งานบุญหลวง-ผีตาโขน-ด้านซ้าย

" งานบุญหลวง " และการละเล่นผีตาโขน เป็นประเพณีอันยิ่งใหญ่และเป็นเอกลักษณ์หนึ่งเดียวในโลกของอำเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย  โดยเป็นงานบุญใหญ่ที่ผสมผสานระหว่างงานบุญพระเวส (ฮีตสิบสอง) และงานบุญบั้งไฟเข้าด้วยกัน เพื่อเป็นการบูชาอารักษ์หลักเมืองและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ รวมถึงเป็นการละเล่นเพื่อความสนุกสนานและขอฝนให้ตกต้องตามฤดูกาล

โดยปกติงานบุญหลวงจะจัดขึ้นเป็นเวลา 3 วัน ในช่วง. ปลายเดือนมิถุนายนถึงต้นเดือนกรกฎาคม ของทุกปี (วันที่จัดงานจะถูกกำหนดโดย "เจ้าพ่อกวน" และ "เจ้าแม่นางเทียม" ผ่านพิธีเข้าทรงเพื่อหาฤกษ์ที่เหมาะสมในแต่ละปี)

            🎭 กิจกรรมสำคัญในทั้ง 3 วัน

วันแรก (วันรวม หรือ วันโฮม)

 เริ่มพิธีตั้งแต่เช้ามืด (ประมาณตี 4) ด้วย พิธีอัญเชิญพระอุปคุต จากบริเวณลำน้ำหมันมายังวัดโพนชัย

หลังจากนั้นในช่วงสาย จะมีกองทัพ "ผีตาโขน" ทั้งผีตาโขนใหญ่และผีตาโขนเล็ก ออกมาเต้นรำ หยอกล้อผู้คน และร่วมสนุกสนานกันทั่วเมืองด่านซ้าย

วันที่สอง (วันแห่พระเวสสันดร)

พิธีเปิดแห่ขบวนขบวนแห่เจ้าพ่อกวน เจ้าแม่นางเทียม และ ขบวนแห่พระเวสสันดรเข้าเมือง

วันที่สาม

ผีตาโขนทั้งหมดจะมารวมตัวกันในขบวนนี้อย่างอลังการ ช่วงเย็นจะมีพิธีแห่พระพุทธรูป และ พิธีทิ้งหน้ากากผีตาโขน ลงสู่แม่น้ำหมัน (ตามความเชื่อว่าเป็นการลอยเคราะห์ลอยโศก) จากนั้นจะมีการจุดบั้งไฟเพื่อขอฝน

ชาวบ้านจะมารวมตัวกันที่วัดโพนชัยเพื่อ ฟังเทศน์มหาชาติ 13 กัณฑ์ ซึ่งเป็นพิธีที่สงบเสงี่ยมและได้บุญใหญ่ ถือเป็นอันเสร็จสิ้นพิธีบุญหลวง

เอกลักษณ์ของหน้ากากผีตาโขนเกิดจากภูมิปัญญาท้องถิ่นที่นำวัสดุธรรมชาติมาประดิษฐ์:

ส่วนหัว:  ทำจาก  "หวดนึ่งข้าวเหนียว" นำมาหักพับขึ้นรูปเป็นหมวก

ส่วนใบหน้า:  ทำจาก "โคนก้านมะพร้าว" ถากเป็นรูปหน้า ถาะช่องตา และตกแต่งจมูกให้ยาวโค้งงอ

การตกแต่ง:  แต้มสีสันลวดลายไทยที่อ่อนช้อยและดุดันอย่างสวยงาม

 ชุดแต่งกาย:  ทำจากเศษผ้าหลากสีมาเย็บต่อกัน และแขวน "หมากกะแหล่ง"  (กระดิ่งผูกคอควาย) หรือกระดิ่งไว้ที่เอวเพื่อให้เกิดเสียงดังเวลาขยับตัว