สะพานสมมตอมรมารค อ่านว่าอะไร?

เดินผ่านแถวประตูผี ถนนบำรุงเมือง แล้วเจอชื่อ “สะพานสมมตอมรมารค” บนป้ายสะพาน หลายคนคงหยุดอ่านซ้ำอีกรอบ

ชื่อยาวก็จริง แต่คำอ่านไม่ได้ยากเท่าที่เห็น อ่านว่า “สะ-พาน-สม-มด-อะ-มอน-มาก” หรือพูดรวบตามธรรมชาติว่า “สมมด-อะมอน-มาก”

จุดที่ทำให้คนงงคือชื่อสะพานใช้คำแบบเก่าและไม่มีตัวช่วยอ่านมากนัก พอเห็นคำว่า “สมมตอมรมารค” ติดกันยาว ๆ ก็เลยเดาได้หลายทาง ทั้ง “สมมต-อมร-มารค” หรือ “สม-มต-อมร-มารค” แต่ชื่อที่ถูกต้องคือ “สะพานสมมตอมรมารค”

สะพานนี้ไม่ได้เป็นแค่ชื่อแปลกบนทางผ่าน แต่เป็นสะพานเก่าในย่านพระนคร ข้ามคลองโอ่งอ่าง บริเวณที่เรียกกันว่า “ประตูผี” บนถนนบำรุงเมือง แขวงสำราญราษฎร์ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

ประวัติของสะพานย้อนกลับไปถึงสมัยรัชกาลที่ 5 เดิมบริเวณนี้เคยมีสะพานเก่าที่ใช้โครงเหล็กและมีลักษณะเป็นสะพานเลื่อน ต่อมาเมื่อสะพานชำรุด และมีการตัดถนนบาตรขึ้นบริเวณเชิงสะพานด้านตะวันออก จึงโปรดเกล้าฯ ให้กระทรวงโยธาธิการออกแบบและก่อสร้างใหม่

สะพานสร้างเสร็จใน พ.ศ. 2445

ชื่อ “สมมตอมรมารค” พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทาน เพื่อเป็นเกียรติแก่พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสมมตอมรพันธุ์ ไม่ใช่ชื่อที่ตั้งขึ้นลอย ๆ หรือแปลเอาแบบคำสวย ๆ อย่างเดียว ตรงนี้เป็นรายละเอียดที่หลายคนมักเข้าใจคลาดเคลื่อน

ตัวสะพานในปัจจุบันเป็นสะพานคอนกรีตเสริมเหล็ก กว้างประมาณ 7.50 เมตร ยาวประมาณ 23 เมตร จุดที่น่ามองคือราวสะพานและลายปูนปั้น มีลูกกรงเป็นลายวงกลมเกี่ยวพันกัน และมีเสาเล็กแบบ Ionic คั่นเป็นช่วง ๆ ถ้าเดินผ่านเร็ว ๆ อาจเห็นแค่ชื่อสะพาน แต่ถ้าหยุดดูสักครู่ จะเห็นว่างานตกแต่งยังมีเสน่ห์ของสะพานเก่ากรุงเทพฯ อยู่มาก

ชื่อสะพานนี้ยังถูกพูดถึงอยู่เรื่อย ๆ เพราะอ่านยากจริง โดยเฉพาะคนที่เดินผ่านไปทางภูเขาทอง เสาชิงช้า หรือย่านประตูผี พอเจอป้ายชื่อสะพานก็อดถ่ายรูปไม่ได้

อีกเรื่องที่ควรรู้คือ สะพานสมมตอมรมารคเป็นโบราณสถานที่มีการขึ้นทะเบียนไว้ด้วย ไม่ใช่สะพานธรรมดาที่มีดีแค่ชื่อยาว ราชกิจจานุเบกษาระบุชื่อ “โบราณสถานสะพานสมมตอมรมารค” ในประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถานในกรุงเทพมหานคร

ทุกวันนี้พื้นที่รอบคลองโอ่งอ่างยังมีโครงการปรับปรุงภูมิทัศน์อยู่เป็นระยะ โดยเอกสารของกรุงเทพมหานครยังระบุช่วงงานตั้งแต่สะพานสมมตอมรมารคถึงสะพานดำรงสถิต แปลว่าสะพานชื่ออ่านยากแห่งนี้ยังอยู่ในชีวิตประจำวันของเมือง ไม่ได้เป็นแค่ของเก่าที่ถูกทิ้งไว้ในหนังสือประวัติศาสตร์

คราวหน้าถ้าเดินผ่านแล้วมีคนถามว่าอ่านยังไง ก็ตอบได้เลยว่า “สะพานสมมตอมรมารค” อ่านว่า “สะ-พาน-สม-มด-อะ-มอน-มาก”

จำยากนิดหนึ่ง แต่พออ่านออกแล้ว ชื่อนี้ติดหูอยู่ดี