ใจสั่งมา! พระเจ้าเฮนรีที่ 8 ตั้งคริสตจักรแห่งอังกฤษ เพราะอยากแต่งเมียใหม่

หากถามว่า “มีศาสนานิกายไหนเกิดขึ้นเพราะกษัตริย์อยากแต่งงานใหม่?” คำตอบที่หลายคนนึกถึงคงหนีไม่พ้น คริสตจักรแห่งอังกฤษ หรือ Church of England

แม้จะฟังเหมือนเรื่องซุบซิบในราชสำนัก แต่เหตุการณ์นี้ไม่ใช่แค่เรื่องรัก ๆ ใคร่ ๆ ของกษัตริย์ เพราะมันกลายเป็นหนึ่งในจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของประวัติศาสตร์ยุโรป

ความต้องการหย่าร้างของกษัตริย์เพียงคนเดียว นำไปสู่การแตกแยกกับคริสตจักรโรมันคาทอลิก และเปลี่ยนโฉมหน้าการเมือง ศาสนา รวมถึงอำนาจของราชบัลลังก์อังกฤษไปตลอดกาล

จุดเริ่มต้นของปัญหา

ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 พระเจ้าเฮนรีที่ 8 แห่งอังกฤษ ทรงอภิเษกกับ พระราชินีแคทเธอรีนแห่งอารากอน

แต่ทั้งสองไม่มีพระโอรสที่รอดชีวิตจนเติบโต มีเพียงพระธิดาคือ เจ้าหญิงแมรี

ในยุคนั้น การมีรัชทายาทชายถือเป็นเรื่องสำคัญมาก เพราะบัลลังก์อังกฤษเคยเผชิญสงครามแย่งชิงอำนาจมาก่อน หากไม่มีผู้สืบทอดที่ชัดเจน ก็อาจทำให้ราชอาณาจักรกลับเข้าสู่ความวุ่นวายได้

ต่อมาพระเจ้าเฮนรีที่ 8 ทรงตกหลุมรักหญิงสาวในราชสำนักชื่อ แอนน์ โบลีน และต้องการยกเลิกการสมรสกับแคทเธอรีน เพื่อแต่งงานใหม่

พูดง่าย ๆ คือ พระองค์ต้องการ “เริ่มต้นใหม่” ทั้งในเรื่องชีวิตคู่ และเรื่องทายาทของราชบัลลังก์

แต่พระสันตะปาปาไม่อนุญาต

พระเจ้าเฮนรีที่ 8 จึงขอให้ พระสันตะปาปาเคลเมนต์ที่ 7 อนุมัติให้การสมรสกับแคทเธอรีนเป็นโมฆะ

แต่คำตอบคือ “ไม่”

เหตุผลไม่ได้มีแค่เรื่องศาสนาเท่านั้น แต่ยังโยงกับการเมืองระหว่างประเทศด้วย เพราะแคทเธอรีนแห่งอารากอนเป็นพระญาติของ จักรพรรดิชาร์ลส์ที่ 5 ผู้ทรงอำนาจแห่งจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์

พระสันตะปาปาจึงตกอยู่ภายใต้แรงกดดันอย่างหนัก

นี่คือจุดที่เรื่องส่วนพระองค์ เริ่มกลายเป็นเรื่องระดับยุโรป เพราะการหย่าครั้งหนึ่งไม่ได้กระทบแค่ชีวิตแต่งงาน แต่กระทบความสัมพันธ์ระหว่างอังกฤษ โรม และมหาอำนาจในยุคนั้น

เมื่อไม่ได้หย่า...ก็สร้างคริสตจักรเองเสียเลย

เมื่อกรุงโรมไม่ยอมอนุญาต พระเจ้าเฮนรีที่ 8 จึงตัดสินใจทำสิ่งที่ไม่มีใครคาดคิด

ในปี ค.ศ. 1534 รัฐสภาอังกฤษผ่านกฎหมาย Act of Supremacy ประกาศให้กษัตริย์อังกฤษเป็น ประมุขสูงสุดของคริสตจักรแห่งอังกฤษ แทนพระสันตะปาปา

