ทำไมนักศึกษาเมียนมานิยมมาเรียนในมหาวิทยาลัยเอกชนไทย

ก่อนอื่นต้องบอกก่อนเลยว่า ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา เราจะเห็นนักศึกษาจากเมียนมาเดินทางมาเรียนต่อที่ไทยเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จากข้อมูลการวิจัยพบว่า ก่อนปี 2024 มีนักศึกษาเมียนมาในไทยแค่ประมาณสองพันกว่าคน แต่พอถึงปี 2025 ตัวเลขกลับพุ่งสูงขึ้นไปถึงประมาณหนึ่งหมื่นเจ็ดพันคน โดยเฉพาะในมหาวิทยาลัยเอกชน ซึ่งการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญนี้เกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ และแน่นอนว่ามีมหาวิทยาลัยเอกชนของไทยอยู่ 5 แห่งที่เป็นเป้าหมายยอดนิยมของพวกเขา

เมื่อพูดถึงมหาวิทยาลัยที่นักศึกษาเมียนมานิยมเข้ามากที่สุด แห่งแรกที่ต้องเอ่ยถึงคือมหาวิทยาลัยหอการค้าไทย ที่ดึงดูดนักศึกษาด้วยคณะบริหารธุรกิจและสาขาการตลาดดิจิทัล ตามมาด้วยมหาวิทยาลัยกรุงเทพ ที่มีชื่อเสียงด้านนิเทศศาสตร์และการสร้างคอนเทนต์ ซึ่งตอบโจทย์คนรุ่นใหม่ที่อยากทำงานสายสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยรังสิตก็มาแรงไม่แพ้กัน โดยเฉพาะทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและวิศวกรรมศาสตร์ ขณะที่มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ หรือเอแบค ที่มีหลักสูตรนานาชาติ ก็เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกสำคัญ ในขณะที่มหาวิทยาลัยศรีปทุมก็เป็นที่หมายตาของเด็กเมียนมาเช่นกัน เนื่องจากมีหลักสูตรที่เน้นปฏิบัติจริงและเชื่อมโยงกับตลาดแรงงานในไทย

ส่วนคณะที่ได้รับความสนใจจากนักศึกษาชาวเมียนมาเป็นพิเศษนั้น ดูเหมือนจะหนีไม่พ้นคณะบริหารธุรกิจและเศรษฐศาสตร์ เพราะการเรียนทางด้านนี้เปิดโอกาสให้พวกเขาสามารถไปทำงานในบริษัทข้ามชาติได้ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน รองลงมาคือคณะเทคโนโลยีสารสนเทศ ที่มีแนวโน้มการจ้างงานสูงและสามารถทำงานระยะไกลให้กับบริษัทต่างประเทศได้

คณะวิศวกรรมศาสตร์ก็เป็นอีกสาขาที่เด็กเมียนมาให้ความสนใจ โดยเฉพาะสายโยธาและเครื่องกล ซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงานทั้งในไทยและเมียนมา นอกจากนี้ คณะศิลปศาสตร์ก็ไม่เคยตกเทรนด์ โดยเฉพาะสาขาวิชาภาษาอังกฤษและการจัดการการท่องเที่ยว ซึ่งเป็นจุดแข็งของไทยในเวทีโลก

แล้วทำไมนักศึกษาเมียนมาถึงเลือกไทยมากกว่าประเทศอื่น? เหตุผลแรกคือความใกล้ชิดทางวัฒนธรรมและภูมิศาสตร์ การเดินทางมาไทยสะดวกและรวดเร็ว ค่าใช้จ่ายในการเรียนและค่าครองชีพก็สมเหตุสมผลเมื่อเทียบกับสิงคโปร์หรือออสเตรเลีย  นอกจากนี้ สถานการณ์ภายในประเทศเมียนมาหลังปี 2021 ทำให้ระบบการศึกษาในประเทศแทบจะหยุดชะงัก นักศึกษาจำนวนมากจึงต้องเลือกหนีออกมาเพื่อหาความหวังใหม่ 

