เรือสำราญ Hondius กับไวรัส Andes ทำไมหลายประเทศต้องเร่งตามผู้สัมผัส

เรือสำราญ MV Hondius ถูกจับตาหนัก หลังมีรายงานผู้เสียชีวิต 3 ราย และติดเชื้ออย่างน้อย 8 รายจากไวรัส Andes ซึ่งเป็นสายพันธุ์หนึ่งของฮันตาไวรัส เหตุการณ์นี้ทำให้หลายประเทศต้องเร่งติดตามผู้โดยสารที่อาจสัมผัสเชื้อหลังลงจากเรือและเดินทางต่อไปแล้ว

จุดที่ทำให้เรื่องนี้ต่างจากการป่วยบนเรือทั่วไป คือไวรัส Andes มีระยะฟักตัวที่อาจยาวถึง 8 สัปดาห์ หมายความว่าผู้ที่ได้รับเชื้ออาจยังไม่แสดงอาการในช่วงแรก และอาจเดินทางกลับบ้านหรือไปยังประเทศอื่นก่อนรู้ตัวว่าป่วย

เรือ MV Hondius จดทะเบียนในเนเธอร์แลนด์ และออกเดินทางจากเมืองอุชัวยา ประเทศอาร์เจนตินา เมื่อวันที่ 20 มีนาคม เส้นทางเดิมเกี่ยวข้องกับการสำรวจมหาสมุทรแอตแลนติกใต้ ก่อนที่การระบาดของไวรัสจะกลายเป็นประเด็นใหญ่ด้านสาธารณสุขระหว่างประเทศ

ข้อมูลที่ถูกจับตาคือคู่สามีภรรยาชาวดัตช์ ซึ่งถูกเชื่อว่าอาจเป็นผู้ที่นำเชื้อขึ้นเรือ ทั้งคู่เสียชีวิตในเวลาต่อมา ขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่กำลังตรวจสอบความเป็นไปได้ว่าก่อนขึ้นเรือ ทั้งคู่อาจไปทริปดูนกในเมืองอุชัวยา และอาจสัมผัสกับหนูที่ติดเชื้อหรือพื้นที่ทิ้งขยะ

แต่จุดกำเนิดของเชื้อยังไม่ชัดทั้งหมด เพราะพื้นที่จังหวัดติเอร์ราเดลฟูเอโกไม่เคยมีรายงานผู้ป่วยฮันตาไวรัสมาก่อน ประเด็นนี้จึงทำให้การสืบสวนต้องระวังเป็นพิเศษ ทั้งเรื่องเส้นทางการสัมผัสเชื้อ ระยะเวลาฟักตัว และการเดินทางของผู้โดยสารหลังลงจากเรือ

ทำไมไวรัส Andes ถึงน่ากังวลบนเรือสำราญ

ฮันตาไวรัสโดยทั่วไปมักเกี่ยวข้องกับการสัมผัสมูลหรือสิ่งปนเปื้อนจากหนู แต่สายพันธุ์ Andes ถูกระบุว่าเป็นฮันตาไวรัสสายพันธุ์เดียวที่ทราบกันว่าสามารถแพร่จากคนสู่คนได้ ความเสี่ยงจะยิ่งถูกจับตามองเมื่อเกิดในพื้นที่ปิดอย่างเรือสำราญ ซึ่งผู้โดยสารและลูกเรือใช้พื้นที่ร่วมกันเป็นเวลาหลายวัน

การแพร่เชื้อที่ถูกกล่าวถึงเกี่ยวข้องกับการสัมผัสใกล้ชิดเป็นเวลานาน ละอองฝอย และของเหลวในร่างกาย นี่ไม่ได้แปลว่าทุกคนบนเรือจะเสี่ยงเท่ากัน แต่ทำให้การติดตามผู้สัมผัสต้องละเอียดกว่าการเจ็บป่วยทั่วไป โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ใกล้ชิดกับผู้ป่วยหรือมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่หลังการเดินทาง

อีกประเด็นที่ทำให้หน่วยงานสาธารณสุขต้องเร่งมือ คืออัตราการเสียชีวิตของไวรัสสายพันธุ์นี้ถูกระบุว่าสูงถึง 40% ตัวเลขนี้ทำให้การสื่อสารต้องระวัง ไม่ควรสร้างความตื่นตระหนก แต่ก็ไม่ควรมองเบา เพราะผลลัพธ์ต่อผู้ติดเชื้อบางรายอาจรุนแรงมาก

อุตสาหกรรมเรือสำราญอาจต้องคัดกรองเข้มขึ้น

เดวิด เยสเคล นักข่าวสายเรือสำราญที่มีประสบการณ์กว่า 25 ปี มองว่าเหตุการณ์บน MV Hondius อาจส่งผลต่อมาตรการของอุตสาหกรรมเรือสำราญในระยะยาว โดยเฉพาะเส้นทางสำรวจแอนตาร์กติกที่ออกเดินทางจากอุชัวยา ซึ่งมักมีลักษณะเป็นทริปเฉพาะทางและเดินทางไกล

มาตรการที่อาจถูกจับตามองมากขึ้น คือการให้ผู้โดยสารกรอกประวัติการเดินทางและข้อมูลสุขภาพก่อนขึ้นเรืออย่างละเอียดกว่าเดิม เช่น เคยเดินทางไปพื้นที่เสี่ยงหรือไม่ เคยสัมผัสสัตว์ป่าหรือพื้นที่ทิ้งขยะหรือไม่ และมีอาการคล้ายไข้หวัดใหญ่ในช่วงหลายสัปดาห์ก่อนเดินทางหรือไม่

สำหรับผู้โดยสารเรือสำราญ บทเรียนที่ใช้ได้จริงคืออย่ามองแบบฟอร์มสุขภาพเป็นเรื่องเล็ก หากมีไข้ ไอ อ่อนเพลียผิดปกติ หรือเพิ่งไปพื้นที่ที่อาจสัมผัสสัตว์พาหะ ควรแจ้งข้อมูลตามจริง เพราะสภาพแวดล้อมบนเรือทำให้การควบคุมโรคยากกว่าพื้นที่เปิดบนบก

แม้เหตุการณ์นี้ทำให้หลายคนนึกถึงช่วงโควิด-19 ที่เรือสำราญบางลำกลายเป็นพื้นที่กักกันกลางทะเล แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านเรือสำราญยังชี้ว่าเรือสมัยใหม่มีมาตรฐานด้านสุขอนามัยสูง มีระบบทำความสะอาด ฆ่าเชื้อ รายงานสุขภาพ และกักกันผู้ป่วยอยู่แล้ว ความเสี่ยงจะลดลงได้มากเมื่อผู้โดยสารและลูกเรือให้ข้อมูลสุขภาพอย่างซื่อสัตย์

หากมีอาการต่อเนื่องหรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์ ไม่ควรซื้อยา หยุดยา หรือปรับยาเอง

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่า Hondius กำลังกลายเป็นเรือแพร่เชื้อกลางทะเลหรือไม่ แต่คือระบบคัดกรองก่อนขึ้นเรือจะละเอียดพอแค่ไหน เมื่อโรคบางชนิดอาจซ่อนตัวได้นานกว่าที่ตาเห็น และการเดินทางหนึ่งครั้งอาจเชื่อมผู้คนจากหลายประเทศเข้าด้วยกันภายในเวลาไม่กี่วัน