ประเทศที่เรียนฟรีจนจบมหาวิทยาลัย

1. กลุ่มที่เรียนฟรีสำหรับทุกคน รวมถึงนักเรียนไทยและนอกสหภาพยุโรป

ประเทศในกลุ่มนี้ยินดีให้ชาวต่างชาติเข้าไปเรียนในมหาวิทยาลัยรัฐได้โดยไม่คิดค่าเทอม แต่มีเงื่อนไขสำคัญเรื่องภาษาท้องถิ่น

 เยอรมนี เป็นจุดหมายยอดนิยมที่สุด มหาวิทยาลัยรัฐเกือบทั้งหมดไม่มีค่าเทอมทั้งในระดับปริญญาตรีและโท โดยผู้เรียนจ่ายเพียงค่าธรรมเนียมบำรุงมหาวิทยาลัยประมาณหมื่นถึงหมื่นห้าพันบาทต่อเทอม ซึ่งมักจะรวมตั๋วรถไฟฟรีในรัฐนั้น ๆ ไว้ด้วย ทั้งนี้หลักสูตรปริญญาตรีส่วนใหญ่สอนเป็นภาษาเยอรมันและต้องมีระดับภาษาตามที่กำหนด แต่ถ้าเป็นระดับปริญญาโท จะมีหลักสูตรนานาชาติที่เป็นภาษาอังกฤษให้เลือกเรียนฟรีเยอะขึ้นมาก

 สาธารณรัฐเช็ก มหาวิทยาลัยรัฐยกเว้นค่าเทอมให้ทุกสัญชาติร้อยเปอร์เซ็นต์ มีเงื่อนไขคือต้องเรียนหลักสูตรที่สอนเป็นภาษาเช็กเท่านั้น นักเรียนต่างชาติมักจะไปเรียนปรับพื้นฐานภาษาเช็กหนึ่งปีก่อนเข้าเรียนจริง หากเรียนหลักสูตรภาษาอังกฤษจะยังต้องเสียค่าเทอมอยู่

 ไอซ์แลนด์ มหาวิทยาลัยรัฐไม่มีค่าเทอมสำหรับทุกคน จ่ายเพียงค่าลงทะเบียนรายปีจำนวนไม่มากประมาณสองหมื่นบาท แต่คณะส่วนใหญ่ในระดับปริญญาตรีสอนเป็นภาษาไอซ์แลนด์

 บราซิล ตามรัฐธรรมนูญของบราซิล มหาวิทยาลัยของรัฐเปิดให้เรียนฟรีสำหรับทุกคน รวมถึงชาวต่างชาติด้วย แต่เกือบทั้งหมดสอนเป็นภาษาโปรตุเกส

2. กลุ่มที่เรียนฟรีเฉพาะพลเมืองหรือคนในกลุ่มสหภาพยุโรป

หลายประเทศในยุโรปเคยเปิดให้คนทั่วโลกเรียนฟรี แต่ปัจจุบันได้จำกัดสิทธิ์ให้เฉพาะพลเมืองของตนเองและคนในกลุ่มสหภาพยุโรปเท่านั้น หากเราเป็นคนไทยไปเรียน จะต้องเสียค่าเทอมตามปกติ

 กลุ่มนอร์ดิก ได้แก่ นอร์เวย์ สวีเดน ฟินแลนด์ และเดนมาร์ก คนท้องถิ่นและคนในกลุ่มสหภาพยุโรปจะเรียนฟรีร้อยเปอร์เซ็นต์ แถมมีเงินสนับสนุนการใช้ชีวิตจากรัฐบาล

 ข้อสังเกตสำหรับคนไทย ปัจจุบันประเทศกลุ่มนี้เริ่มเก็บค่าเทอมกับนักศึกษานอกกลุ่มสหภาพยุโรปแล้ว นอร์เวย์เพิ่งเริ่มเก็บเมื่อไม่นานมานี้ แต่สำหรับระดับปริญญาเอกในบางประเทศ เช่น นอร์เวย์ จะถือว่าผู้เรียนเป็นพนักงานของมหาวิทยาลัย จึงไม่ต้องเสียค่าเทอมและได้รับเงินเดือนด้วย

สิ่งที่ต้องเตรียมใจเมื่ออยากไปเรียนฟรีต่างประเทศ

แม้ว่าค่าเทอมจะเท่ากับศูนย์บาท แต่การไปใช้ชีวิตในประเทศเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าฟรีทั้งหมด มีสองเรื่องหลักที่ต้องพร้อม

1. ค่าครองชีพสูงมาก โดยเฉพาะในเยอรมนีหรือแถบสแกนดิเนเวีย ค่าที่พัก ค่าอาหาร และประกันสุขภาพค่อนข้างสูง ในการทำวีซ่าเพื่อไปเรียนต่อ รัฐบาลมักจะกำหนดให้เรามีเงินในบัญชีปิดเพื่อการันตีว่ามีเงินใช้จ่ายส่วนตัวอย่างน้อยประมาณสี่แสนถึงสี่แสนห้าหมื่นบาทต่อปี

2. กำแพงภาษา การจะคว้าโอกาสเรียนฟรีในระดับปริญญาตรีให้ได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ การเตรียมตัวด้านภาษาท้องถิ่น เช่น ภาษาเยอรมัน หรือ ภาษาเช็ก ถือเป็นกุญแจสำคัญที่สุด