รู้ไหม? แผลเป็นที่ต้นแขนอาจเดาช่วงอายุของคนไทยได้

เคยสังเกตไหมว่า ผู้ใหญ่หลายคนมักมีรอยแผลเป็นกลม ๆ อยู่บริเวณต้นแขน บางคนเป็นหลุมเล็ก ๆ บางคนเป็นวงนูนคล้ายดอกไม้ หลายคนเข้าใจว่าเป็นแผลจากอุบัติเหตุในวัยเด็ก แต่ความจริงแล้ว รอยเหล่านี้อาจเป็น "รอยฝังฝี" ที่สามารถบอกช่วงอายุของเจ้าของรอยได้อย่างคร่าว ๆ

รอยฝังฝีคืออะไร?

รอยฝังฝีเกิดจากการปลูกฝี หรือการฉีดวัคซีนป้องกันโรคไข้ทรพิษ (Smallpox) ซึ่งเคยเป็นโรคร้ายแรงที่คร่าชีวิตผู้คนทั่วโลกมาแล้วหลายร้อยล้านคน

ในอดีต เด็กไทยจำนวนมากต้องได้รับการปลูกฝี ทำให้เกิดตุ่มอักเสบเล็ก ๆ ก่อนจะตกสะเก็ดและกลายเป็นแผลเป็นถาวรบนต้นแขน

ทำไมแผลเป็นถึงบอกอายุได้?

องค์การอนามัยโลก (WHO) ประกาศให้โรคไข้ทรพิษหมดไปจากโลกอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2523 (ค.ศ. 1980) หลังจากนั้นหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทย ได้ยกเลิกการปลูกฝี

ดังนั้น ผู้ที่มีรอยฝังฝีมักเป็นคนที่เกิดและเติบโตในช่วงก่อนการยุติโครงการปลูกฝีโดยทั่วไป

- หากมีรอยฝังฝีชัดเจน มักมีอายุตั้งแต่ 45 ปีขึ้นไป

- ผู้ที่อายุน้อยกว่านี้ส่วนใหญ่จะไม่มีรอยดังกล่าว

- คนรุ่นใหม่มักมีเพียงรอยวัคซีน BCG ป้องกันวัณโรคแทน

รอยฝังฝีกับรอย BCG ต่างกันอย่างไร?

รอยฝังฝี

- มักมีขนาดใหญ่กว่า

- เป็นวงกลมหรือคล้ายดอกไม้

- มีรอยบุ๋มหรือหลุมตรงกลาง

- พบมากในผู้สูงอายุ

รอย BCG

- มีขนาดเล็กกว่า

- เป็นจุดหรือวงเล็ก ๆ

- พบได้ในคนทุกช่วงวัยที่ได้รับวัคซีนป้องกันวัณโรค

แม้ว่ารอยฝังฝีจะช่วยบอกช่วงอายุได้คร่าว ๆ แต่ก็ไม่สามารถใช้ระบุอายุที่แน่นอนได้ เพราะบางคนอาจไม่มีรอยชัดเจน หรือมีแผลเป็นจากสาเหตุอื่นที่มีลักษณะคล้ายกัน

อย่างไรก็ตาม หากคุณพบรอยแผลเป็นวงกลมคล้ายดอกไม้บนต้นแขนของพ่อแม่ ปู่ย่า หรือตายาย ก็มีโอกาสสูงว่านั่นอาจเป็น "รอยฝังฝี" ซึ่งเป็นหลักฐานชิ้นเล็ก ๆ จากยุคที่มนุษยชาติกำลังต่อสู้กับหนึ่งในโรคระบาดที่ร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์โลก

รอยแผลเล็ก ๆ นี้ จึงไม่ใช่เพียงแค่แผลเป็น แต่เป็นหน้าประวัติศาสตร์ที่ยังคงอยู่บนร่างกายของคนรุ่นก่อนจนถึงทุกวันนี้