ปุ่มสีแดงบนปลั๊กพ่วงมีไว้ทำอะไร? ไม่ใช่แค่เปิด-ปิดอย่างที่หลายคนคิด

ปุ่มสีแดงเล็ก ๆ บน ปลั๊กพ่วง มีหน้าที่มากกว่าที่หลายคนคิด เพราะไม่ได้เป็นแค่ไฟบอกสถานะหรือของตกแต่ง แต่เป็นสวิตช์ที่ช่วยควบคุมการจ่ายไฟไปยังอุปกรณ์หลายชิ้นในครั้งเดียว

หลายบ้านมีปลั๊กพ่วงอยู่แทบทุกห้อง ทั้งข้างทีวี โต๊ะทำงาน หัวเตียง หรือมุมชาร์จโทรศัพท์ แต่เคยสังเกตไหมว่า ปลั๊กพ่วงจำนวนมากมักมี ปุ่มสีแดง ติดอยู่ด้วย

บางคนใช้แค่กดเปิด-ปิดไฟ บางคนเสียบทิ้งไว้ทั้งวันทั้งคืน จนแทบไม่เคยคิดเลยว่า ปุ่มสีแดงบนปลั๊กพ่วงมีไว้ทำอะไรจริง ๆ

ความจริงแล้ว ปุ่มนี้คือ สวิตช์ตัดต่อกระแสไฟ เมื่อกดเปิด ไฟจะถูกจ่ายไปยังช่องเสียบต่าง ๆ ของปลั๊กพ่วง และเมื่อกดปิด กระแสไฟจะหยุดจ่ายไปยังอุปกรณ์ที่เสียบอยู่กับปลั๊กพ่วงชุดนั้น

ปุ่มสีแดงบนปลั๊กพ่วงทำงานอย่างไร?

ปุ่มสีแดงที่เห็นส่วนใหญ่คือ Power Switch หรือสวิตช์เปิด-ปิดการจ่ายไฟ

เมื่อกดปิด กระแสไฟจะไม่ไหลผ่านปลั๊กพ่วงไปยังอุปกรณ์ที่เสียบอยู่ พูดง่าย ๆ คือ ถ้าเสียบทีวี พัดลม ที่ชาร์จ หรือเครื่องเสียงไว้กับปลั๊กพ่วงชุดเดียวกัน การกดปุ่มสีแดงปิด จะช่วยตัดไฟทั้งชุดในครั้งเดียว

จุดนี้เองที่หลายคนมองข้าม เพราะบางครั้งเราปิดเครื่องใช้ไฟฟ้าแล้ว แต่อุปกรณ์บางชนิดยังอาจมีไฟเลี้ยงอยู่ในโหมด Standby เช่น ทีวี กล่องรับสัญญาณ เครื่องเสียง คอมพิวเตอร์ หรืออะแดปเตอร์ชาร์จโทรศัพท์

จึงไม่แปลกที่หลายคนจะรู้สึกว่า ปุ่มเดียวเล็ก ๆ นี้ช่วยได้มากกว่าที่คิด

กดปุ่มสีแดง ดึงปลั๊ก หรือปิดเครื่อง ต่างกันยังไง?

การกดปุ่มสีแดง คือการตัดไฟจากปลั๊กพ่วงไปยังอุปกรณ์ทั้งหมดที่เสียบอยู่ในชุดนั้น เหมาะกับเวลาที่ต้องการปิดอุปกรณ์หลายชิ้นพร้อมกันโดยไม่ต้องถอดปลั๊กทีละอัน

ส่วนการดึงปลั๊กออก ก็เป็นการตัดไฟทั้งชุดเช่นกัน แต่ต้องเสียบใหม่ทุกครั้ง และอาจไม่สะดวกหากปลั๊กอยู่หลังโต๊ะ หลังตู้ หรือในมุมที่เอื้อมยาก

ขณะที่การปิดเครื่องจากตัวอุปกรณ์โดยตรง บางเครื่องอาจยังไม่ได้ตัดไฟทั้งหมด เพราะยังมีระบบรอทำงาน เช่น ไฟสถานะ หน่วยความจำ รีโมต หรือวงจรเล็ก ๆ ภายในเครื่อง

ตัวอย่างง่าย ๆ คือ ทีวี เครื่องเสียง กล่องรับสัญญาณ หรือที่ชาร์จโทรศัพท์ บางครั้งแม้เราจะปิดเครื่องแล้ว แต่อุปกรณ์ยังคงมีไฟเลี้ยงบางส่วนอยู่ หากไม่ได้ปิดสวิตช์ปลั๊กพ่วงหรือถอดปลั๊กออก

แล้วควรกดปิดสวิตช์ปลั๊กพ่วงตอนไหน?

โดยทั่วไป การกดปิดสวิตช์ปลั๊กพ่วงเหมาะกับอุปกรณ์ที่ไม่ได้ใช้งานต่อเนื่อง เช่น

• ทีวี
• เครื่องเสียง
• พัดลม
• ที่ชาร์จโทรศัพท์
• โคมไฟตั้งโต๊ะ
• เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไม่ได้ใช้งานเป็นเวลานาน

โดยเฉพาะก่อนนอน หรือก่อนออกจากบ้านนาน ๆ การกดปุ่มสีแดงปิดไว้ ก็ช่วยให้สบายใจขึ้นได้อีกระดับ

แต่ก็มีอุปกรณ์บางอย่างที่ไม่ควรปิดบ่อย ๆ หากยังจำเป็นต้องใช้งาน เช่น ตู้เย็น ตู้แช่ เราเตอร์อินเทอร์เน็ต กล้องวงจรปิด หรืออุปกรณ์ที่ต้องทำงานตลอดเวลา

ดังนั้น ก่อนกดปิดทั้งชุด ควรดูด้วยว่าในปลั๊กพ่วงนั้นมีอุปกรณ์อะไรเสียบอยู่บ้าง

ปิดสวิตช์ปลั๊กพ่วงช่วยประหยัดไฟไหม?

