ตำแหน่งสูงขึ้น เงินเพิ่มขึ้นอย่างไร? เปิดเส้นทางรายได้จากอาจารย์ → คณบดี → อธิการบดี

ตำแหน่งสูงขึ้น เงินเพิ่มขึ้นอย่างไร? 

  “อาจารย์” รายได้หลักคือเงินเดือน

อาจารย์มหาวิทยาลัยไม่ได้มีรายได้จากตำแหน่งทางวิชาการทุกคน เพราะผู้ที่ยังไม่มีตำแหน่ง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์ หรือศาสตราจารย์ จะไม่มีเงินประจำตำแหน่งทางวิชาการในส่วนนี้ รายได้จึงขึ้นอยู่กับเงินเดือนตามสถานะการจ้างและข้อบังคับของมหาวิทยาลัย เช่น ข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา หรือพนักงานมหาวิทยาลัย โดยหลักเกณฑ์การกำหนดตำแหน่งทางวิชาการของ ก.พ.อ. ครอบคลุมตำแหน่ง ผศ. รศ. และ ศ. และมีหลักเกณฑ์ที่มีการปรับปรุงล่าสุดในปี 2568 ด้วย

 เมื่อได้ “ผู้ช่วยศาสตราจารย์” จะมีเงินประจำตำแหน่งเพิ่มจากเงินเดือน

ตัวอย่างอัตราปัจจุบันที่มหาวิทยาลัยพะเยาประกาศไว้สำหรับเงินประจำตำแหน่งทางวิชาการ คือ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ 11,200 บาทต่อเดือน โดยยังมีค่าตอบแทนพิเศษ 10,000 บาท ซึ่งเป็นการจ่ายครั้งเดียวตามหลักเกณฑ์ของมหาวิทยาลัยพะเยา ดังนั้นตัวเลข 11,200 บาทควรเข้าใจว่าเป็น “เงินประจำตำแหน่ง” ไม่ใช่เงินเดือนทั้งหมดของอาจารย์ และไม่ควรนำไปใช้เป็นอัตราเงินเดือนของอาจารย์ทุกมหาวิทยาลัย

ขยับเป็น “รองศาสตราจารย์” เงินประจำตำแหน่งตัวอย่างเพิ่มเป็น 19,800 บาทต่อเดือน

มหาวิทยาลัยพะเยาระบุอัตราเงินประจำตำแหน่งทางวิชาการของ รองศาสตราจารย์ไว้ที่ 19,800 บาทต่อเดือน และมีค่าตอบแทนพิเศษ 50,000 บาท แบบจ่ายครั้งเดียวตามหลักเกณฑ์ของมหาวิทยาลัยพะเยา หากเทียบเฉพาะเงินประจำตำแหน่งกับระดับผู้ช่วยศาสตราจารย์ จะเพิ่มขึ้น 8,600 บาทต่อเดือน แต่ไม่ได้หมายความว่าเงินเดือนพื้นฐานของผู้ดำรงตำแหน่งจะเพิ่มขึ้นในจำนวนเดียวกัน เพราะเงินเดือนกับเงินประจำตำแหน่งเป็นคนละส่วนกัน

 หากขึ้นถึง “ศาสตราจารย์” เงินประจำตำแหน่งตัวอย่างอยู่ที่ 31,200 บาทต่อเดือน

ข้อมูลของมหาวิทยาลัยพะเยาระบุว่า ศาสตราจารย์ได้รับเงินประจำตำแหน่งทางวิชาการ 31,200 บาทต่อเดือน และมีค่าตอบแทนพิเศษ 200,000 บาท แบบจ่ายครั้งเดียวตามหลักเกณฑ์ที่มหาวิทยาลัยกำหนด หากดูเฉพาะเงินประจำตำแหน่ง ตัวเลข 31,200 บาทสูงกว่าระดับรองศาสตราจารย์ 11,400 บาทต่อเดือน อย่างไรก็ตาม อัตราดังกล่าวเป็นข้อมูลของมหาวิทยาลัยพะเยา จึงไม่ควรนำเสนอว่าเป็นอัตราเดียวกันสำหรับอาจารย์ทุกมหาวิทยาลัยทั่วประเทศ

 จากสายวิชาการสู่ “คณบดี” จะมีเงินประจำตำแหน่งผู้บริหารเข้ามาอีกส่วน

กฎหมายเกี่ยวกับเงินประจำตำแหน่งของผู้บริหารในสถาบันอุดมศึกษาระบุว่าตำแหน่ง อธิการบดี รองอธิการบดี และคณบดี เป็นตำแหน่งผู้บริหารที่อยู่ในระบบเงินประจำตำแหน่ง ดังนั้นการขึ้นเป็นคณบดีไม่ได้หมายความว่าเงินเดือนเดิมถูกแทนที่ด้วยเงินก้อนใหม่ แต่เป็นการเข้าสู่ตำแหน่งบริหารซึ่งมีสิทธิในเงินประจำตำแหน่งตามหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ

