รถไฟสายแรกของไทยวิ่งจากไหนไปไหน? ย้อนเส้นทางกรุงเทพฯ–ปากน้ำ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

รถไฟสายปากน้ำคือรถไฟสายแรกที่เปิดเดินรถในไทย เชื่อม สถานีหัวลำโพงในกรุงเทพฯ กับเมืองปากน้ำ จังหวัดสมุทรปราการ ระยะทาง 21 กิโลเมตร เปิดเดินรถวันที่ 11 เมษายน พ.ศ. 2436 ในสมัยรัชกาลที่ 5

เส้นทางเริ่มจากสถานีหัวลำโพงเดิมบริเวณริมคลองหัวลำโพง ตัดกับคลองผดุงกรุงเกษม แล้วมุ่งไปทางตะวันออกเฉียงใต้จนถึงปากน้ำ The Cloud ระบุว่ารถไฟผ่านสามย่าน ศาลาแดง คลองเตย และบ้านกล้วย ก่อนถึงปากน้ำ ปัจจุบันชื่อ “หัวลำโพง” ทำให้หลายคนนึกถึงสถานีกรุงเทพอาคารใหญ่ที่เราคุ้นตา แต่สถานีต้นทางของรถไฟสายปากน้ำกับสถานีรถไฟหลวงเป็นคนละแห่งกัน

สายปากน้ำสร้างและเดินรถโดยบริษัทเอกชนชาวเดนมาร์กที่ได้รับสัมปทาน 50 ปี The Cloud ระบุว่าช่วงแรกใช้หัวรถจักรไอน้ำลากขบวนโดยสารและขนสินค้าเล็กน้อย ส่วนศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอเมืองสมุทรปราการบันทึกว่าเมืองขยายตัวและเกิดชุมชนใหม่ใกล้สถานีตามแนวทางรถไฟ

แล้วทำไมวันสถาปนากิจการรถไฟของไทยจึงอยู่ที่ 26 มีนาคม? เพราะการรถไฟแห่งประเทศไทยนับจุดเริ่มต้นของ รถไฟหลวงสายแรก ต่างหาก ประวัติที่เผยแพร่ผ่านศูนย์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระบุว่า พิธีเปิดรถไฟหลวงช่วงกรุงเทพฯ–อยุธยาจัดวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2439 ระยะทาง 71 กิโลเมตร และเปิดให้ประชาชนเดินทางวันที่ 28 มีนาคมปีเดียวกัน

ถ้าเจอปี 2436 กับ 2439 ในประวัติรถไฟ ทั้งคู่ถูกต้องเมื่อพูดถึงคนละอย่าง: ปีแรกคือสายปากน้ำของเอกชนที่เปิดเดินรถก่อน ส่วนปีหลังคือช่วงแรกของรถไฟหลวงที่รัฐบาลสร้างและดูแล

รถไฟสายปากน้ำเปลี่ยนเป็นรถรางไฟฟ้าใน พ.ศ. 2469 และยุติเดินรถวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2503 แนวทางเดิมบางช่วงถูกถนนเข้ามาแทนที่ ศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอเมืองสมุทรปราการระบุว่าถนนริมทางรถไฟเก่าแถบคลองเตย บางจาก และบางนาอยู่บนแนวเส้นทางเดิม เรื่องของรถไฟสายนี้จึงยังซ่อนอยู่ในชื่อถนนและชุมชนที่โตขึ้นตามทางรถไฟ

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th