อีกัวนาทะเลกาลาปาโกส กิ้งก่าชนิดเดียวที่ลงทะเลไปกินสาหร่าย

บนโขดหินภูเขาไฟของหมู่เกาะกาลาปาโกส มีอีกัวนาหน้าดุชนิดหนึ่งที่ไม่ได้แค่นอนอาบแดด แต่มันลงทะเลไปหากินสาหร่ายจริง ๆ

สัตว์ชนิดนี้คือ “อีกัวนาทะเลกาลาปาโกส” หรือ Galápagos marine iguana ชื่อวิทยาศาสตร์ Amblyrhynchus cristatus เป็นสัตว์เฉพาะถิ่นของหมู่เกาะกาลาปาโกส ประเทศเอกวาดอร์ และถือเป็นกิ้งก่าทะเลชนิดเดียวของโลกที่ปรับตัวให้หากินในทะเลได้

จุดที่ทำให้อีกัวนาทะเลน่าทึ่ง ไม่ใช่แค่หน้าตาคล้ายสัตว์ยุคดึกดำบรรพ์ แต่คือวิธีเอาชีวิตรอดในที่ที่ดูไม่น่าเหมาะกับสัตว์เลื้อยคลานเลย เพราะมันต้องใช้ชีวิตระหว่างแดดร้อนบนฝั่ง กับน้ำทะเลเย็นเฉียบที่มีสาหร่ายเป็นอาหารหลัก

อีกัวนาทะเลกินอะไร

อาหารหลักของมันคือสาหร่ายทะเลที่เกาะอยู่ตามโขดหิน บางตัวกินสาหร่ายตามแนวน้ำขึ้นน้ำลง ส่วนตัวผู้ขนาดใหญ่สามารถดำน้ำลงไปหาแหล่งสาหร่ายใต้น้ำได้ลึกกว่าอีกหลายตัว

รูปร่างของมันก็ถูกออกแบบมาเพื่อชีวิตแบบนี้โดยเฉพาะ หางแบนยาวช่วยพยุงตัวและว่ายน้ำได้ดี จมูกสั้นทู่ช่วยแทะสาหร่ายบนหิน กรงเล็บแข็งแรงช่วยเกาะโขดหินลื่น ๆ ไม่ให้โดนคลื่นซัดหลุดง่าย

ทำไมต้องนอนอาบแดดนาน ๆ

อีกัวนาทะเลเป็นสัตว์เลือดเย็น จึงควบคุมอุณหภูมิร่างกายเองแบบสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมไม่ได้ ก่อนลงน้ำมันมักนอนรับแดดบนหินสีเข้มเพื่อสะสมความร้อน

หลังขึ้นจากทะเลก็ต้องกลับมาอาบแดดอีกครั้ง เพราะน้ำทะเลเย็นทำให้ร่างกายเสียความร้อนเร็ว ถ้าอุณหภูมิต่ำเกินไป มันจะว่ายน้ำ เคลื่อนไหว และย่อยอาหารได้ไม่ดี

ภาพที่หลายคนเห็นอีกัวนาทะเลนอนนิ่ง ๆ รวมกลุ่มกันบนโขดหิน จึงไม่ใช่ความขี้เกียจ แต่เป็นส่วนหนึ่งของการเอาตัวรอด

ทำไมมันถึง “จามเกลือ”

เมื่อกินสาหร่ายทะเล อีกัวนาทะเลก็ได้รับเกลือเข้าไปมากกว่าสัตว์บกทั่วไป ร่างกายของมันจึงมีต่อมขับเกลือบริเวณจมูก ทำหน้าที่กำจัดเกลือส่วนเกินออกมา

เวลามันพ่นเกลือออกจากจมูกจะดูคล้ายการจาม บางตัวจึงมีคราบขาว ๆ เกาะอยู่บนหัวหรือรอบจมูก นั่นคือเกลือที่ถูกขับออกมา ไม่ใช่เชื้อรา และไม่ใช่คราบสกปรกธรรมดา

หน้าดุ แต่ไม่ใช่นักล่า

ถึงหน้าตาจะดูเหมือนสัตว์ประหลาดตัวเล็ก ๆ แต่อีกัวนาทะเลไม่ใช่นักล่าดุร้าย อาหารหลักของมันคือสาหร่าย และโดยทั่วไปไม่ได้เป็นอันตรายต่อคน

สิ่งที่ควรระวังมากกว่าคือการไปรบกวนมัน โดยเฉพาะพื้นที่ท่องเที่ยวในกาลาปาโกส เพราะสัตว์ชนิดนี้ต้องใช้พลังงานมากในการอุ่นตัว หาอาหาร และหลบภัย การเข้าใกล้เกินไปอาจทำให้มันเครียดหรือเสียจังหวะพฤติกรรมตามธรรมชาติ

สถานะอนุรักษ์ยังน่าห่วง

แม้อีกัวนาทะเลจะยังพบได้ตามชายฝั่งหินหลายแห่งของกาลาปาโกส แต่สถานะในบัญชี IUCN อยู่ในกลุ่ม Vulnerable หรือมีแนวโน้มเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

ภัยคุกคามสำคัญมาจากหลายด้าน เช่น ความผันผวนของอาหารในช่วง El Niño สัตว์ต่างถิ่นอย่างแมว สุนัข และหนู รวมถึงผลกระทบจากมนุษย์ ไมโครพลาสติก และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

ความพิเศษของอีกัวนาทะเลจึงไม่ได้อยู่แค่ความแปลก แต่ยังสะท้อนให้เห็นว่าธรรมชาติสามารถปรับตัวได้ไกลแค่ไหน และในขณะเดียวกันก็เปราะบางมากแค่ไหนเมื่อสิ่งแวดล้อมเปลี่ยนเร็วเกินไป

ถ้าเห็นภาพอีกัวนาตัวดำ ๆ นอนเรียงกันบนโขดหินกาลาปาโกส อย่าเพิ่งมองว่ามันเป็นสัตว์หน้าตาประหลาดอย่างเดียว เพราะนี่คือหนึ่งในตัวอย่างการปรับตัวที่โดดเด่นที่สุดของสัตว์เลื้อยคลานบนโลก