การปิดสวิตช์ปลั๊กพ่วงสามารถช่วยลดการใช้ไฟในโหมด Standby ได้บ้าง โดยเฉพาะบ้านที่เสียบอุปกรณ์หลายชิ้นทิ้งไว้ตลอดเวลา

แม้ไฟที่ใช้ในโหมด Standby ของแต่ละอุปกรณ์อาจไม่มาก แต่ถ้ารวมหลายเครื่อง หลายวัน หลายเดือน ก็อาจกลายเป็นค่าไฟเล็ก ๆ ที่สะสมโดยไม่รู้ตัว

ฟังดูเป็นเรื่องเล็ก แต่หลายบ้านน่าจะเคยมีปลั๊กพ่วงที่เสียบแน่นทั้งแถว ทั้งทีวี กล่องรับสัญญาณ ลำโพง ที่ชาร์จมือถือ แล้วปล่อยไว้แบบนั้นทั้งคืน พอรู้แบบนี้ อาจเริ่มอยากกดปุ่มสีแดงก่อนนอนขึ้นมาทันที

ปลั๊กพ่วงทุกอันไม่ได้ปลอดภัยเท่ากัน

สิ่งที่ควรจำคือ ปลั๊กพ่วงแต่ละรุ่นมีคุณภาพไม่เท่ากัน บางรุ่นมีแค่สวิตช์เปิด-ปิดธรรมดา แต่บางรุ่นอาจมีระบบป้องกันเพิ่มเติม เช่น

• ระบบตัดไฟเมื่อกระแสเกิน
• ม่านนิรภัยป้องกันเด็ก
• วัสดุทนความร้อน
• สายไฟและเต้ารับที่ได้มาตรฐาน
• เครื่องหมายมาตรฐาน มอก.

ในไทย ปลั๊กพ่วงหรือชุดสายพ่วงมีมาตรฐานที่เกี่ยวข้องคือ มอก. 2432-2555 สำหรับเต้าเสียบและเต้ารับที่ใช้ในที่อยู่อาศัยและงานทั่วไป โดยฐานข้อมูลของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมระบุว่ามาตรฐานนี้มีผลบังคับใช้กับชุดสายพ่วงตั้งแต่วันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2561

ก่อนซื้อปลั๊กพ่วง จึงควรดูทั้งมาตรฐาน กำลังไฟที่รองรับ จำนวนวัตต์ที่ระบุบนปลั๊กพ่วง และเลือกให้เหมาะกับเครื่องใช้ไฟฟ้าที่จะนำมาเสียบ โดยเฉพาะอุปกรณ์กินไฟสูง ไม่ควรเสียบรวมกันมั่ว ๆ ในปลั๊กพ่วงเส้นเดียว

ใช้ปลั๊กพ่วงให้ปลอดภัย ควรจำอะไรบ้าง?

สิ่งที่ควรระวังคือ อย่าเสียบเครื่องใช้ไฟฟ้ากำลังสูงหลายชิ้นไว้กับปลั๊กพ่วงเส้นเดียว เช่น กาต้มน้ำไฟฟ้า เตารีด หม้อทอดไร้น้ำมัน ไมโครเวฟ หรือเครื่องทำความร้อน เพราะอาจทำให้ปลั๊กพ่วงรับภาระเกินกว่าที่ออกแบบไว้

นอกจากนี้ ควรหลีกเลี่ยงการใช้ปลั๊กพ่วงที่สายไฟร้อนผิดปกติ มีกลิ่นไหม้ สวิตช์หลวม เต้ารับหลวม หรือมีรอยแตกร้าว เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าปลั๊กพ่วงเริ่มไม่ปลอดภัยแล้ว

ถ้าใช้งานมานานมาก หรือไม่แน่ใจว่ารองรับกำลังไฟได้แค่ไหน การเปลี่ยนเป็นรุ่นที่ได้มาตรฐานและเหมาะกับการใช้งาน อาจปลอดภัยกว่าการฝืนใช้ต่อ

สรุปง่าย ๆ ปุ่มสีแดงบนปลั๊กพ่วงไม่ได้มีไว้แค่เปิด-ปิดไฟให้ดูสะดวก แต่ช่วยตัดการจ่ายไฟ ลดไฟเลี้ยงในโหมด Standby และช่วยให้การใช้งานเครื่องใช้ไฟฟ้าในบ้านเป็นระเบียบและปลอดภัยขึ้น หากใช้อย่างถูกวิธี

ปุ่มเล็ก ๆ ที่เราเห็นทุกวัน อาจเป็นหนึ่งในรายละเอียดของบ้านที่หลายคนไม่เคยคิดถึง แต่พอรู้แล้วก็อดไม่ได้ที่จะหันไปมองปลั๊กพ่วงข้างตัวทันที

ก่อนนอนคืนนี้ ลองเช็กดูสักนิดว่า ปลั๊กพ่วงที่เสียบอยู่ข้างตัวมีอะไรเปิดทิ้งไว้บ้าง และอันไหนควรกดปุ่มสีแดงปิดไว้เพื่อความสบายใจ

ปุ่มเดียว แต่ช่วยได้หลายอย่าง