ทำไมคนอีสานเรียกสีฟ้าและสีน้ำเงินว่า “สีเขียว”?

หลายคนที่เคยพูดคุยกับชาวอีสานอาจเคยสงสัยว่า ทำไมเวลาพูดถึงเสื้อสีฟ้าหรือรถสีน้ำเงิน บางคนกลับเรียกว่า “สีเขียว” ทั้งที่มองอย่างไรก็ไม่ใช่สีเขียวตามความเข้าใจของคนไทยภาคกลาง

ความจริงแล้ว เรื่องนี้ไม่ใช่การเรียกสีผิด แต่เป็นร่องรอยทางภาษาและวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจากอดีต

ภาษาในอดีตไม่ได้แบ่งสีละเอียดเหมือนปัจจุบัน

ในปัจจุบัน ภาษาไทยมาตรฐานแบ่งสีออกเป็นหลายกลุ่มอย่างชัดเจน เช่น สีเขียว สีฟ้า และสีน้ำเงิน แต่ในอดีต ภาษาไทหลายกลุ่ม รวมถึงภาษาอีสานและภาษาลาว ยังไม่ได้แยกสีเหล่านี้ออกจากกันอย่างชัดเจน

คำว่า “เขียว” ในอดีตจึงมีขอบเขตกว้างกว่าในปัจจุบัน ครอบคลุมตั้งแต่สีเขียว สีฟ้า ไปจนถึงสีน้ำเงินบางเฉด ทำให้คนรุ่นก่อนยังคงใช้คำว่า “เขียว” เรียกสีที่คนภาคกลางมองว่าเป็นสีฟ้าหรือน้ำเงิน

ร่องรอยของภาษาไท-ลาวดั้งเดิม

ภาษาอีสานมีรากฐานใกล้เคียงกับภาษาลาว ซึ่งมีระบบการเรียกสีที่แตกต่างจากภาษาไทยมาตรฐาน การใช้คำว่า “เขียว” กับสีฟ้าหรือสีน้ำเงินจึงเป็นมรดกทางภาษาที่ส่งต่อกันมาหลายชั่วอายุคน

ตัวอย่างที่อาจพบได้ เช่น

- เสื้อสีน้ำเงิน ถูกเรียกว่า “เสื้อสีเขียว”

- รถสีฟ้า ถูกเรียกว่า “รถสีเขียว”

- ผ้าสีคราม ถูกจัดอยู่ในกลุ่มสีเขียว "ผ้าดางเขียว"

สำหรับคนในท้องถิ่น การเรียกเช่นนี้ถือเป็นเรื่องปกติและเข้าใจกันได้ดี ไม่ได้มีแค่คนอีสาน

เรื่องนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในภาคอีสานเท่านั้น หลายภาษาทั่วโลกก็เคยมีลักษณะคล้ายกัน

ตัวอย่างเช่น ภาษาญี่ปุ่นโบราณใช้คำว่า “อาโอะ” (Ao) เรียกทั้งสีเขียวและสีน้ำเงิน ขณะที่ภาษาเวียดนามดั้งเดิมก็เคยใช้คำเดียวกันสำหรับสีทั้งสองกลุ่ม

นักภาษาศาสตร์มองว่า การแยกคำเรียกสีเป็นขั้นตอนหนึ่งของพัฒนาการทางภาษา ซึ่งแต่ละสังคมพัฒนาไม่พร้อมกัน

สีคราม ตัวเชื่อมระหว่างเขียวกับน้ำเงิน

ในวัฒนธรรมอีสาน “คราม” เป็นสีที่มีความสำคัญอย่างมาก เนื่องจากเป็นสีย้อมผ้าพื้นเมืองที่ใช้กันมายาวนาน

สีครามอยู่กึ่งกลางระหว่างสีน้ำเงินและสีม่วง ทำให้เส้นแบ่งระหว่างสีเขียวกับสีน้ำเงินในความรับรู้ของคนโบราณไม่ชัดเจนเหมือนปัจจุบัน จึงยิ่งส่งผลให้คำว่า “เขียว” มีความหมายกว้างกว่าเดิม

การที่คนอีสานเรียกสีฟ้าหรือสีน้ำเงินว่า “สีเขียว” ไม่ใช่การมองสีผิดหรือเรียกผิด แต่เป็นผลมาจากประวัติศาสตร์ทางภาษาและวัฒนธรรมที่สืบทอดมาจากภาษาไท-ลาวดั้งเดิม

ดังนั้น หากวันหนึ่งมีคนอีสานบอกว่า “รถคันนั้นสีเขียว” แล้วคุณหันไปเห็นรถสีน้ำเงิน ก็อย่าเพิ่งแปลกใจ เพราะนั่นคือเสน่ห์อย่างหนึ่งของภาษาและวัฒนธรรมท้องถิ่นที่ยังคงมีชีวิตอยู่จนถึงทุกวันนี้