โดยเฉพาะเมื่อมีการประกาศเกณฑ์ทหารเมื่อต้นปี 2024 ซึ่งยิ่งเป็นแรงผลักดันสำคัญให้ครอบครัวต่างๆ เร่งส่งลูกหลานออกนอกประเทศ  ขณะที่ไทยเองก็มีมหาวิทยาลัยเอกชนที่เปิดรับนักศึกษาต่างชาติจำนวนมาก และขั้นตอนการขอวีซ่าก็ค่อนข้างไม่ยุ่งยากเมื่อเทียบกับประเทศตะวันตก รวมถึงยังมีทุนการศึกษามอบให้อีกด้วย ยกตัวอย่างเช่น ทุน CMB-Mahidol ที่เปิดรับนักวิชาการชาวเมียนมาโดยเฉพาะในสายสาธารณสุข

สำหรับเชื้อชาติของนักศึกษาที่เข้ามาเรียนนั้น ข้อมูลจากชุมชนและการศึกษาตามแนวชายแดนชี้ให้เห็นว่าอันดับหนึ่งคือชาวเมียนมา ซึ่งเป็นกลุ่มประชากรหลักของประเทศ รองลงมาคือชาวไทใหญ่หรือชานหรือฉาน ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีจำนวนมากในรัฐชาน และมักมีการเคลื่อนย้ายข้ามชายแดนมายังภาคเหนือของไทยอยู่เป็นประจำ และอันดับสามคือชาวกะเหรี่ยง ซึ่งมีชุมชนขนาดใหญ่อยู่ตามแนวชายแดนไทย-เมียนมา นอกจากนี้ก็ยังมีชาวมอญอีกด้วย

เรื่องของค่าใช้จ่ายในการเรียนนั้นส่วนใหญ่แล้ว นักศึกษาชาวเมียนมาจะออกค่าใช้จ่ายด้วยตัวเองหรือเงินจากครอบครัว เนื่องจากครอบครัวที่ส่งลูกมาเรียนส่วนใหญ่เป็นครอบครัวที่มีฐานะปานกลางถึงดีในเมียนมา และมองว่าการศึกษาคือการลงทุนระยะยาว  อย่างไรก็ตาม ก็มีจำนวนไม่น้อยที่ได้รับทุนการศึกษาโดยเฉพาะทุนจากองค์กรระหว่างประเทศ เช่น ทุนของมูลนิธิ CMB ที่เปิดรับสมัครนักศึกษาชาวเมียนมาเรียนต่อโทที่มหาวิทยาลัยมหิดล หรือทุนจากศูนย์การเรียนรู้ตามแนวชายแดนที่ช่วยเหลือเด็กกลุ่มชาติพันธุ์ให้ได้มีโอกาสทางการศึกษาขั้นสูง

หลังจากเรียนจบแล้ว ผลสำรวจพบว่านักศึกษาเมียนมามีแผนการหลังเรียนจบที่หลากหลาย เกือบครึ่งต้องการทำงานอยู่ในไทยต่อ เพราะมองว่าค่าตอบแทนและโอกาสในการเติบโตในสายอาชีพยังดีกว่า  แต่ก็ต้องยอมรับว่าการเปลี่ยนจากสถานะนักศึกษาไปเป็นคนทำงานในไทยนั้นไม่ใช่เรื่องง่าย ปัญหาด้านอุปสรรคทางภาษา วีซ่าและการขออนุญาตทำงาน รวมถึงการแข่งขันกับแรงงานท้องถิ่น ทำให้หลายคนต้องใช้ความพยายามเป็นพิเศษ 

ส่วนที่เหลือนั้นวางแผนที่จะใช้ไทยเป็นเพียงสะพานเชื่อม เพื่อเดินทางไปทำงานหรือศึกษาต่อในประเทศที่สาม เช่น สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย หรือญี่ปุ่น มีเพียงแค่เล็กน้อยเท่านั้นที่จะกลับเมียนมาทันทีหลังจากเรียนจบ