ทำไมปลากระป๋องยังเป็นอาหารกระป๋องยอดฮิตของคนทั่วโลก

ปลากระป๋องอยู่ในตู้กับข้าวของหลายบ้านมานานจนแทบไม่มีใครนับปีแล้ว

บางบ้านซื้อไว้เผื่อวันฝนตก บางบ้านเปิดกินตอนเงินใกล้หมดเดือน บางบ้านใช้ทำยำปลากระป๋องรสจัด ๆ กินกับข้าวสวยร้อน ๆ แค่นั้นก็จบหนึ่งมื้อแบบไม่ต้องคิดมาก

แต่ถ้าถามว่า “อาหารกระป๋องที่ขายดีที่สุดตลอดกาล” คืออะไร คำตอบไม่ได้ง่ายถึงขั้นชี้ไปที่สินค้าชนิดเดียวแล้วจบ เพราะตลาดอาหารกระป๋องทั่วโลกมีทั้งทูน่า ซาร์ดีน ซุปกระป๋อง ถั่วกระป๋อง เนื้อกระป๋อง และอาหารพร้อมกินอีกหลายแบบที่ขายดีคนละตลาด

ถึงอย่างนั้น ปลากระป๋อง โดยเฉพาะกลุ่มปลาซาร์ดีน ปลาแมกเคอเรล และทูน่ากระป๋อง ก็ยังเป็นหนึ่งในอาหารกระป๋องที่ยืนระยะได้ยาวที่สุด

เหตุผลแรกไม่ซับซ้อนเลย เปิดง่าย กินง่าย เก็บได้นาน

ข้อมูลด้านความปลอดภัยอาหารของ USDA ระบุว่า อาหารกระป๋องที่เก็บในสภาพเหมาะสมและกระป๋องไม่บุบ ไม่บวม ไม่ขึ้นสนิม สามารถอยู่ได้นานหลายปี ส่วนอาหารกระป๋องกรดต่ำ เช่น เนื้อ ปลา และผัก มักอยู่ในช่วงคุณภาพประมาณ 2-5 ปี ขึ้นอยู่กับชนิดอาหารและการเก็บรักษา เรื่องนี้ทำให้ปลากระป๋องไม่ใช่แค่อาหารประหยัด แต่ยังเป็นของติดบ้านเวลาฉุกเฉินด้วย

อีกจุดที่ทำให้ปลากระป๋องไม่เคยหายไปจากตลาด คือมันเข้ากับอาหารท้องถิ่นได้ง่ายมาก

ในไทย ปลากระป๋องไม่ได้ถูกมองเป็นแค่อาหารสำรอง แต่กลายเป็นวัตถุดิบประจำครัวไปแล้ว ยำปลากระป๋อง ต้มยำปลากระป๋อง ไข่เจียวกินคู่ปลากระป๋อง หรือเอาไปใส่มาม่า เป็นเมนูที่หลายคนรู้จักดีตั้งแต่เด็ก ราคาจับต้องได้ และไม่ต้องมีทักษะทำอาหารมาก แค่เปิดกระป๋องก็ไปต่อได้ทันที

ตลาดโลกเองก็คล้ายกัน เพียงแต่ชนิดปลาที่นิยมอาจต่างกันไป

รายงานของ FAO เคยอธิบายว่าอุตสาหกรรมทูน่ากระป๋องสมัยใหม่เริ่มเด่นขึ้นในแคลิฟอร์เนียราวปี 1903 หลังโรงงานบางแห่งเจอปัญหาวัตถุดิบซาร์ดีนลดลง จึงหันมาทำทูน่ากระป๋องมากขึ้น จากสินค้าที่เคยเป็นของเฉพาะกลุ่ม ทูน่ากระป๋องค่อย ๆ กลายเป็นสินค้าสากล วางอยู่บนชั้นซูเปอร์มาร์เก็ตตั้งแต่สหรัฐฯ ยุโรป ไปจนถึงเอเชีย

ส่วนซาร์ดีนในซอสมะเขือเทศก็มีเส้นทางของตัวเอง โดยเฉพาะในประเทศที่คุ้นกับรสจัด เปรี้ยว หวาน เค็ม และต้องการอาหารโปรตีนราคาไม่แรง

ในไทย อุตสาหกรรมอาหารทะเลกระป๋องยังเกี่ยวพันกับการส่งออกด้วย รายงานของ Krungsri Research ระบุว่าไทยเป็นผู้เล่นสำคัญในกลุ่มอาหารทะเลแปรรูป โดยเฉพาะทูน่ากระป๋อง ซึ่งมีสัดส่วนสูงในกลุ่มปลากระป๋องและผลิตภัณฑ์ปลาพร้อมบริโภคของประเทศ ตัวเลขนี้ช่วยอธิบายได้ดีว่าทำไมสินค้ากลุ่มนี้ยังไม่หลุดจากตลาด แม้พฤติกรรมผู้บริโภคจะเปลี่ยนไปมากแล้ว

ที่น่าสนใจคือ ปลากระป๋องไม่ค่อยต้องพยายามทำตัวให้ทันสมัยมากนัก แต่มันก็ปรับตัวอยู่เรื่อย ๆ

จากเดิมที่คนคุ้นกับซอสมะเขือเทศอย่างเดียว ตอนนี้มีทั้งสูตรเผ็ด สูตรลดโซเดียม สูตรน้ำแร่ สูตรน้ำมันมะกอก หรือแพ็กเกจที่ดูสะอาดตาขึ้นสำหรับคนรุ่นใหม่ บางแบรนด์ขายภาพความสะดวก บางแบรนด์ขายเรื่องโปรตีน บางแบรนด์จับตลาดสุขภาพมากกว่าเดิม

แต่สุดท้าย จุดแข็งเดิมยังเหมือนเดิม

มันเป็นอาหารที่ไม่ต้องอธิบายเยอะ เปิดแล้วกินได้ อยู่ได้นาน ราคาไม่แรง และในวันที่คิดอะไรไม่ออก ปลากระป๋องหนึ่งกระป๋องก็ยังพอช่วยให้มื้ออาหารเดินต่อไปได้

นี่แหละเหตุผลที่ปลากระป๋องยังอยู่ได้ ทั้งในครัวบ้าน ๆ ร้านโชห่วย รถช่วยเหลือภัยพิบัติ และชั้นวางของซูเปอร์มาร์เก็ตแทบทุกประเทศ