พระสงฆ์กลุ่มหนึ่งไม่พูดกันทั้งพรรษา แล้วเกิดอะไรขึ้นเมื่อออกพรรษา?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

วันออกพรรษาเป็นวันที่พระสงฆ์สิ้นสุดการจำพรรษา และในพระวินัยยังมีขั้นตอนที่เรียกว่า “ปวารณา” ให้ภิกษุในสงฆ์เปิดโอกาสให้กันกล่าวตักเตือนเรื่องการประพฤติตนตามกรอบพระวินัย เรื่องนี้อยู่ในมหาวรรค ปวารณาขันธกะ (Kd 4) และเป็นระเบียบของพระสงฆ์หลังจำพรรษา ไม่ใช่พิธีสารภาพบาปหรือกิจกรรมทั่วไปของฆราวาส

ตัวบทเล่าถึงภิกษุกลุ่มหนึ่งที่จำพรรษาในแคว้นโกศล พวกท่านอยากอยู่ร่วมกันอย่างพร้อมเพรียง จึงตกลงว่าจะไม่พูดคุยกันตลอดช่วงจำพรรษา ถึงอย่างนั้นก็ยังช่วยกันทำกิจวัตร คนที่กลับจากบิณฑบาตก่อนจะจัดที่นั่งและเตรียมน้ำไว้ ส่วนคนที่กลับทีหลังเก็บกวาดและเติมภาชนะที่ว่าง หากต้องขอแรงก็ใช้มือส่งสัญญาณ แต่จะไม่พูดกัน

เมื่อพบพระพุทธเจ้าหลังออกพรรษาและเล่าเรื่องนี้ให้ฟัง พระองค์ทรงตำหนิการงดพูดเช่นนั้น พร้อมเปรียบกับการใช้ชีวิตแบบสัตว์ที่ไม่สื่อสารกัน แล้วทรงอนุญาตให้ภิกษุปวารณาต่อกัน

การปวารณาไม่ได้หมายความว่าใครจะกล่าวหาใครเรื่องใดก็ได้ ผู้ปวารณาเปิดโอกาสให้ภิกษุอื่นบอกกล่าวจากสิ่งที่เห็น ได้ยิน หรือสงสัยว่ามีการประพฤติไม่เหมาะสม โดยขอให้พูดด้วยความเมตตา ส่วนผู้รับคำตักเตือนก็แสดงความพร้อมจะพิจารณาและแก้ไขเมื่อเห็นว่ามีเรื่องที่ควรแก้ ข้อความในพระวินัยจึงผูกการตักเตือนไว้กับการอยู่ร่วมกันของสงฆ์และการเคารพพระวินัย

พระวินัยกำหนดให้ภิกษุกล่าวปวารณาต่อสงฆ์สามครั้ง โดยพระเถระกล่าวก่อน แล้วภิกษุใหม่จึงกล่าวตามลำดับ ส่วนวันปวารณา ตัวบทระบุไว้เป็นวัน 14 ค่ำหรือ 15 ค่ำตามกรณี

ปวารณาจึงต่างจากการสารภาพบาปตรงที่ภิกษุไม่ได้ออกมาแจกแจงความผิดของตน แต่เปิดโอกาสให้หมู่สงฆ์ช่วยชี้ข้อที่ตนอาจมองไม่เห็นตามกรอบของพระวินัยเถรวาท พิธีนี้ทำให้การตักเตือนกันมีทั้งขอบเขตและเจตนาเพื่อแก้ไขการประพฤติในหมู่สงฆ์

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th