ถ้าย้อนกลับไปบอกตัวเองวัย 10 ขวบได้หนึ่งประโยค

ถ้าอยู่ดี ๆ มีใครเดินมาวางเครื่องย้อนเวลาไว้ตรงหน้า แล้วบอกว่า เลือกได้แค่ประโยคเดียวเท่านั้น จะกลับไปพูดกับตัวเองตอนอายุ 10 ขวบว่าอะไร บอกเลยว่าไม่ใช่คำถามเล่น ๆ นะ อันนี้เหมือนโดนลากไปเปิดลิ้นชักความทรงจำแบบไม่ทันตั้งตัว

ตอนแรกอาจคิดว่า โอ๊ย ง่ายมาก จะกลับไปบอกเลขเด็ด บอกหุ้น บอกให้ซื้อที่ดินแถวนั้นแถวนี้ไว้ก่อน เดี๋ยวรวยเละ ฟังดูฉลาดมาก เหมือนคนวางแผนชีวิตเก่ง แต่พอคิดจริง ๆ ดันไม่อยากพูดเรื่องเงินก่อนซะงั้น แปลกไหมล่ะ โตมาแทบตาย บ่นเรื่องเงินทุกเดือน แต่พอมีโอกาสคุยกับตัวเองตอนเด็ก ดันอยากพูดเรื่องใจมากกว่า

ถ้าเลือกได้หนึ่งประโยค อยากบอกเด็กคนนั้นว่า อย่ารีบเชื่อว่าตัวเองไม่เก่ง แค่เพราะผู้ใหญ่บางคนพูดเหมือนรู้ทุกอย่าง

เอาแค่นี้เลย หนึ่งประโยคพอ ไม่ต้องเทศนายาว ไม่ต้องเปิดสไลด์ ไม่ต้องมีกราฟแท่งอะไรทั้งนั้น เพราะเด็ก 10 ขวบตอนนั้นไม่ได้ต้องการแผนชีวิตระดับสิบปี เด็กคนนั้นแค่อยากมีใครสักคนบอกว่า เฮ้ย แกไม่ได้แย่นะ แกแค่ยังไม่รู้ว่าจะเก่งอะไร

จำได้ไหม ตอนเด็ก ๆ เวลาโดนเปรียบเทียบกับคนอื่น มันเจ็บแบบเงียบมาก ไม่ได้ร้องไห้ฟูมฟายทุกครั้ง แต่เก็บไว้ทีละนิดเหมือนหยอดเหรียญใส่กระปุก แล้วกระปุกนั้นดันไม่ใช่กระปุกออมสิน เป็นกระปุกความไม่มั่นใจ เปิดมาอีกที โตแล้วจ้า เต็มกระปุกเลย ยินดีด้วย

เด็กบางคนไม่ได้โง่ ไม่ได้ขี้เกียจ ไม่ได้ไร้อนาคต แค่ดันไปอยู่ในห้องที่วัดทุกคนด้วยไม้บรรทัดอันเดียว ใครคิดเลขเร็วได้ก็เก่ง ใครท่องจำไวก็เก่ง ใครพูดเก่งก็เก่ง ส่วนคนที่ชอบนั่งเงียบ ๆ คิดอะไรแปลก ๆ วาดรูปเล่น ประดิษฐ์ของ แยกชิ้นส่วนของเล่นจนประกอบกลับไม่ได้ อันนี้มักโดนมองว่าเพ้อเจ้อ หรือไม่ก็โดนถามว่า โตไปจะทำอะไรกิน

โอ้โห คำถามนี้นะ ตอน 10 ขวบยังผูกเชือกรองเท้าไม่ค่อยเท่ากันเลย จะให้ตอบแผนชีวิตแล้ว มันก็โหดไปนิด

ถ้าย้อนกลับไปได้ อยากนั่งลงข้าง ๆ เด็กคนนั้นในวันที่กลับบ้านมาแบบหน้าแห้ง ๆ หลังสอบได้คะแนนไม่ดี แล้วบอกว่า คะแนนครั้งนี้ไม่ได้เป็นคำพิพากษาชีวิต แกยังมีเวลาอีกเยอะมาก เยอะจนบางวันโตไปแกจะบ่นว่าเมื่อไหร่จะถึงวันศุกร์ด้วยซ้ำ

