น้ำทะเลเป็นสีอื่นได้ไหม? ทำไมบางที่ฟ้า เขียว แดง หรือใสจนแทบไม่มีสี

เวลาที่หลายคนไปเที่ยวทะเล ภาพแรกที่นึกถึงคงเป็นน้ำทะเลสีฟ้า หรือสีคราม กว้างไกลสุดลูกหูลูกตา แต่จริง ๆ แล้ว น้ำทะเลไม่ได้มีแค่สีฟ้าเสมอไป บางแห่งอาจดูเขียว ฟ้าเข้ม เทอร์ควอยซ์ แดง น้ำตาล หรือหม่นคล้ายสีดำได้ ขึ้นอยู่กับแสง ความลึก ตะกอน แพลงก์ตอน และพื้นทะเลในบริเวณนั้น

คำตอบสั้น ๆ คือ ได้ ทะเลสามารถเป็นสีอื่นได้จริง แต่สีฟ้าเป็นสีที่เราพบเห็นบ่อยที่สุด เพราะน้ำทะเลดูดซับแสงบางสีไว้มากกว่า และปล่อยให้แสงโทนสีน้ำเงินกลับเข้าสู่สายตาเราเด่นกว่า

 

ทำไมทะเลจึงดูเป็นสีฟ้า

หลายคนอาจเคยคิดว่า ทะเลเป็นสีฟ้าเพราะสะท้อนสีของท้องฟ้า ซึ่งเป็นความจริงเพียงบางส่วนเท่านั้น เพราะแม้ในวันที่ท้องฟ้าไม่สดใส หรือมีเมฆมาก น้ำทะเลจำนวนมากก็ยังคงมีโทนฟ้าอยู่

สาเหตุหลักมาจากคุณสมบัติของน้ำ เมื่อแสงอาทิตย์ซึ่งประกอบด้วยหลายสีส่องลงมายังผิวน้ำ น้ำจะดูดซับแสงสีแดง ส้ม และเหลืองได้มากกว่า ส่วนแสงสีน้ำเงินจะเหลือให้เรามองเห็นได้เด่นกว่า ทำให้ดวงตาของเรามองเห็นทะเลเป็นสีฟ้าหรือน้ำเงิน

กระบวนการนี้คล้ายกับเหตุผลที่ท้องฟ้าดูเป็นสีฟ้า แต่ในกรณีของทะเล น้ำและสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่ในน้ำ เช่น อนุภาค ตะกอน หรือสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก จะมีส่วนร่วมในการดูดซับและกระเจิงแสงด้วย

แล้วการสะท้อนท้องฟ้ามีผลไหม

มีผลเช่นกัน โดยเฉพาะบริเวณที่ผิวน้ำเรียบและสงบ น้ำจะสะท้อนสีของท้องฟ้าได้มาก ทำให้ทะเลดูฟ้าสดใสขึ้น หากท้องฟ้าเป็นสีเทา มีเมฆหนา หรือแดดไม่จัด น้ำทะเลอาจดูหม่นลง

ดังนั้น สีของทะเลจึงไม่ได้เกิดจากปัจจัยเดียว แต่เป็นผลรวมของ คุณสมบัติของน้ำ แสงจากดวงอาทิตย์ การสะท้อนของท้องฟ้า ความลึก และสิ่งที่ลอยหรือปะปนอยู่ในน้ำ

ทะเลสามารถเป็นสีอื่นได้หรือไม่

คำตอบคือ ได้แน่นอน และเกิดขึ้นจริงในหลายพื้นที่ทั่วโลก

1. ทะเลสีเขียว

ทะเลสีเขียวมักพบในบริเวณชายฝั่ง อ่าว หรือพื้นที่ที่มีแพลงก์ตอนพืชจำนวนมาก เพราะแพลงก์ตอนพืชมีคลอโรฟิลล์ ซึ่งเป็นสารสีเขียวที่เกี่ยวข้องกับการสังเคราะห์แสง เมื่อน้ำมีสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กเหล่านี้มาก สีเขียวจึงเด่นขึ้น

