เฮอริเคน ไต้ฝุ่น และไซโคลนต่างกันตรงไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาเห็นข่าวต่างประเทศ หลายคนอาจสงสัยว่าทำไมพายุหมุนลูกมหึมาที่มีตาพายุเหมือนกัน บางครั้งถูกเรียกว่า “เฮอริเคน” บางครั้งเป็น “ไต้ฝุ่น” หรือ “ไซโคลน” ฟังเหมือนเป็นพายุคนละชนิด ทั้งที่ภาพจากดาวเทียมแทบแยกไม่ออก

คำตอบคือ ทั้งสามคำเป็นชื่อเรียกตามภูมิภาคของพายุหมุนเขตร้อนชนิดเดียวกัน ไม่ได้บอกว่าพายุมีโครงสร้างต่างกัน พายุแบบนี้ก่อตัวเหนือทะเลอุ่น มีศูนย์กลางความกดอากาศต่ำ ลมหมุนจัด เมฆฝนพาดเป็นเกลียว และอาจมี “ตาพายุ” ที่อากาศค่อนข้างสงบอยู่กลางระบบ

ต่างกันที่ลุ่มน้ำทะเล

องค์การอุตุนิยมวิทยาโลกอธิบายว่า คำเรียกเปลี่ยนไปตามบริเวณที่พายุเกิดหรือถูกติดตาม ไม่ใช่เปลี่ยนตามหน้าตาของพายุ

เฮอริเคน (Hurricane) ใช้ในทะเลแคริบเบียน อ่าวเม็กซิโก มหาสมุทรแอตแลนติกเหนือ และแปซิฟิกเหนือด้านตะวันออกหรือกลาง

ไต้ฝุ่น (Typhoon) ใช้ในแปซิฟิกเหนือด้านตะวันตก ซึ่งครอบคลุมบริเวณใกล้ฟิลิปปินส์ ญี่ปุ่น จีน และทะเลจีนใต้ นี่คือคำที่คนไทยได้ยินบ่อย เพราะพายุในแถบนี้อาจส่งผลต่อเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ไซโคลน (Cyclone) มักใช้กับพายุในมหาสมุทรอินเดีย เช่น อ่าวเบงกอลและทะเลอาหรับ ส่วนบางหน่วยงานใช้คำนี้กับแปซิฟิกใต้ด้วย พื้นที่อื่นยังมีชื่อเฉพาะเพิ่มอีก เช่น “พายุหมุนเขตร้อนกำลังแรง”

ไม่ใช่พายุทุกลูกจะได้สามชื่อนี้ทันที

มีจุดที่ควรแยกให้ออก: “พายุหมุนเขตร้อน” เป็นคำรวมทางวิทยาศาสตร์ แต่ชื่อเฮอริเคน ไต้ฝุ่น หรือไซโคลนในระบบเตือนภัยมักใช้เมื่อพายุแรงถึงเกณฑ์ของภูมิภาคนั้น องค์การอุตุนิยมวิทยาโลกระบุเกณฑ์เปรียบเทียบที่ลมคงที่มากกว่า 116 กิโลเมตรต่อชั่วโมง หรือ 63 นอต สำหรับระดับเฮอริเคนหรือไต้ฝุ่น

ถ้ายังอ่อนกว่า พายุอาจถูกเรียกว่า “ดีเปรสชัน” หรือ “พายุโซนร้อน” ก่อน ดังนั้นชื่อที่เห็นในข่าวไม่ได้บอกเพียงตำแหน่ง แต่ยังสะท้อนระดับความรุนแรงตามเกณฑ์เตือนภัยด้วย

อีกเรื่องที่มักเข้าใจคลาดเคลื่อนคือ พายุไม่ได้แปลงร่างจากไต้ฝุ่นเป็นเฮอริเคนเพราะเปลี่ยนชื่อเอง หากมันเคลื่อนข้ามเขตมหาสมุทร หน่วยงานพยากรณ์จะติดตามตามกติกาของลุ่มน้ำและสถานะของระบบพายุอย่างต่อเนื่อง

สรุปให้จำง่าย: ดูแผนที่ก่อนดูชื่อ แอตแลนติกและแปซิฟิกตะวันออกมักเรียกเฮอริเคน แปซิฟิกตะวันตกเรียกไต้ฝุ่น มหาสมุทรอินเดียมักเรียกไซโคลน ทั้งหมดคือญาติในกลุ่มพายุหมุนเขตร้อนที่ใช้พลังงานจากทะเลอุ่นเหมือนกัน สิ่งที่ควรให้ความสำคัญจึงไม่ใช่ชื่อเรียก แต่เป็นเส้นทาง ลม ฝน คลื่นพายุซัดฝั่ง และประกาศเตือนภัยของพื้นที่นั้น