นิสิต vs นักศึกษา ต่างกันยังไง? แล้วทำไมบางมหาวิทยาลัยถึงเรียกไม่เหมือนกัน

หลายคนอาจเคยสงสัยว่า ทำไมบางมหาวิทยาลัยเรียกผู้เรียนว่า "นิสิต" แต่บางแห่งกลับใช้คำว่า "นักศึกษา" ทั้งที่เรียนในระดับเดียวกัน และหลายคนอาจคิดว่าทั้งสองคำเป็นเพียงคำเรียกที่แตกต่างกันเท่านั้น

แต่ความจริงแล้ว ทั้ง "นิสิต" และ "นักศึกษา" มีที่มาและความหมายที่น่าสนใจไม่น้อย

คำว่า "นิสิต" มาจากไหน?

คำว่า "นิสิต" มีรากศัพท์มาจากภาษาบาลีคำว่า "นิสฺสิต" หมายถึง ผู้ที่อาศัยอยู่กับครู อาจารย์ หรือสำนักศึกษา เพื่อเรียนรู้ทั้งวิชาการและการดำเนินชีวิต

ในอดีต การศึกษามักอยู่ในรูปแบบที่ศิษย์ต้องพักอาศัยอยู่กับครู จึงเกิดแนวคิดของคำว่า "นิสิต" ซึ่งไม่ได้หมายถึงผู้เรียนอย่างเดียว แต่ยังสะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างครูกับศิษย์อีกด้วย

แล้วใครเป็นคนเริ่มใช้คำว่า "นิสิต" ในมหาวิทยาลัย?

แม้ว่าคำว่า "นิสิต" จะมีใช้ในภาษาไทยมานานแล้ว แต่ผู้ที่ทำให้คำนี้กลายเป็นคำเรียกผู้เรียนระดับมหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการ คือ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ในช่วงก่อตั้งมหาวิทยาลัยสมัยรัชกาลที่ 6 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้นำคำว่า "นิสิต" มาใช้แทนคำว่า "นักเรียน" เพื่อแสดงถึงสถานะของผู้เรียนในระดับอุดมศึกษาที่แตกต่างจากโรงเรียนทั่วไป

ด้วยความที่จุฬาฯ เป็นมหาวิทยาลัยแห่งแรกของไทย ทำให้วัฒนธรรมและธรรมเนียมหลายอย่างถูกส่งต่อไปยังสถาบันอื่น รวมถึงการใช้คำว่า "นิสิต" ด้วย

ต่อมามหาวิทยาลัยหลายแห่ง เช่น มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และมหาวิทยาลัยบูรพา ก็เลือกใช้คำนี้เช่นกัน

แล้ว "นักศึกษา" ล่ะ?

คำว่า "นักศึกษา" เป็นคำไทยที่มีความหมายตรงตัวว่า "ผู้ศึกษาเล่าเรียน" หรือ "ผู้แสวงหาความรู้"

เมื่อระบบอุดมศึกษาของไทยขยายตัวมากขึ้นในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 มหาวิทยาลัยที่ก่อตั้งใหม่จำนวนมากเลือกใช้คำว่า "นักศึกษา" เนื่องจากเป็นคำที่เข้าใจง่ายและมีความหมายตรงไปตรงมา

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยส่วนใหญ่ของประเทศจึงใช้คำว่า "นักศึกษา" เป็นหลัก

นิสิตกับนักศึกษา ใครเหนือกว่ากัน?

คำตอบคือ "ไม่มี"

ทั้งสองคำหมายถึงผู้เรียนในระดับอุดมศึกษาเหมือนกันทุกประการ ไม่ได้มีความแตกต่างเรื่องสถานะ สิทธิ หรือคุณภาพของการศึกษา

ความแตกต่างมีเพียงเรื่องประวัติศาสตร์และธรรมเนียมของแต่ละสถาบันเท่านั้น

เปรียบเทียบง่าย ๆ

• นิสิต = คำที่สืบทอดจากรากศัพท์บาลี หมายถึงผู้ที่อาศัยศึกษาอยู่กับครู

• นักศึกษา = คำไทยที่หมายถึงผู้แสวงหาความรู้

หากถามว่า "จุฬาฯ เป็นคนคิดคำว่า นิสิต หรือไม่?" คำตอบคือ "ไม่ใช่"

เพราะคำนี้มีอยู่ในภาษาบาลีและภาษาไทยมานานแล้ว แต่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยคือสถาบันที่ทำให้คำว่า "นิสิต" กลายเป็นคำเรียกผู้เรียนระดับมหาวิทยาลัยอย่างเป็นทางการ และมีอิทธิพลต่อการใช้ในวงการอุดมศึกษาไทย