่อลดผลกระทบได้

หากกำลังจะเดินทางต่างประเทศ

• ติดตามอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า

• ไม่จำเป็นต้องแลกเงินทั้งหมดในครั้งเดียว

• เปรียบเทียบอัตราซื้อขายและค่าธรรมเนียม

• ตรวจสอบอัตราที่ใช้จริงก่อนรูดบัตรหรือถอนเงิน

ควรจำไว้ว่า อัตราแลกเปลี่ยนที่เห็นในข่าวอาจไม่เท่ากับอัตราที่ได้รับจากธนาคาร ร้านแลกเงิน หรือบัตรเครดิต เพราะยังมีส่วนต่างของอัตราซื้อ–ขายและค่าธรรมเนียม

หากซื้อสินค้านำเข้า

หากเงินบาทอ่อน ไม่ได้แปลว่าต้องรีบซื้อสินค้าทันที เพราะราคาขายอาจยังไม่เปลี่ยน หรือร้านค้าอาจมีสินค้าเดิมอยู่ในสต็อก

ควรเปรียบเทียบราคา โปรโมชั่น และความจำเป็นก่อนตัดสินใจ

หากทำธุรกิจนำเข้าหรือส่งออก

ควรวางแผนต้นทุนล่วงหน้า และพิจารณาความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนควบคู่กับรายได้

ธุรกิจที่มีรายรับและรายจ่ายเป็นคนละสกุลเงินอาจได้รับผลกระทบมากกว่าธุรกิจที่มีรายรับและต้นทุนอยู่ในสกุลเดียวกัน

หากลงทุนในต่างประเทศ

นอกจากดูผลตอบแทนของสินทรัพย์แล้ว ควรพิจารณาการเปลี่ยนแปลงของค่าเงินด้วย

แม้มูลค่าการลงทุนในต่างประเทศจะเพิ่มขึ้น แต่หากเงินบาทแข็งค่ามากเมื่อนำเงินกลับมา ผลตอบแทนเมื่อคิดเป็นเงินบาทอาจลดลงได้

ในทางกลับกัน หากเงินบาทอ่อน ค่าเงินอาจช่วยเพิ่มมูลค่าเมื่อแปลงกลับเป็นเงินบาท แต่ก็ไม่ได้เกิดขึ้นเสมอไป

สรุป

ค่าเงินบาทอาจดูเป็นเรื่องของนักเศรษฐศาสตร์ นักลงทุน หรือผู้ประกอบการรายใหญ่ แต่แท้จริงแล้วสามารถส่งผลต่อชีวิตประจำวันของคนไทย ตั้งแต่ราคาน้ำมัน ค่าอาหาร สินค้านำเข้า ค่าเดินทาง ไปจนถึงค่าใช้จ่ายในการเรียนและท่องเที่ยวต่างประเทศ

เงินบาทอ่อนอาจทำให้สินค้านำเข้าและค่าใช้จ่ายต่างประเทศสูงขึ้น แต่ผู้ส่งออก ภาคท่องเที่ยว หรือผู้ที่มีรายได้เป็นเงินต่างประเทศอาจได้รับประโยชน์

ส่วนเงินบาทแข็งอาจช่วยลดต้นทุนนำเข้าและทำให้การใช้จ่ายต่างประเทศประหยัดขึ้น แต่ผู้ส่งออกอาจได้รับเงินบาทน้อยลงเมื่อนำรายได้กลับมาแลก

ดังนั้น เงินบาทแข็งหรืออ่อนไม่มีด้านที่ดีหรือแย่เพียงอย่างเดียว สิ่งสำคัญคือการเข้าใจว่า การเปลี่ยนแปลงของค่าเงินเกี่ยวข้องกับรายได้ ค่าใช้จ่าย และการวางแผนของเราอย่างไร เพื่อให้สามารถบริหารเงินได้เหมาะสมในแต่ละสถานการณ์