บางพื้นที่ที่มีสารอาหารอุดมสมบูรณ์ เช่น บริเวณชายฝั่งหรือทะเลที่มีกระแสน้ำพัดพาสารอาหารขึ้นมา น้ำจึงอาจดูเขียวมากกว่าสีฟ้าได้

2. ทะเลสีฟ้าเข้มหรือน้ำเงินเข้ม

ทะเลเปิดที่น้ำลึกมากและค่อนข้างใสสะอาด มักมองเห็นเป็นสีฟ้าเข้มหรือน้ำเงินเข้ม เพราะมีตะกอนและแพลงก์ตอนน้อย แสงสีน้ำเงินจึงเด่นชัดที่สุด

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือบริเวณมหาสมุทรกว้าง ๆ ที่ห่างจากชายฝั่ง น้ำมักดูเข้มและลึกกว่าทะเลใกล้หาด

3. ทะเลสีแดง

ทะเลสีแดงอาจเกิดจากปรากฏการณ์ที่เรียกว่า Red Tide หรือการเพิ่มจำนวนอย่างรวดเร็วของสาหร่ายบางชนิด เมื่อน้ำเต็มไปด้วยสาหร่ายสีแดง น้ำตาลแดง หรือส้มแดง ผิวน้ำจึงดูเปลี่ยนสีไป

แม้บางครั้งจะดูแปลกตา แต่ควรระวัง เพราะปรากฏการณ์ลักษณะนี้บางชนิดอาจเกี่ยวข้องกับสาหร่ายที่สร้างสารพิษ กระทบต่อสัตว์ทะเล และอาจทำให้การบริโภคอาหารทะเลในพื้นที่นั้นต้องตรวจสอบความปลอดภัยก่อน

4. ทะเลสีดำหรือดำอมเทา

คำว่า “ทะเลสีดำ” ไม่ได้หมายความว่าน้ำเป็นสีดำจริง ๆ เสมอไป แต่อาจเกิดจากน้ำลึกมาก แสงสะท้อนน้อย พื้นทะเลมีสีเข้ม หรือมีตะกอน เถ้าภูเขาไฟ และอนุภาคสีเข้มปะปนอยู่

เมื่อแสงสะท้อนกลับมาน้อย ดวงตาของเราจึงเห็นน้ำเป็นสีดำ เทาเข้ม หรือหม่นกว่าปกติ

5. ทะเลสีขาว ฟ้าอ่อน หรือเทอร์ควอยซ์

บริเวณชายหาดเขตร้อน เช่น มัลดีฟส์ หรือบางเกาะในทะเลอันดามัน น้ำอาจดูเป็นสีฟ้าอมเขียวอ่อนมากจนเกือบขาว เพราะน้ำค่อนข้างตื้น พื้นทรายสีอ่อนสะท้อนแสงกลับขึ้นมา และน้ำมีความใสพอให้เรามองเห็นสีของพื้นทะเลด้านล่าง

นี่จึงเป็นเหตุผลที่ทะเลบางแห่งดูเหมือนสีฟ้านม สีมิ้นต์ หรือเทอร์ควอยซ์ ซึ่งมักเกิดจากการทำงานร่วมกันของน้ำใส แสงแดด และพื้นทรายสีอ่อน

ปัจจัยที่ทำให้สีทะเลเปลี่ยน

สีทะเลที่เราเห็นในแต่ละวันอาจเปลี่ยนได้จากหลายปัจจัย เช่น

• ความลึกของน้ำ น้ำลึกมักดูน้ำเงินเข้มกว่าน้ำตื้น

• ปริมาณแพลงก์ตอน อาจทำให้น้ำออกเขียว แดง หรือน้ำตาลแดง

• ตะกอนและทราย ทำให้น้ำขุ่น เขียว น้ำตาล หรือหม่นลง

• สภาพท้องฟ้า มีผลต่อการสะท้อนบนผิวน้ำ

• มุมของแสงอาทิตย์ ช่วงเช้า เที่ยง และเย็น สีของน้ำอาจต่างกัน

• พื้นทะเล ทรายขาว ปะการัง หินดำ หรือโคลน ล้วนส่งผลต่อสีที่มองเห็น

สำหรับคนที่ไปเที่ยวทะเลในไทย อาจสังเกตได้ว่า ทะเลฝั่งเกาะที่น้ำใสและพื้นทรายอ่อนมักดูฟ้าใสกว่า ส่วนทะเลใกล้ปากแม่น้ำ หรือช่วงหลังฝนตกหนัก อาจดูขุ่นหรือออกน้ำตาลมากขึ้น เพราะมีตะกอนถูกพัดลงทะเล

