เมื่อพ่อแม่มองเห็นแต่ตัวเอง ลูกควรรับมืออย่างไรกับผู้ให้กำเนิดที่ไม่เคยรับฟังความรู้สึกของใคร

หลายคนเติบโตมาพร้อมความเชื่อว่า พ่อแม่รักลูกเสมอ

และโดยส่วนใหญ่ก็เป็นเช่นนั้นจริง

แต่ในโลกความเป็นจริง มีลูกจำนวนไม่น้อยที่เติบโตมาพร้อมความรู้สึกแปลกประหลาดบางอย่าง

พวกเขารู้สึกว่าตัวเองไม่เคยถูกมองเห็นจริง ๆ

ไม่เคยได้รับการรับฟังจริง ๆ

และไม่ว่าจะพยายามมากแค่ไหน ก็ยังรู้สึกว่าตัวเองมีคุณค่าได้ก็ต่อเมื่อทำให้พ่อแม่พอใจเท่านั้น

นักจิตวิทยาเรียกพฤติกรรมลักษณะนี้ว่า Narcissistic Parenting

หรือการเลี้ยงดูโดยพ่อแม่ที่มีลักษณะหลงตัวเองสูง

คำว่า Narcissist ไม่ได้หมายถึงคนที่ชอบถ่ายเซลฟีหรือมั่นใจในตัวเองเฉย ๆ

แต่หมายถึงคนที่ให้ความสำคัญกับความต้องการ ภาพลักษณ์ และความรู้สึกของตัวเองเป็นศูนย์กลางจนกระทบคนรอบข้าง

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ซับซ้อนคือ พ่อแม่ลักษณะนี้ไม่ได้ดูเป็นคนเลวเสมอไป

หลายคนดูเป็นพ่อแม่ที่ประสบความสำเร็จ

มีเสน่ห์

พูดเก่ง

ได้รับการยอมรับจากคนภายนอก

จนคนอื่นอาจไม่เชื่อเลยว่าลูกกำลังทุกข์อยู่

แล้วลูกของพ่อแม่แบบนี้มักเจออะไรบ้าง

หนึ่งในสัญญาณที่พบได้บ่อยคือ ทุกเรื่องต้องกลับไปเกี่ยวกับพ่อแม่เสมอ

ลูกเล่าปัญหาของตัวเอง

สุดท้ายกลายเป็นเรื่องของพ่อแม่

ลูกเสียใจ

พ่อแม่กลับพูดถึงความรู้สึกของตัวเองแทน

ลูกประสบความสำเร็จ

ความสำเร็จนั้นก็ถูกมองว่าเป็นผลงานของพ่อแม่

หลายคนจึงเติบโตมาพร้อมความรู้สึกว่า ตัวเองไม่มีพื้นที่ทางอารมณ์

ความรู้สึกของตัวเองไม่สำคัญ

ความต้องการของตัวเองไม่สำคัญ

สิ่งสำคัญที่สุดคือการทำให้คนอื่นพอใจ

อีกเรื่องที่พบได้บ่อยคือ การควบคุมผ่านความรู้สึกผิด

แทนที่จะพูดตรง ๆ

พ่อแม่อาจใช้ประโยคอย่าง

เลี้ยงมาขนาดนี้ยังจะทำแบบนี้อีกเหรอ

แม่เสียใจมากนะ

ถ้ารักพ่อจริงก็คงไม่ทำแบบนี้

จนลูกเริ่มรู้สึกว่าการมีขอบเขตของตัวเองคือเรื่องผิด

ตรงนี้หลายคนอาจสงสัยว่า แล้วพ่อแม่รักลูกไหม

คำตอบคือ หลายครั้งพวกเขารัก

แต่เป็นความรักที่ปะปนกับความต้องการทางอารมณ์ของตัวเอง

ลูกจึงถูกมองเป็นส่วนขยายของตัวตนพ่อแม่

มากกว่าจะถูกมองเป็นมนุษย์อีกคนที่มีความคิดและความต้องการของตัวเอง

ผลกระทบในระยะยาวอาจติดตัวไปจนถึงวัยผู้ใหญ่

หลายคนกลายเป็นคนที่ไม่กล้าปฏิเสธ

ขอโทษตลอดเวลา

กลัวทำให้คนอื่นไม่พอใจ

รู้สึกผิดง่ายผิดปกติ

หรือเลือกคู่รักที่มีลักษณะควบคุมและเห็นแก่ตัวคล้ายกับที่คุ้นเคยมาตั้งแต่เด็ก

ข่าวดีคือ การเข้าใจปัญหาไม่ใช่การโทษพ่อแม่

แต่เป็นการมองเห็นความจริงของสิ่งที่เกิดขึ้น

เมื่อเราเข้าใจรูปแบบความสัมพันธ์ที่เติบโตมาด้วย

เราจะเริ่มแยกได้ว่าอะไรคือความรับผิดชอบของเรา และอะไรไม่ใช่

สิ่งสำคัญที่สุดในการรับมือคือการสร้างขอบเขต

เรียนรู้ว่าความรู้สึกของตัวเองมีคุณค่า

การปฏิเสธไม่ใช่ความอกตัญญู

การดูแลตัวเองไม่ใช่ความเห็นแก่ตัว

และเราไม่จำเป็นต้องรับผิดชอบต่ออารมณ์ของคนอื่นตลอดเวลา

ดังนั้นเมื่อพูดถึง Narcissistic Parent

ประเด็นสำคัญอาจไม่ใช่ว่าพ่อแม่เป็นคนเลวหรือไม่

แต่คือการตระหนักว่า เด็กทุกคนควรได้รับการมองเห็น รับฟัง และได้รับความรักในฐานะตัวของตัวเอง

ไม่ใช่เพียงในฐานะเครื่องมือสร้างความภูมิใจ หรือเป็นตัวละครประกอบในเรื่องราวชีวิตของคนอื่น

และบางครั้ง การเอาตัวรอดจากพ่อแม่ที่มองเห็นแต่ตัวเอง อาจเริ่มต้นจากการกลับมามองเห็นคุณค่าของตัวเองอีกครั้งเป็นครั้งแรกในชีวิต