นับแต่นั้น อังกฤษจึงแยกตัวออกจากคริสตจักรโรมันคาทอลิกอย่างเป็นทางการ

พูดให้เห็นภาพง่าย ๆ คือ จากเดิมที่อำนาจสูงสุดทางศาสนาอยู่ที่กรุงโรม อังกฤษก็ย้ายอำนาจนั้นกลับมาไว้ที่กษัตริย์ของตนเอง

หลังจากนั้นไม่นาน พระเจ้าเฮนรีที่ 8 ก็สามารถแต่งงานกับแอนน์ โบลีนได้ตามที่ทรงต้องการ

เรื่องไม่ได้จบแค่ “เมียใหม่”

แม้ชนวนเริ่มต้นจะมาจากความต้องการหย่าร้างและแต่งงานใหม่ แต่ผลที่ตามมาใหญ่กว่านั้นมาก

การตั้งคริสตจักรแห่งอังกฤษทำให้กษัตริย์ได้รับอำนาจมหาศาล

• ไม่ต้องขึ้นตรงต่อพระสันตะปาปา

• ควบคุมศาสนาในประเทศได้เอง

• ยึดทรัพย์สินและที่ดินของอารามจำนวนมากเข้าสู่พระคลัง

• เสริมอำนาจของราชบัลลังก์เหนือศาสนจักร

จากเรื่องส่วนพระองค์ จึงกลายเป็นการปฏิรูปทางการเมืองและศาสนาที่เปลี่ยนประวัติศาสตร์อังกฤษไปตลอดกาล

จุดนี้ทำให้หลายคนมองว่า พระเจ้าเฮนรีที่ 8 ไม่ได้เพียงแค่ “สร้างทางออกให้ตัวเอง” แต่ยังเปิดทางให้รัฐอังกฤษมีอำนาจเหนือศาสนจักรในประเทศมากขึ้นกว่าเดิม

แล้วสุดท้ายสมหวังหรือไม่?

แม้พระเจ้าเฮนรีที่ 8 จะได้แต่งงานกับแอนน์ โบลีน แต่พระนางก็ไม่สามารถให้กำเนิดรัชทายาทชายได้

ท้ายที่สุด แอนน์ โบลีนถูกกล่าวหาว่าคบชู้และกบฏ ก่อนจะถูกประหารชีวิตในปี ค.ศ. 1536

ตลอดชีวิต พระเจ้าเฮนรีที่ 8 ทรงมีพระมเหสีทั้งหมด 6 พระองค์ และมีพระโอรสที่รอดชีวิตเพียงองค์เดียว คือ พระเจ้าเอ็ดเวิร์ดที่ 6

เรื่องนี้จึงเป็นทั้งโศกนาฏกรรมในราชสำนัก และบทเรียนทางประวัติศาสตร์ว่า เรื่องส่วนตัวของผู้มีอำนาจ อาจส่งผลต่อประเทศทั้งประเทศได้อย่างคาดไม่ถึง

การกล่าวว่า “คริสตจักรแห่งอังกฤษเกิดขึ้นเพราะกษัตริย์อยากได้เมียใหม่” จึงไม่ใช่เรื่องผิดเสียทีเดียว เพราะความต้องการหย่าร้างเป็นชนวนสำคัญของเหตุการณ์ทั้งหมด

แต่หากมองให้ลึกลงไป เรื่องนี้ยังเกี่ยวข้องกับอำนาจ การเมือง ศาสนา และความมั่นคงของราชบัลลังก์อังกฤษ ซึ่งทั้งหมดรวมกันทำให้เหตุการณ์ครั้งนั้นกลายเป็นจุดเปลี่ยนที่โลกยังจดจำมาจนถึงปัจจุบัน