นักท่องเที่ยวต่างชาติลดไม่มาก แต่ทำไมธุรกิจเที่ยวไทยเริ่มกังวล

ตัวเลขนักท่องเที่ยวต่างชาติของไทยยังอยู่ในระดับสูง แต่การลดลงเล็กน้อยเมื่อเทียบกับปีก่อน อาจสะท้อนแรงกดดันที่ธุรกิจท่องเที่ยวต้องรับมือมากขึ้น

ตัวเลขนักท่องเที่ยวต่างชาติที่ลดลงเพียงไม่กี่เปอร์เซ็นต์ อาจดูเหมือนไม่ใช่เรื่องใหญ่สำหรับคนทั่วไป แต่สำหรับโรงแรม ร้านอาหาร บริษัททัวร์ ร้านขายของที่ระลึก และธุรกิจบริการในเมืองท่องเที่ยว นี่คือสัญญาณที่มองข้ามไม่ได้

ข้อมูลที่เผยแพร่โดยสื่อไทยอ้างอิงกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ระบุว่า ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึง 31 พฤษภาคม 2569 ไทยมีนักท่องเที่ยวต่างชาติสะสม 14,032,649 คน ลดลง 2.30% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน และสร้างรายได้ราว 679,274 ล้านบาท

ตัวเลขนี้ไม่ได้แปลว่า “ท่องเที่ยวไทยพัง” เพราะไทยยังมีนักท่องเที่ยวต่างชาติเข้ามาจำนวนมาก และตลาดหลักอย่างจีน มาเลเซีย อินเดีย รัสเซีย และเกาหลีใต้ ยังอยู่ในกลุ่มสำคัญของประเทศ

แต่ประเด็นที่น่าคิดคือ เมื่อการท่องเที่ยวเป็นหนึ่งในเครื่องยนต์ใหญ่ของเศรษฐกิจไทย การลดลงเพียงเล็กน้อยก็อาจกระทบรายได้ในหลายระดับ ตั้งแต่ธุรกิจรายใหญ่ไปจนถึงร้านเล็ก ๆ ที่พึ่งพาลูกค้าต่างชาติ

สิ่งที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่วิกฤตแบบเห็นภาพชัดเหมือนช่วงโควิด ไม่มีสนามบินปิด ไม่มีเมืองท่องเที่ยวร้าง แต่เป็นแรงกดดันแบบค่อยเป็นค่อยไป รายได้อาจลดลงทีละน้อย ค่าใช้จ่ายสูงขึ้น และการแข่งขันเพื่อดึงลูกค้ากลุ่มเดิมอาจรุนแรงขึ้น

หนึ่งในปัจจัยสำคัญคือการแข่งขันในภูมิภาคที่หนักขึ้น

หลังโควิด หลายประเทศในเอเชียกลับมาเร่งดึงนักท่องเที่ยวอย่างจริงจัง ทั้งญี่ปุ่น เกาหลีใต้ เวียดนาม มาเลเซีย และจีน ต่างมีจุดขายของตัวเองชัดขึ้น นักเดินทางจึงมีตัวเลือกมากกว่าเดิม

ในอดีต ไทยอาจได้เปรียบจากภาพจำเรื่องทะเล อาหาร วัฒนธรรม และค่าครองชีพที่เข้าถึงง่าย แต่วันนี้ข้อได้เปรียบเหล่านั้นไม่ได้การันตีว่าคนจะเลือกไทยเสมอไป

ต้นทุนการเที่ยวไทยก็เป็นอีกเรื่องที่ถูกพูดถึงมากขึ้น

เมื่อค่าที่พัก ค่าเดินทาง ค่าอาหาร และค่าบริการในเมืองท่องเที่ยวขยับขึ้น นักท่องเที่ยวบางกลุ่มอาจเริ่มเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านมากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มที่เดินทางด้วยงบจำกัด หรือกลุ่มที่วางแผนเที่ยวหลายประเทศในทริปเดียว

สำหรับผู้ประกอบการ นี่คือโจทย์ยาก เพราะการลดราคามากเกินไปอาจทำให้กำไรหาย แต่ถ้าราคาสูงเกินความคาดหวัง นักท่องเที่ยวก็มีสิทธิ์เปลี่ยนปลายทางได้ง่าย

ตลาดจีนยังเป็นตัวแปรที่ไทยต้องจับตา

จากข้อมูลช่วง 5 เดือนแรกของปี 2569 จีนยังเป็นตลาดอันดับหนึ่งของไทย โดยมีนักท่องเที่ยวสะสมมากกว่า 2.31 ล้านคน อย่างไรก็ตาม การฟื้นตัวของตลาดจีนไม่ได้หมายความว่าทุกพื้นที่หรือทุกธุรกิจจะได้รับประโยชน์เท่ากัน