อยากบอกว่า คนที่ดูเก่งตอนเด็ก ไม่ได้แปลว่าจะชนะทุกสนาม คนที่ดูช้าตอนเด็ก ก็ไม่ได้แปลว่าชีวิตจะตามใครไม่ทัน บางคนออกตัวเร็วมากเหมือนรถแข่ง ส่วนบางคนเหมือนจักรยานโซ่หลุด ต้องจอดข้างทางก่อน แต่พอซ่อมเป็นแล้ว ปั่นยาวเลยนะ แถมรู้ด้วยว่าเสียงโซ่แปลก ๆ ต้องแก้ตรงไหน

วัย 10 ขวบเป็นวัยที่ประหลาดมาก กำลังเริ่มรู้สึกว่าคนอื่นมองเราแบบไหน เริ่มรู้ว่าเพื่อนหัวเราะใส่มันเจ็บ เริ่มรู้ว่าคำชมทำให้ใจฟูได้ทั้งวัน และคำพูดบางคำจากผู้ใหญ่ก็ฝังยาวกว่าที่เจ้าตัวคนพูดคิดเยอะ บางคนพูดแค่ผ่านปาก แต่คนฟังเอาไปสร้างเป็นกำแพงในหัวอีกสิบปี อันนี้แหละตัวท็อปของความพังแบบไม่ตั้งใจ

เลยอยากบอกเด็กคนนั้นว่า อย่าเอาคำพูดแรง ๆ ของใครมาเซ็นรับรองว่าเป็นความจริงเกี่ยวกับตัวเอง บางคนพูดเพราะเหนื่อย บางคนพูดเพราะโมโห บางคนพูดเพราะเขาเองก็ไม่เคยถูกสอนให้พูดดี ๆ กับเด็กเหมือนกัน ฟังได้ แต่ไม่ต้องแบกกลับบ้านทุกประโยค กระเป๋านักเรียนก็หนักพอแล้ว อย่าเอาคำตัดสินของคนอื่นยัดเพิ่มเข้าไปอีก

แล้วก็อยากบอกแบบแถม ๆ แม้กติกาบอกว่าหนึ่งประโยคก็เถอะ ว่าไม่ต้องพยายามเป็นเด็กที่ทุกคนชอบตลอดเวลาก็ได้ เหนื่อยเปล่า เด็กบางคนใช้เวลาครึ่งชีวิตเพื่อทำตัวไม่ให้ใครผิดหวัง จนลืมถามตัวเองว่า แล้วตัวเองเหนื่อยไหม อยากกินอะไร ชอบอะไร ไม่ชอบอะไร โกรธได้ไหม ปฏิเสธได้หรือเปล่า

ตอน 10 ขวบ เรามักคิดว่าการเป็นเด็กดีคือเงียบไว้ ยอมไว้ อย่าเถียง อย่าเรื่องมาก อย่าทำให้ใครลำบาก โตมาถึงรู้ว่า บางทีเด็กดีในวันนั้นกลายเป็นผู้ใหญ่ที่พูดคำว่าไม่เป็น แล้วชีวิตก็จัดหนักให้เลย งานก็รับ ความรู้สึกคนอื่นก็รับ ปัญหาที่ไม่ใช่ของตัวเองก็รับ เหมือนเปิดศูนย์รับฝากทุกข์ 24 ชั่วโมง แถมไม่มีวันหยุดนักขัตฤกษ์ด้วย

ถ้ากลับไปได้จริง ๆ คงอยากบอกให้เด็กคนนั้นเล่นให้เยอะขึ้นอีกนิด ไม่ต้องกลัวเลอะขนาดนั้น ไม่ต้องรีบทำตัวโต ไม่ต้องรีบเข้าใจทุกเรื่อง บ้านไหนมีเรื่องผู้ใหญ่ ก็ไม่ใช่หน้าที่เด็กต้องแก้ทั้งหมด เด็กควรได้เป็นเด็กบ้าง ไม่ใช่นักจิตวิทยาประจำครอบครัวรุ่นจิ๋ว