 ตัวเลขเงินประจำตำแหน่งผู้บริหาร คณบดี 10,000 บาทต่อเดือน และอธิการบดี 15,000 บาทต่อเดือน

ตามบัญชีอัตราเงินประจำตำแหน่งที่เกี่ยวข้องกับข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา อัตราที่ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงคือ คณบดี 10,000 บาทต่อเดือน และ อธิการบดี 15,000 บาทต่อเดือน โดยเงินจำนวนนี้เป็น “เงินประจำตำแหน่ง” ไม่ใช่เงินเดือน ดังนั้นการระบุว่า “คณบดีได้เงินเดือน 10,000 บาท” หรือ “อธิการบดีได้เงินเดือน 15,000 บาท” จึงไม่ถูกต้อง เพราะตัวเลขดังกล่าวเป็นเพียงส่วนหนึ่งของรายได้เท่านั้น

เมื่อขึ้นเป็น “รองอธิการบดี” ก็มีเงินประจำตำแหน่งผู้บริหารเช่นกัน

รองอธิการบดีเป็นอีกตำแหน่งที่อยู่ในกลุ่มตำแหน่งผู้บริหารของสถาบันอุดมศึกษา และเงินประจำตำแหน่งต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด รวมถึงต้องได้รับการแต่งตั้งอย่างถูกต้องและปฏิบัติหน้าที่จริง สำนักงานปลัดกระทรวง อว. อธิบายไว้อย่างชัดเจนว่าการได้รับเงินประจำตำแหน่งต้องประกอบด้วยทั้งการได้รับแต่งตั้งตามกฎหมายและการปฏิบัติหน้าที่หลักของตำแหน่งนั้นจริง จึงไม่ใช่เพียงมีคำสั่งแต่งตั้งแล้วจะสามารถเบิกเงินได้โดยอัตโนมัติ

 “อธิการบดี” มีเงินประจำตำแหน่ง 15,000 บาทต่อเดือนตามบัญชีที่อ้างอิง

เมื่อขึ้นสู่ตำแหน่งอธิการบดี เงินประจำตำแหน่งตามบัญชีดังกล่าวอยู่ที่ 15,000 บาทต่อเดือน หรือคิดเป็น 180,000 บาทต่อปี เฉพาะเงินประจำตำแหน่ง หากเทียบกับคณบดีที่ 10,000 บาทต่อเดือน ส่วนต่างคือ 5,000 บาทต่อเดือน หรือ 60,000 บาทต่อปี แต่ตัวเลขนี้เป็นการเปรียบเทียบเฉพาะเงินประจำตำแหน่ง ไม่ใช่การเปรียบเทียบรายได้รวม เพราะเงินเดือนและค่าตอบแทนอื่นของผู้ดำรงตำแหน่งแต่ละคนอาจแตกต่างกัน

ดังนั้นรายได้ของผู้บริหารมหาวิทยาลัยอาจประกอบด้วยหลายส่วน

ตัวอย่างเช่น บุคลากรคนหนึ่งที่มีตำแหน่งทางวิชาการและได้รับแต่งตั้งเป็นผู้บริหาร อาจมีองค์ประกอบรายได้จาก เงินเดือน + เงินประจำตำแหน่งทางวิชาการ + เงินประจำตำแหน่งผู้บริหาร หากมีสิทธิตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ควรนำตัวเลขของมหาวิทยาลัยหนึ่งมาบวกกับอัตราของอีกมหาวิทยาลัยแล้วสรุปเป็น “เงินเดือนอธิการบดี” เพราะแต่ละมหาวิทยาลัยอาจมีระบบบุคลากรและข้อบังคับด้านค่าตอบแทนที่แตกต่างกัน โดยมหาวิทยาลัยพะเยาเองมีประกาศกำหนดเงินเดือนและเงินประจำตำแหน่งทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเป็นการเฉพาะ

ตำแหน่งสูงขึ้นไม่ได้แปลว่าเงินเดือนเพิ่มขึ้นเพียงตัวเดียว

หากมองเฉพาะตัวเลขที่ตรวจสอบได้ จะเห็นภาพว่าเงินประจำตำแหน่งทางวิชาการในตัวอย่างของมหาวิทยาลัยพะเยาอยู่ที่ ผศ. 11,200 บาท → รศ. 19,800 บาท → ศ. 31,200 บาทต่อเดือน ขณะที่เงินประจำตำแหน่งผู้บริหารตามบัญชีที่เกี่ยวข้องอยู่ที่ คณบดี 10,000 บาท → อธิการบดี 15,000 บาทต่อเดือน สิ่งสำคัญคือเงินเหล่านี้เป็น “เงินประจำตำแหน่ง” ไม่ใช่เงินเดือนรวม ดังนั้นหากต้องการคำนวณรายได้จริงของบุคคลหนึ่งคน ต้องรู้ทั้งฐานเงินเดือน สถานะการจ้าง ตำแหน่งทางวิชาการ ตำแหน่งบริหาร และข้อบังคับของมหาวิทยาลัยนั้น ๆ จึงจะคำนวณยอดรวมได้อย่างถูกต้อง