ทำไมเชียงใหม่ถูกมองเป็นจังหวัดแพทย์เด่นที่สุดนอกกรุงเทพฯ

ถ้าพูดถึงจังหวัดที่มีแพทย์และระบบโรงพยาบาลใหญ่เด่นที่สุดนอกกรุงเทพฯ ชื่อ “เชียงใหม่” มักถูกยกขึ้นมาก่อน เพราะไม่ได้มีแค่โรงพยาบาลขนาดใหญ่ แต่มีทั้งโรงเรียนแพทย์ โรงพยาบาลศูนย์ และบริการเฉพาะทางที่รองรับคนทั้งภาคเหนือ

ข้อมูลสัดส่วนบุคลากรทางการแพทย์ปี 2567 ในระบบบัญชีข้อมูลภาครัฐ ระบุว่า จังหวัดเชียงใหม่มี “นายแพทย์” 11.8558 คนต่อประชากร 10,000 คน ซึ่งเป็นตัวเลขที่สะท้อนว่าเชียงใหม่มีความหนาแน่นของแพทย์ค่อนข้างโดดเด่นเมื่อเทียบกับหลายจังหวัดนอกพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล

เหตุผลสำคัญอยู่ที่เชียงใหม่เป็นเมืองศูนย์กลางการแพทย์ของภาคเหนือมานาน มีโรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ หรือโรงพยาบาลสวนดอก อยู่ในสังกัดคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งเป็นหนึ่งในฐานใหญ่ของการรักษา การเรียนการสอน และแพทย์เฉพาะทางในภูมิภาค

อีกจุดที่ทำให้เชียงใหม่ต่างจากจังหวัดทั่วไปคือ มีโรงพยาบาลนครพิงค์ ซึ่งเป็นโรงพยาบาลศูนย์ สังกัดกระทรวงสาธารณสุข และเป็นสถานพยาบาลหลักอีกแห่งของจังหวัดเชียงใหม่ เมืองนี้จึงไม่ได้พึ่งโรงพยาบาลใหญ่เพียงแห่งเดียว แต่มีโครงข่ายบริการหลายระดับ ทั้งโรงพยาบาลมหาวิทยาลัย โรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลรัฐ และโรงพยาบาลเอกชน

แต่ตัวเลขแพทย์เยอะ ไม่ได้แปลว่าไปโรงพยาบาลแล้วจะรอไม่นานเสมอไป เพราะคิวตรวจ จำนวนผู้ป่วย สิทธิรักษา แผนกเฉพาะทาง และระบบนัดหมายยังมีผลมาก โดยเฉพาะโรงพยาบาลใหญ่ที่รับผู้ป่วยส่งต่อจากจังหวัดใกล้เคียงด้วย

ถ้าจะดูว่าเมืองไหนเหมาะกับการอยู่อาศัยหรือดูแลสุขภาพระยะยาว จึงไม่ควรมองแค่จำนวนแพทย์อย่างเดียว ควรดู 4 เรื่องนี้คู่กัน

• มีโรงพยาบาลใหญ่หรือโรงพยาบาลศูนย์หรือไม่
• มีคณะแพทยศาสตร์หรือโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยหรือไม่
• มีแพทย์เฉพาะทางและระบบส่งต่อครอบคลุมแค่ไหน
• เดินทางไปโรงพยาบาลสะดวกจริงหรือไม่ในชีวิตประจำวัน

เมื่อดูจากมุมนี้ เชียงใหม่จึงไม่ได้เด่นเพราะเป็นเมืองใหญ่หรือเมืองท่องเที่ยวเท่านั้น แต่เป็นจังหวัดที่มีโครงสร้างการแพทย์ค่อนข้างครบในระดับภูมิภาค เหมาะกับทั้งคนในพื้นที่ คนต่างจังหวัดที่ต้องรักษาต่อเนื่อง และครอบครัวที่ให้ความสำคัญกับโรงพยาบาลใหญ่ใกล้บ้าน

จังหวัดอื่นที่มักถูกพูดถึงในฐานะเมืองการแพทย์ของภูมิภาคก็มี เช่น สงขลาในภาคใต้ ขอนแก่นในภาคอีสาน และชลบุรีในภาคตะวันออก เพราะเป็นจังหวัดใหญ่ มีโรงพยาบาลหลักของภูมิภาค และมีบทบาทรองรับผู้ป่วยจากพื้นที่รอบข้าง

สรุปแล้ว ถ้าไม่นับกรุงเทพฯ และปริมณฑล เชียงใหม่เป็นหนึ่งในจังหวัดที่ภาพของ “เมืองแพทย์” ชัดมากที่สุดของไทย จุดแข็งไม่ได้อยู่ที่ตัวเลขแพทย์เพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การรวมกันของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัย โรงพยาบาลศูนย์ แพทย์เฉพาะทาง และบทบาทศูนย์กลางของภาคเหนือ