อยากบอกว่า วันที่ไม่มีใครเลือกเข้าทีมบอล ไม่ได้แปลว่าแกไม่มีค่า วันที่เพื่อนสนิทไปสนิทกับคนอื่น ไม่ได้แปลว่าแกไม่น่ารัก วันที่ครูดุหน้าห้อง ไม่ได้แปลว่าแกจะล้มเหลวไปตลอด และวันที่แกนั่งกินข้าวคนเดียว มันอาจเหงามากในตอนนั้น แต่วันหนึ่งแกจะค้นพบว่า การอยู่กับตัวเองได้ก็เป็นทักษะโคตรสำคัญ

พูดแล้วเหมือนจะซึ้ง แต่เอาจริง เด็ก 10 ขวบอาจไม่ฟังทั้งหมดก็ได้ อาจกำลังสนใจขนมหน้าโรงเรียนมากกว่า หรือกำลังคิดว่าเมื่อไหร่จะได้ดูการ์ตูนตอนเย็น เออ ก็สมวัยดี ไม่ต้องรับรู้ทุกอย่างหรอก แค่จำประโยคนั้นไว้ก็พอ อย่ารีบเชื่อว่าตัวเองไม่เก่ง แค่เพราะผู้ใหญ่บางคนพูดเหมือนรู้ทุกอย่าง

เพราะโตมาแล้วจะรู้ว่า ผู้ใหญ่ก็มั่วเป็นเหมือนกัน บางคนมั่วอย่างมั่นใจด้วยนะ เสียงดังอีกต่างหาก ตอนเด็กเราเลยนึกว่าเขาถูกเสมอ ทั้งที่บางทีเขาแค่พูดเร็วกว่าเรา พูดดังกว่าเรา และมีสถานะที่ทำให้เราไม่กล้าถามกลับ

ชีวิตมันจะค่อย ๆ พาไปเจอคนอีกหลายแบบ เจอครูที่ดี เจอเพื่อนที่จริงใจ เจองานที่ทำให้รู้ว่าตัวเองไม่ได้ไร้ความสามารถ เจอวันที่ทำอะไรสำเร็จแบบงง ๆ แล้วอยากหันไปบอกตัวเองตอนเด็กว่า เห็นไหม แกไม่ได้แย่ แค่ตอนนั้นยังไม่มีสนามที่เหมาะกับแก

บางคนเก่งในห้องสอบ บางคนเก่งในห้องครัว บางคนเก่งเวลาฟังเพื่อนระบาย บางคนเก่งเรื่องจับผิดรายละเอียดเล็ก ๆ บางคนเก่งเรื่องทำให้คนรอบข้างหัวเราะในวันที่บรรยากาศตึงเหมือนหม้ออัดแรงดัน ความเก่งไม่ได้มีหน้าเดียว และไม่ได้ต้องประกาศตัวตอนอายุ 10 ขวบด้วย

ประโยคเดียวที่อยากย้อนกลับไปบอก จึงไม่ใช่ประโยคเท่ ๆ แบบเอาไปสลักบนผนังร้านกาแฟ แต่เป็นประโยคที่เด็กคนหนึ่งน่าจะอยากได้ยินมากที่สุดในวันที่รู้สึกว่าตัวเองเล็กเหลือเกิน

อย่ารีบเชื่อว่าตัวเองไม่เก่ง แค่เพราะผู้ใหญ่บางคนพูดเหมือนรู้ทุกอย่าง

พูดจบก็คงลูบหัวเด็กคนนั้นเบา ๆ แล้วปล่อยให้ไปซื้อขนมต่อ เพราะชีวิตหลังจากนั้นยังมีดราม่าอีกหลายตอน มีพลาด มีเจ็บ มีอาย มีร้องไห้ มีวันดี ๆ ที่ไม่คิดว่าจะมาถึง และมีวันที่โตขึ้นมาแล้วนึกขำตัวเองว่า โห ตอนนั้นคิดมากขนาดนั้นเลยเหรอ

แต่ก็นั่นแหละ ถ้าไม่มีเด็ก 10 ขวบคนนั้นที่งง ๆ เป๋ ๆ เด๋อ ๆ นิดหน่อย ก็คงไม่มีเราวันนี้ที่นั่งคิดประโยคนี้อยู่เหมือนกัน