พฤติกรรมการเดินทางเปลี่ยนไป นักท่องเที่ยวบางกลุ่มใช้จ่ายระมัดระวังขึ้น เลือกจุดหมายใหม่มากขึ้น หรือเดินทางด้วยรูปแบบที่ต่างจากเดิม ธุรกิจที่เคยพึ่งพาทัวร์กรุ๊ปจำนวนมากจึงต้องปรับตัวให้ทัน

ภาพลักษณ์ด้านความปลอดภัยและประสบการณ์เดินทางก็มีผลมากขึ้น

ข่าวอาชญากรรม การหลอกลวงนักท่องเที่ยว อุบัติเหตุ หรือคลิปไวรัลในโซเชียล อาจส่งผลต่อความเชื่อมั่นได้เร็วกว่ายุคก่อน เพราะนักเดินทางจำนวนมากหาข้อมูลจากรีวิว วิดีโอสั้น และโพสต์ของคนทั่วไปก่อนตัดสินใจจองทริป

กระทรวงการท่องเที่ยวฯ เองก็ระบุถึงมาตรการส่งเสริมภาพลักษณ์ด้านความปลอดภัย เช่น Trusted Thailand ซึ่งสะท้อนว่าเรื่องความเชื่อมั่นเป็นประเด็นที่ภาครัฐให้ความสำคัญ

อีกด้านหนึ่ง สภาพอากาศและสิ่งแวดล้อมเริ่มเป็นปัจจัยจริง

ฝุ่น PM2.5 คลื่นความร้อน น้ำท่วม หรือปัญหาสิ่งแวดล้อมในพื้นที่ท่องเที่ยว อาจไม่ได้ทำให้นักท่องเที่ยวเลิกมาไทยทันที แต่มีผลต่อการเลือกช่วงเวลา เมืองที่จะไป และระยะเวลาพัก โดยเฉพาะนักเดินทางระยะยาวจากยุโรปหรืออเมริกา

ในตลาดท่องเที่ยวปัจจุบัน ประสบการณ์ไม่ได้หมายถึงแค่ “สถานที่สวย” แต่รวมถึงอากาศ ความสะดวก ความปลอดภัย ความสะอาด และความรู้สึกคุ้มค่าตลอดทริป

ปัญหาของไทยจึงอาจไม่ใช่แค่จำนวนนักท่องเที่ยวลดลง

แต่คือคำถามว่า ไทยยังแข่งขันได้ดีพอหรือไม่ ในวันที่ทุกประเทศต่างอยากได้รายได้จากนักเดินทางเหมือนกัน

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานในเดือนพฤษภาคม 2569 ว่า เศรษฐกิจไทยไตรมาสแรกมีแนวโน้มชะลอจากอุปสงค์ในประเทศที่อ่อนลงและการท่องเที่ยวที่ชะลอตัว โดยมีข้อมูลว่านักท่องเที่ยวลดลง 1.8% ในเดือนกุมภาพันธ์ และลดลง 8.7% ในเดือนมีนาคม

นี่ทำให้การท่องเที่ยวไทยต้องคิดมากกว่าแค่การเพิ่มจำนวนคนเข้าเมือง แต่ต้องดูด้วยว่า นักท่องเที่ยวที่เข้ามาใช้จ่ายแค่ไหน กระจายรายได้ไปถึงธุรกิจท้องถิ่นหรือไม่ และประสบการณ์ที่ได้รับทำให้เขาอยากกลับมาอีกหรือเปล่า

โจทย์ของไทยในปีนี้จึงไม่ใช่การตื่นตระหนกกับตัวเลขติดลบเล็กน้อย แต่คือการอ่านสัญญาณให้ทัน

เพราะในวันที่นักท่องเที่ยวทั่วโลกมีตัวเลือกมากขึ้น ประเทศที่เคยเป็นจุดหมายยอดนิยมก็ต้องพิสูจน์ตัวเองใหม่อยู่เสมอ ไม่ใช่แค่ด้วยภาพโปรโมตสวย ๆ แต่ด้วยประสบการณ์จริงที่คุ้มค่า ปลอดภัย และทำให้คนอยากกลับมาอีกครั้ง

• นักท่องเที่ยวต่างชาติไทยช่วง 1 ม.ค.–31 พ.ค. 2569 อยู่ที่ 14.03 ล้านคน ลดลง 2.30% จากปีก่อน
• ตัวเลขลดไม่มาก แต่กระทบได้กว้าง เพราะธุรกิจท่องเที่ยวจำนวนมากพึ่งพารายได้จากต่างชาติ
• คู่แข่งในเอเชียกลับมาเร่งดึงนักท่องเที่ยว ทำให้ไทยต้องรักษาความคุ้มค่าและประสบการณ์ให้ชัดขึ้น
• ตลาดจีนยังสำคัญ แต่พฤติกรรมนักท่องเที่ยวเปลี่ยน ทำให้ผู้ประกอบการต้องปรับรูปแบบบริการ
• ประเด็นความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม ค่าใช้จ่าย และระบบเดินทาง เป็นปัจจัยที่นักท่องเที่ยวใช้ตัดสินใจมากขึ้น