ถ้าไม่มีท้องฟ้า ทะเลจะเป็นสีอะไร

นี่เป็นคำถามที่ช่วยให้เข้าใจเรื่องสีของน้ำได้ดี หากนำตัวอย่างน้ำบริสุทธิ์จำนวนมากไปไว้ในที่ที่ไม่มีท้องฟ้าให้สะท้อน น้ำก็ยังอาจมีโทนฟ้าอ่อนอยู่ เพราะคุณสมบัติของโมเลกุลน้ำเอง

นั่นหมายความว่า ทะเลไม่ได้ยืมสีมาจากท้องฟ้าทั้งหมด แต่มีความเป็นสีฟ้าในตัวของมันเอง เพียงแต่ท้องฟ้า แสงแดด และสภาพแวดล้อมรอบตัวช่วยทำให้สีที่เห็นเปลี่ยนไปหรือเด่นขึ้น

ทำไมบางครั้งทะเลดูใสไม่มีสี

บริเวณน้ำตื้นมาก เช่น ริมหาดที่ระดับน้ำเพียงไม่กี่สิบเซนติเมตร เราอาจมองเห็นพื้นทรายด้านล่างได้ชัด ทำให้รู้สึกว่าน้ำ “ไม่มีสี”

แต่ถ้ามองน้ำในปริมาณมากขึ้น หรือมองออกไปไกลจากชายฝั่ง สีฟ้าจะเริ่มปรากฏให้เห็นมากกว่าเดิม กล่าวง่าย ๆ คือ น้ำปริมาณน้อยดูเกือบใส แต่น้ำปริมาณมากจะแสดงสีฟ้าออกมา

ทะเลในอนาคตจะเปลี่ยนสีได้หรือไม่

มีความเป็นไปได้ เพราะสีของทะเลเกี่ยวข้องกับแพลงก์ตอนพืช ตะกอน สารอินทรีย์ และสภาพแวดล้อมของทะเล หากอุณหภูมิ กระแสน้ำ หรือปริมาณสารอาหารในทะเลเปลี่ยนไป ชนิดและปริมาณของแพลงก์ตอนก็อาจเปลี่ยนตาม

นักวิทยาศาสตร์จึงใช้การสังเกต “สีของมหาสมุทร” จากดาวเทียม เพื่อช่วยติดตามปริมาณคลอโรฟิลล์ แพลงก์ตอนพืช และความเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศทะเลในระยะยาว สีของทะเลจึงไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงาม แต่ยังเป็นสัญญาณบางอย่างของธรรมชาติด้วย

สรุป

จำง่าย ๆ คือ

ทะเลเป็นสีฟ้า เพราะน้ำดูดซับแสงสีแดงได้มากกว่า และทำให้แสงโทนสีน้ำเงินเด่นในสายตาเรา

การสะท้อนของท้องฟ้าช่วยให้สีฟ้าชัดขึ้น แต่ไม่ใช่สาเหตุทั้งหมด

ทะเลสามารถเป็นสีอื่นได้ เช่น เขียว แดง ดำ ฟ้าอ่อน หรือเทอร์ควอยซ์ ขึ้นอยู่กับแพลงก์ตอน ตะกอน ความลึก แสง และพื้นทะเล

น้ำปริมาณมากมีโทนสีฟ้าได้โดยธรรมชาติ แม้ไม่มีท้องฟ้าให้สะท้อน

ครั้งต่อไปที่คุณมองทะเล ลองสังเกตดูให้ดี สีที่เห็นอาจไม่ได้มีเพียง “ฟ้า” เท่านั้น แต่เป็นผลลัพธ์ของแสง น้ำ สิ่งมีชีวิต และธรรมชาติที่ทำงานร่วมกันอย่างน่าทึ่ง